ତରେଗନ- ଭାଗ-୧ - ଜଗଦୀଶ ପ୍ରସାଦ ମଣ୍ଡଲ
ଭୂମିକା
ଅପନେ ଲୋକନିକ ବୀଚ ଛୋଟ-ଛୀନ ଲଘୁ-କଥାକ ସଂଗ୍ରହ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି। ପ୍ରସ୍ତୁତ ସଂଗ୍ରହ ଏକ-ଲଗାତି ନୈ ଲିଖ ଡେଢ଼-ଦୂ ସାଲକ ବୀଚ ଲିଖଲ କଥା-ସଂଗ୍ରହ ଥିକ, ଜଇମେ ମୌଲିକ କଥାକ ସଂଗ ବିଶ୍ବ-ଭରିକ ସାହିତ୍ଯକ ସାର ସଂକ୍ଷେପ ନେନା ଆ ବଢ଼ୈତ ନେନା ସଭ ଲେଲ ଜୁଟାଓଲ ଗେଲ ଅଛି, ସବହକ ପ୍ରତି ଆଭାର ଜଇସଁ ରଂଗ-ବିରଂଗକ ବିଷଏ-ବସ୍ତୁକ ଈ ଜମଘଟ ଭଽ ଗେଲ ଅଛି।
ଆଜୁକ ଭାଗ-ଦୌଡ଼କ ଜିନଗୀମେ ଦୀର୍ଘ କଥା ପଢ଼ୈକ ପଲଖତି ନୈ ରହନେ ଲଘୁ-କଥାକ ମହତ୍ବ ସ୍ବତ: ବଢ଼ି ଗେଲ ଅଛି।
କଥା-ଲେଖନମେ ଡୗ. ଶ୍ରୀନିବାସ ଜୀକ ସହଯୋଗ ଆ ପ୍ରେରଣାକ ଚର୍ଚ କରବ କେନା ବିସରି ସକୈ ଛିଯନି ।
ସମଏ-ସମଏ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଜୀକ ଆଗ୍ରହ ଆ ସୁଝାବ ଆ ସଂଗହି ଶ୍ରୁତି ପ୍ରକାଶନକ ଶ୍ରୀ ନାଗେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଝା ଆ ଶ୍ରୀମତୀ ନୀତୂ କୁମାରୀକ ଭରପୁର ସହଯୋଗ ଭେଟଲାସଁ ଲିଖୈକ ନବ ଉତ୍ସାହୋ ଆ ଅଶୋ ମନକେଁ ସକ୍କତ ବନା ଦେନେ ଅଛି।
ଐ ପୋଥୀକ ନାମ “ତରେଗନ” ଶ୍ରୀ ଧୀରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଜୀକ ଦେଲ ଅଛି।
ଅଂତମେ, କଥା-ପ୍ରେମୀ ସଭସଁ ଆଗ୍ରହ ଜେ ଅପନ ଅମୂଲ୍ଯ ସୁଝାବସଁ ଅବଗତି କରା ଆଗୂକ ଲେଲ ଉତ୍ସାହିତ କରଥି।
- ଜଗଦୀଶ ପ୍ରସାଦ ମଂଡଲ
ଅନୁକ୍ରମ
ଉତ୍ଥାନ-ପତନ
ପ୍ରତିଭା
ମର୍ମ
ଅଧଖଡ଼ୁଆ
ସମୈକ ବରବାଦୀ
ପହିନେ ତପ ତଖନ ଢଲିହେଁ
ଖଲୀଫା ଉମରକ ସିନେହ
ଜଖନେ ଜାଗୀ ତଖନେ ପରାତ
ଅସ୍ତିତ୍ବକ ସମାପ୍ତି
ଖଜାନା
ଉଗ୍ରଘାରା
ବ୍ଯବହାରିକ
ସମର୍ପଣ
ସ୍ରଷ୍ଟାକ ସମଗ୍ର ରଚନା
ଦେବତା
ପାପ ଆ ପୁଣ୍ଯ
ପରଖ
ଆଲସୀ
ପ୍ରେମ
ହୈରିଯଟ ସ୍ଟୋ
ବୁଝୈକ ଢଂଗ
ଶ୍ରମିକକ ଇଜ୍ଜତ
ବଂଶ
ତିଯାଗ
ସଦ୍ବିଚାର
ସାହସ
ବରଦାସ୍ତ
ଭୂଲ
ଧୈର୍ଯ
ମନୁଷ୍ଯକ ମୂଲ୍ଯ
ମଦତି ନୈ ଚାହୀ
ମେହନତକ ଦରଦ
ମୈକ୍ସିମ ଗୋର୍କୀ
ମୂଲଧନ
କପଟୀ ଦୋସ୍ତ
ଭୀଖ
ଭଗବାନ
ଏକାଗ୍ରଚିତ
ସୀଖୈକ ଜିଜ୍ଞାସା
ଅନୁଭବ
ଅସିରବାଦକ ବିରୋଧ
ଧର୍ମକ ଅସଲ ରୁପ
ସୌନ୍ଦର୍ଯ
ସ୍ତବ୍ଧ
ଏକତା
ବିଧବା ବିବାହ
ଦେଶ ସେବାକ ବ୍ରତ
ଆତ୍ମବଲ- ୧
ସ୍ବାଭିମାନ
କଲଂକ
ବୁଲକୀ
ଭଦ୍ରପୁରୁଷ
ଝୂଠ ନୈ ବାଜବ
ଆର୍ଦଶ ମାଏ
ନାରୀ ସମ୍ମାନ
ଅନୁଶାସନ
ସାଦା ଜିନଗୀ
ବିଚାରକ ଉଦଯ
ପୁଷ୍ଟ ଇକାଇସଁ ସମର୍ଥ ରାଷ୍ଟ ବନୈତ
ଡର ନୈ କରୀ
ଅସିରବାଦ ଉଲଟି ଗେଲ
ରତ୍ନ ଗମେବାକ ଦୁଖ
ନଶା
ସାମନା
ଶିଷ୍ଟାଚାର
ଠକ
ପତ୍ନୀକ ଅଧିକାର
ଶିନୀଚୀ ସିନେହ
ସିଖବୈକ ଉପାଏ
କର୍ତବ୍ଯପରାଏନ ତୋତା
ତସ୍ବୀର
ଦୋସ୍ତକ ଜରୁରତ
ସ୍ବାର୍ଥପୂର୍ଣ ବିଚାର
ସଂଗୀକ ମହତ୍ବ
ଉପହାସ
ମହାଦାନ
ଭାଗ୍ଯବାଦ
ସଦ୍ବୃତି
ଆଶ୍ରମ ନୈ ସ୍ବଭାବ ବଦଲୀ
ପୁରୁଷାର୍ଥ
ନୈଷ୍ଠିକ ସୁଧନ୍ବା
ସଦ୍ଗୃହସ୍ତ
ସଦ୍ଭାବ
ଆଲସ୍ଯ ବନାମ ପିଶାଚ
ସ୍ବର୍ଗ ଆ ନର୍କ
ଯଥାର୍ଥକ ବୋଧ
ବିଦ୍ବତାକ ମଦ
ଅନଂତ
ହଁସୈତ ଲହାସ
ଅନଗଢ଼ ଚେତନା
ସତ୍ଯ ବିଦ୍ଯା
ସମତା
ଜତେ ଚୋଟ ତତେ ସକ୍କତ
ପରିଷ୍କାର
କଥନୀ ନୈ କରନୀ
ଶାଲୀନତା
ମଜୂରୀ
ଜୀବନ ଯାତ୍ରା
ଜ୍ଯୋତି
ପବନକ ବିବେକ
ଆତ୍ମବଲ-୨
ଖୁଦୀରାମ ବୋସ
ଶିଷ୍ଯକେଁ ଶିକ୍ଷେଟା ନୈ ପରୀକ୍ଷୋ
ଲୌହ ପୁରୁଷ
ଜଂଗ ଲାଗଲ
ଜୀବକକ ପରୀକ୍ଷା
ତପ
ଉଲ୍ଟା ଅର୍ଥ
ଜାତି ନୈ ପାନି
ଊଁଚ-ନୀଚ
ପାଗଲଖାନା
ଉତ୍ଥାନ-ପତନ
ଏକଟା ଶିଷ୍ଯ ଗୁରୁସଁ ପୁଛଲ- “ମନୁଷ୍ଯ ଶକ୍ତିକ ଭଂଡାର ଛୀ ଫେର ଓ କିଏକ ଡୂବୈତ-ଗିରୈତ ଅଛି?”
ଶିଷ୍ଯକ ପ୍ରଶ୍ନ ସୁନି ଗୁରୁ କନୀ-କାଲ ସୋଚି ଅପନ କମଂଡଲ ପାନିମେ ଫେକ ଦେଲଖିନ। କମଂଡଲ ତୈରଏ ଲଗଲ। କନୀ କାଲକ ବାଦ କମଂଡଲ ନିକାଲି ପେନମେ ଭୂର କଽ ଦେଲଖିନ। ଭୂର କେଲା ବାଦ ଫେର କମଂଡଲକେଁ ପାନିମେ ଫେକଲଖିନ। କମଂଡଲ ଡୂବି ଗେଲ। ଡୂବଲ କମଂଡଲକେଁ ଦେଖବୈତ ଗୁରୁ କହଲଖିନ- “ଜହିନା ଛେଦ ଭେଲ କମଂଡଲ ପାନିମେ ଡୂବି ଗେଲ ମୁଦା ବିନୁ ଛେଦ ଭେଲ କମଂଡଲ ନୈ ଡୂବଲ ତହିନା ମନୁକ୍ଖୋକ ଅଛି। ଜୈ ମନୁଷ୍ଯମେ ସଂଯମ ଛୈ ଓ ଐ ସଂସାରରୁପୀ ପୋଖରିମେ ନୈ ଡୂବୈତ ଅଛି ମୁଦା ଜେ ଅସଂଯମୀ ଅଛି ଓ ଓଇ ଛେଦ ଭେଲ କମଂଡଲ ଜକାଁ ଡୂବି ଜାଇତ ଅଛି। ଗାଏକେଁ ଅଗର ଚାଲନିମେ ଦୂହଲ ଜାଏ ତଁ ଦୂଧ ଧରତୀପର ଗିରତ ମୁଦା ଜଁ ସୌଂସ ବର୍ତନମେ ଦୂହଲ ଜାଏତ ତଁ ବର୍ତନମେ ରହତ। ତହିନା ଇନ୍ଦ୍ରିଯ ଶକ୍ତି ଜଁ ମାନସିକ ଶକ୍ତିକେଁ କୁମାର୍ଗ ଦିସ ଲଽ ଜାଏତ ତଁ ଓ ଓହୀ ଚାଲନି ଜକାଁ ଭଽ ଜାଏତ। ମୁଦା ଜଁ ସୁମାର୍ଗ ଦିସ ବଢ଼ତ ତଁ ଓ ଜରୁର ଶକ୍ତିଶାଲୀ ମନୁଷ୍ଯ ବନତ।”
ପ୍ରତିଭା
ଡାୖକ୍ଟର ରାମମନୋହର ଲୋହିଯା ଜେହନେ ବିଦ୍ବାନ ତେହନେ ଦେଶଭକ୍ତ ରହଥି। ଦେଶ-ପ୍ରେମକ ବିଚାର ପିତାସଁ ବିରାସତମେ ଭେଟଲ ରହନି। ତତବେ ନୈ ଓହନେ ମସ୍ତ-ମୌଲା ସେହୋ ରହଥି। ସଦିଖନ ଚିନ୍ତନ ଆ ଆନନ୍ଦମେ ଜିନଗୀ ବିତବୈତ ରହଥି। ବିଦେଶସଁ ଅବୈକାଲ ମଦ୍ରାସ ବନ୍ଦରଗାହପର ଜହାଜସଁ ଉତଡ଼ଲଥି। କଲକତ୍ତା ଜେବାକ ଛଲନି। ମୁଦା ସଂଗମେ ଟିକଟୋକ ପାଇ ନୈ। ବିନା ଭାଡ଼ା ଦେନେ କେନା ଜୈତଥି। ବଂଦରଗାହସଁ ଉତରି ସୋଝେ ହିନ୍ଦୂ ଅଖବାରକ କାର୍ଯାଲଯମେ ଜା ସମ୍ପାଦକକେଁ କହଲଖିନ- “ଅହାଁ ପତ୍ରିକାଲେ ହମ ଦୂଟା ଲେଖ ଦେବ।”
ସମ୍ପାଦକ ପୂଛଲଖିନ- “ଲାଉ କହାଁ ଅଛି।”
“ଲିଖ କଽ ଦଽ ଦୈ ଛୀ।”
ଲେଖ ତଁ ଲିଖଲ ଛଲନି ନୈ, କହଲଖିନ- “କାଗଜ-କଲମ ଦିଅ ଅଖନେ ଲିଖ କଽ ଦୈ ଛୀ।”
ଲୋହିଯା ଜୀକ ଜବାବ ସୁନି ସମ୍ପାଦକ ବକର-ବକର ମୁଁହ ଦେଖଏ ଲଗଲନି। ତଖନ ଡାୖକ୍ଟର ଲୋହିଯା ଅପନ ବାସ୍ତବିକ କାରଣ ବତା ଦେଲଖିନ। କାରଣ ବୁଝଲାକ ବାଦ ସମ୍ପାଦକ ଜୀ ବୈସବୋକ ଆ ଲିଖବୋକ ଓରିଯାନ କଽ ଦେଲଖିନ। କିଛୁ ଘଂଟାକ ଉପରାନ୍ତ ଦୁନୂ ଲେଖ ତୈଯାର କଽ ଲୋହିଯା ଜୀ ଦଽ ଦେଲଖିନ।
ଦୁନୂ ଲେଖ ପଢ଼ି ସମ୍ପାଦକ ଗୁମ୍ମ ଭଽ ମନେ-ମନ ହୁନକ ପ୍ରତିଭାକ ପ୍ରଶଂସା କରଏ ଲଗଲଖିନ। ଜ୍ଞାନକ ମହତ୍ତା ସର୍ବୋପରି ଅଛି। ଈ ବୁଝି ଏକ୍କୋ କ୍ଷଣ ବ୍ଯର୍ଥ ଗମେବାକ ଚେଷ୍ଟା ନୈ କରକ ଚାହୀ। ସଦିଖନ ଅପନାକେଁ ନୀକ କାଜମେ ଲଗୌନେ ରହକ ଚାହୀ।
ମର୍ମ
ଏକଟା ସ୍କୂଲ। ଜଇମେ ହେଲବ ସିଖାଓଲ ଜାଇତ। ନବ-ନବ ବିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ପ୍ରବେଶ ଲୈତ ଆ ହେଲୈକ କଲା ସୀଖ-ସୀଖ ବାହର ନିକଲୈତ। ସ୍କୂଲେକ ଆଗୂମେ ଖୂବ ନମଗର-ଚୌଡ଼ଗର ପୋଖରି। ଜକରା କାତମେ ତଁ କମ ପାନି ମୁଦା ବୀଚମେ ଅଗମ ପାନି।
ଶିକ୍ଷକ ଘାଟପର ଠାଢ଼ ଭଽ ଦେଖଏ ଲଗଲଥି। ବିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ସଭ ପାନିମେ ଧଁସଲ। ବିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ସଭକେଁ ଆଗୂ ମୁଁହେ ମାନେ ଅଗମ ପାନି ଦିସ ବଢ଼ଲ ଜାଇତ ଦେଖ ଶିକ୍ଷକ କହଏ ଲଗଲଖିନ- “ବାଉ ଅଖନ ଅହାଁ ସଭ ଅନଜାନ ଛୀ। ହେଲବ ନୈ ଜନୈତ ଛୀ। ତଁଏ ଅଖନ ଅଧିକ ଗହୀର ଦିସ ନୈ ଜାଉ। ନୈ ତଁ ଡୂବି ଜାଏବ। ଜଖନ ହେଲବ ସୀଖ ଲେବ ତଖନ ପାନିକ ଉପରମେ ରହୈକ ଢଂଗ ଭଽ ଜାଏତ। ଜଖନ ପାନିକ ଉପରମେ ରହୈକ ଢଂଗ ସୀଖ ଲେବ ତଖନ ଓକର ଲାଭ ଅପନୋ ହଏତ ଆ ଦୋସରୋକେଁ ଡୂବୈସଁ ବଚା ସକବ। ଏହିନା ସଂସାରମେ ବୈଭବୋକ ଅଛି। ଅନାଡ଼ୀ ଓଇମେ ଡୂବି ଜାଇତ ଅଛି, ଜବକି ବିବେକବାନ ଓଇପର ଶାସନ କରୈତ ଅଛି। ଜଇସଁ ଅପନୋ ଆ ଦୋସରୋକ ଭଲାଇ ହୋଇତ ଛୈ।”
ବୈଭବକ ସ୍ଥିତିମେ ବ୍ଯକ୍ତି ଅପନେ କୁସଂସ୍କାରସଁ ଗହୀର ଖାଇ ଖୁନି ସ୍ବଯଂ ଡୂବି ଜାଇତ ଅଛି।
ଅଧଖଡ଼ୁବା
ଦୂଟା ଚେଲାକ ସଂଗ ଗୁରୁ ଘୂମୈଲେ ବିଦା ଭେଲାହ। ଗାମସଁ ନିକଲି ପାଁତରମେ ପ୍ରବେଶ କରିତେ ବାଧ ଦିସ ନଜରି ପଡ଼ଲନି। ସଗରେ ବାଧ ଖେତ ସଭମେ ମାଟିକ ଢିମକା ଦେଖଲଖିନ। ତୀନୂ ଗୋଟେ ରସ୍ତେ ପରସଁ ହିଯାସି-ହିଯାସି ଦେଖଏ ଲଗଲଥି ଜେ ଏନା କିଏକ ଛୈ। କନୀ କାଲ ଗୁନଧୁନ କଽ ଦୁନୂ ଚେଲା ଗୁରୁକେଁ କହଲକନି- “ଅପନେ ଏତୈ, ଛାହରିମେ ବୈସଯୌ, ହମ ଦୁନୂ ଭାଁଇ ଦେଖନେ ଅବୈ ଛୀ।”
‘ବଡ଼ବଢ଼ିଯା’ କହି ଗୁରୁ ବୈସ ରହଲଥି। ଦୁନୂ ଚେଲା ବିଦା ଭେଲ। କାତେକ ଖେତସଁ ଢିମକା ଦେଖୈତ ଦୁନୂ ଗୋଟେ ସୌଂସେ ବାଧକ ଢିମକା ଦେଖ, ଘୁରି ଗେଲ। ସଭ ଢିମକାକ ବଗଲମେ କୂପ ଖୂନଲ ଛଲୈ। ମୁଦା କୋନୋ କୂପମେ ପାନି ନୈ ଛଲୈ। ସିର୍ଫ ଏକ୍କେଟା କୂପମେ ପାନିଓ ଛଲୈ ଆ ଢେକୁଲୋ ଗାରଲ ଛଲୈ। ଓନା ତଁ ସୌଂସେ ବାଧେ ଖୀରାକ ଖେତୀ ଭେଲ ଛଲ ମୁଦା ସଭ ଖେତକ ଲତ୍ତୀ ପାନିକ ଦୁଆରେ ଜରି ଗେଲ ରହଏ। ସିର୍ଫ ଏକ୍କେଟା ଖେତମେ ଝମଟଗର ଲତ୍ତିଓ ଛଲ ଆ ସୋହରୀ ଲାଗଲ ଫଡ଼ଲୋ ଛଲ।
ଗୁରୁ ଲଗ ଆବି ଚେଲା ବାଜଲ- “ସଭ ଢିମକାକ ବଗଲମେ କୂପ ଖୁନଲ ଛୈ ମୁଦା ପାନି ନୈ ଛୈ, ସିର୍ଫ ଏକ୍କେଟା କୂପମେ ପାନିଯୋ ଛୈ, ଢେକୁଲୋ ଗାରଲ ଛୈ ଆ ଖେତମେ ସୋହରୀ ଲାଗଲ ଖୀରୋ ଫଡ଼ଲ ଛୈ।”
ଚେଲାକ ବାତ ଧିଯାନ ସଁ ସୁନି ଗୁରୁ ପୂଛଲଖିନ- “ଏନା କିଏକ ଛୈ?”
ଦୁନୂ ଚେଲା ଚୁପ୍ପେ ରହଲ। ଚେଲାକେଁ ଚୁପ ଦେଖ ଗୁରୁ କହଏ ଲଗଲଖିନ- “ଏହେନ ଲୋକ ଗାମୋ ସଭମେ ଢେରିଯାଏଲ ଅଛି ଜେ ଚଟ ମଂଗନୀ ପଟ ବିଯାହ କରଏ ଚାହୈତ ଅଛି। ଜତେ ଉଥ୍ଥର କୂପ ଛୈ ଜଇମେ ପାନି ନୈ ଛୈ, ଓ ଖୁନନିହାରୋ ସଭ ଓହନେ ଉଥ୍ଥର ଅଛି। କୋନୋ କାଜ- ଚାହେ ଆର୍ଥିକ ହୋଯ ଆକି ବୌଦ୍ଧିକ ଆକି ସାମାଜିକ- ଅଗର ଢଂଗସଁ ନୈ କଏଲ ଜେତୈ ତଁ ଓହନେ ହେତୈ। ବୀଚମେ ଜେ ଏକଟା କୂପ ଦେଖଲିଐ, ଓ ଖୁନନିହାର କିସାନ ମେହନତୀ ଅଛି। ଅପନ ଧୈର୍ଯ ଆ ଶ୍ରମସଁ ମାଟିକ ତରକ ପାନି ନିକାଲି ଖୀରା ଉପଜୌନେ ଅଛି। ତଁଏ ଓକରା ମେହନତକ ଫଲ ଭେଟଲୈ। ବାକୀ ସଭ କାମଚୋର ଅଛି ଆଶାପର ପାନି ଫେରା ଗେଲୈ।”
ସମୈକ ବରବାଦୀ
ଏକଟା ବ୍ଯବସାଯୀ କିସ୍ସା ସୁନଲକ ଜେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଏକ୍କେ ସପ୍ତାହ ଭାଗବତ ସୁନି ଜ୍ଞାନବାନ ଭଽ ଗେଲ ଛଲାହ। ତଁଏ ହମହୂଁ କିଏକ ନେ ଭଽ ସକୈ ଛୀ। ଓ କଥାବାଚକ ଭଁଜିଯବଏ ଲଗଲ। କଥାବାଚକ ଭେଟଲୈ। ଦୁନୂ ଗୋଟେ ମାନେ କଥୋବାଚକ ଆ ବ୍ଯବସାଯିଯୋ ଅପନ-ଅପନ ଲାଭକ ଫେରମେ। କଥାବାଚକ ସୋଚୈତ ଜେ ମାଲଦାର ସୁନିନିହାର ଭେଟଲ ଆ ବ୍ଯବସାଯୀ ସୋଚୈତ ଜେ ଜିନଗୀ ଭରି ବଇମାନୀ କଽ ବହୁତ ଧନ ଅରଜଲୌଂ ଆବୋ ମରୈ ବେର କିଛୁ ଜ୍ଞାନ ଅରଜି ଲୀ, ଜଇସଁ ମୁକ୍ତି ହଏତ।
କଥା ଶୁରୁ ଭେଲ। ସପ୍ତାହ ଭରି କଥା ଚଲଲ। ସପ୍ତାହ ବୀତଲାପର ବ୍ଯବସାଯୀ କଥାବାଚକ- ବ୍ଯାସ ଜୀକେଁ କହଲକନି- “ଅହାଁ ନୀକ-ନହାଁତି କଥା ନୈ ସୁନେଲୌଂ ହମରା ଜ୍ଞାନ କହାଁ ଭେଲ? ଦଛିନା ନୈ ଦେବ।”
ବ୍ଯବସାଯୀକ ବାତ ସୁନି ବ୍ଯାସଜୀ କହଲଖିନ- “ଅହାଁକ ଧିଯାନ ସଦିଖନ ପାଇ କମାଇ ଦିସ ରହୈଏ ତଁ ଜ୍ଞାନ କେନା ହଏତ?”
ଦୁନୂ ଏକ-ଦୋସରକେଁ ଦୋଖ ଲଗବଏ ଲଗଲ। କିଯୋ ଅପନ ଗଲ୍ତୀ ମାନୈଲେ ତୈଯାରେ ନୈ। ଦୁନୂକ ବୀଚ ପକଡ଼ା-ପକଡ଼ୀ ହୋଇତ ପଟକା-ପଟକୀ ହୁଅଏ ଲଗଲ। ତଖନେ ଏକଟା ବିଚାରବାନ ବ୍ଯକ୍ତି ରାସ୍ତାସଁ ଗୁଜରୈତ ରହଥି। ଓ ଦେଖଲଖିନ। ଲଗମେ ଜା ଦୁନୂ ଗୋଟେକେଁ ଝଗଡ଼ା ଛୋଡ଼ବୈତ ପୂଛଲଖିନ। ଦୁନୂ ଗୋଟେ ଅପନ-ଅପନ ବାତ ଓଇ ବ୍ଯକ୍ତିକେଁ କହଲକ। ଦୁନୂକ ବାତ ସୁନି ଓ ବ୍ଯକ୍ତି ଦୁନୂକ ହାଥ-ପାଏର ବାନ୍ହି କହଲଖିନ- “ଆବ ଅହାଁ ଦୁନୂ ଗୋଟେ ଏକ-ଦୋସରକ ବାନ୍ହ ଖୋଲୂ।”
ବାନ୍ହଲ ହାଥସଁ କେନା ଖୁଜୈତ, ବନ୍ହନ ନୈ ଖୁଜଲ। ତଖନ ଓ ନିର୍ଣଏ ଦୈତ କହଲଖିନ- “ଦୁନୂ ଗୋଟେକ ମନ କତୌ ଆଓର ଛଲ ତଁଏ ସଫଲ ନୈ ଭେଲୌଂ। ସପ୍ତାହ ଭରିକ ସମଏ ଦୁନୂକ ଗେଲ ତଁଏ ଅପନ-ଅପନ ଘାଟା ଉଠା ଘର ଜାଉ। ଏକାତ୍ମ ଭେନେ ବିନା ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯକ ପୂର୍ତି ନୈ ହୋଇତ ଛୈ।”
ପହିନେ ତପ ତଖନ ଢଲିହେଁ
ଏକ ଦିନ ଏକଟା କୁମ୍ହାର ମାଟିକ ଢେରୀ ଲଗ ବୈସ, ମାଟିସଁ ଲଽ କଽ ପକାଓଲ ବରତନ ଧରିକ ବିଚାର ମନେ-ମନ କରୈତ ଛଲ। କୁମ୍ହାରକେଁ ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ଦେଖ ମାଟି କହଲକୈ- “ଭାଯ! ତୋଁ ହମର ଏହେନ ବରତନ ବନାବହ ଜଇମେ ଶୀତଲ ପାନି ଭରି କଽ ରାଖୀ ଆ ପ୍ରିଯତମକ ହୃଦଏ ଜୁରା ସକୀ।”
ମାଟିକ ସବାଲ ସୁନି, କନୀ-କାଲ ଗୁମ୍ମ ଭଽ କୁମ୍ହାର ମାଟିକେଁ କହଲକ- “ତୋହର ବିଚାର ତଖନେ ସଂଭବ ଭଽ ସକୈ ଛୌ ଜଖନ ତୋରା କୋଦାରିକ ଚୋଟ, ଗଧାପର ଚଢ଼ୈକ, ମୁଂଗରୀକ ମାରି ଖାଇକ, ପାଏରସଁ ଗଂଜନ ସହୈକ ଆ ଆଗିମେ ପକୈକ ସାହସ ହେତୌ। ଐସଁ କମ ଗଂଜନ ଭେନେ ପବିତ୍ର ପାତ୍ର ନୈ ବନି ସକୈଛେଁ।”
ଖଲୀଫା ଉମରକ ସିନେହ
ଖଲୀଫା ଉମର ଗୁଲାମକ ସଂଗ ଘୂମୈଲେ ଦେହାତ ଦିସ ଜାଇତ ରହଥି। କିଛୁ ଦୂର ଗେଲାପର ଦେଖଲଖିନ ଜେ ଏକଟା ବୁଢ଼ିଯା ଜୋର-ଜୋରସଁ ଅଂଗନମେ ବୈସ କାନି ରହଲ ଅଛି। ରାସ୍ତାସଁ ସସରି ଓ ଡେଢ଼ିଯାପର ଜା ଓଇ ବୁଢ଼ିଯାସଁ କନୈକ କାରଣ ପୂଛଲଖିନ। ହିଚୁକୈତ ବୁଢ଼ିଯା କହଏ ଲଗଲନି- “ହମର ଜୁଆନ ବେଟା ଲଡ଼ାଇମେ ମାରଲ ଗେଲ। ହମ ଭୂଖେ ମରୈ ଛୀ ମୁଦା ଏକୋଦିନ ଖଲୀଫା ଉମର ଖୋଜୋ-ଖବରି ଲୈଲେ ନୈ ଆଏଲ।”
ବୁଢ଼ିଯାକ ବାତ ସୁନି ଉମର ଚୋଟ୍ଟେ ଘୁରି ଘରପର ଆବି, ଏକ ବୋରୀ ଗହୂମ ଅପନେ ମାଥପର ଲଽ ବୁଢ଼ିଯା ଓଇଠାମ ବିଦା ଭେଲା। ମାଥପର ଗହୂମକ ବୋରୀ ଦେଖ ଗୁଲାମ କହଲକନି- “ଅପନେ ବୋରୀ ନୈ ଉଠବଯୋ। ହମରା ଦିଅ ନେନେ ଚଲୈ ଛୀ।”
ଗୁଲାମକେଁ ଉମର ଜବାବ ଦେଲଖିନ- “ହମ ଅପନ ପାପକ ବୋଝ ଉଠା ଖୁଦାକ ଘର ନୈ ଜାଏବ ତଁ ପାପ କେନା କଟତ? ଅହାଁ ତଁ ହମରା ପାପକ ଭାଗୀ ନୈ ହଏବ।”
ଗହୂମକ ବୋରୀ ବୁଢ଼ିଯାକ ଘର ଉମର ପହୁଁଚା ଦେଲଖିନ। ଗହୂମ ଦେଖ ବୁଢ଼ିଯା ନାଓଂ ପୂଛଲକନି। ମୁସ୍କୁରାଇତ ଉମର ଜବାବ ଦେଲଖିନ- “ହମରେ ନାଓଂ ଉମର ଛୀ।”
ଅସିରବାଦ ଦୈତ ବୁଢ଼ିଯା କହଲକନି- “ଅପନ ପରଜାକ ଦୁଖ-ଦରଦକେଁ ଅପନ ପରିବାରକ ଦୁଖ-ଦରଦ ଜକାଁ ବୁଝି କଽ ଚଲବ ତଖନେ ଆଦର୍ଶ ବନି ସକବ। ଜଖନ ଆଦର୍ଶ ବନବ ତଖନେ ହଜାରୋ-ଲାଖୋ ଲୋକକ ଦୁଆ ଭେଟତ ଆ ଅମର ହଏବ।”
ଜଖନେ ଜାଗୀ ତଖନେ ପରାତ
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପନଯାସକାର ଡାୖକ୍ଟର କ୍ରୋନିନ ବଡ଼ ଗରୀବ ରହଥି। ମୁଦା ଜଖନ ପୀ.ଏଚ.ଡୀ. କେଲନି ଆ କିତାବ ସଭ ବିକଏ ଲଗଲନି ତଖନ ଧୀରେ-ଧୀରେ ସୁଭ୍ଯସ୍ତ ହୋଅଏ ଲଗଲଥି। ଧନକେଁ ଅବୈତ ଦେଖ ମନୋ ବଢ଼ଏ ଲଗଲନି। କ୍ରିଯା-କଲାପ ସେହୋ ବଦଲଏ ଲଗଲନି। କ୍ରିଯା-କଲାପକେଁ ବଦଲୈତ ଦେଖ ପତ୍ନୀ କହଲକନି- “ଜଖନ ହମ ସଭ ଗରୀବ ଛଲୌଂ ତଖନେ ନୀକ ଛଲୌଂ ଜେ କମସଁ କମ ହୃଦେମେ ଦଯୋ ତଁ ଛଲ। ମୁଦା ଆବ ଦଯା ସମାପ୍ତ ଭେଲ ଜା ରହଲ ଅଛି।”
ପତ୍ନୀକ ବାତ ସୁନି କ୍ରୋନିନ ମହସୂସ କରୈତ କହଲଖିନ- “ଠୀକେ କହଲୌଂ। ଧନୀକ ଧନସଁ ନୈ ହୋଇତ ବଲ୍କି ମନ ଆ ହୃଦେସଁ ହୋଇତ ଅଛି। ହମ ଅପନ ରାସ୍ତାସଁ ଭଟୈକ ଗେଲ ଛୀ। ଜଁ ଅହାଁ ନୈ ଚେତୈବତୌଂ ତଁ ହମ ଆରୋ ଆଗୂ ବଢ଼ି ଓଇ ଜଗହପର ପହୁଁଚ ଜୈତୌଂ ଜତଏ ଏକ୍କୋଟା ମନୁକ୍ଖକ ବାସ ନୈ ହୋଇତ ଛୈ।”
ଅସ୍ତିତ୍ବକ ସମାପ୍ତି
ଏକ ଠାମ କନୀ ହଟି-ହଟି କଽ ତୀନଟା ପହାଡ଼ ଛଲୈ। ପହାଡ଼କ ପଜରେମେ ନମଗର ଆ ଗଁହୀର ଖାଧିଯୋ ଛଲୈ। ଜଇସଁ ଲୋକକ ଆବାଜାହୀ ନୈ ଛଲୈ। ଏକ ଦିନ ଏକଟା ଦେବତା ଓଇ ଦିଶାସଁ ହୋଇତ ଗୁଜରୈତ ରହଥି। ତୀନୂ ପହାଡ଼କେଁ ଦେଖ ପୂଛଲଖିନ- “ଐ କ୍ଷେତ୍ରକ ନାମକରଣ କରୈକ ଅଛି ସେ କକରା ନାଓଂସଁ କରୀ? ସଂଗହି ଅପନ କଲ୍ଯାଣକ ଲେଲ କୀ ଚହୈତ ଛୀ?”
ପହିଲ ପହାଡ଼ କହଲକନି- “ହମ ସଭସଁ ଊଁଚ ଭଽ ଜାଇ ଜଇସଁ ଦୂର-ଦୂର ଦେଖ ପଡ଼ିଐକ।”
ଦୋସର ବାଜଲ- “ହମରା ଖୂବ ହରିଯର-ହରିଯର ପ୍ରକୃତିକ ସମ୍ପଦାସଁ ଭରି ଦିଅ। ଜଇସଁ ଲୋକ ହମରା ଦିସ ଆକର୍ଷିତ ହୁଅଏ।”
ତେସର କହଲକ- “ହମର ଉଁଚାଇକେଁ ଛୀଲ ଐ ଖାଦିକେଁ ଭରି ଦିଯୌ ଜଇସଁ ଈ ସୌଂସେ କ୍ଷେତ୍ର ଉପଜାଉ ବନି ଜାଏ। ଲୋକୋକ ଆବାଜାହୀ ଭଽ ଜେତୈକ।”
ତୀନୂକ ଜୋଗାର ଲଗା ଦେବତା ବିଦା ଭଽ ଗେଲାହ। ଏକ ବର୍ଖକ ଉପରାନ୍ତ ତୀନୂକ ପରିଣାମ ଦେଖୈଲେ ପୁନଃ ଏଲାହ। ପହିଲ ପହାଡ଼ ଖୂବ ଉଁଚଗର ଭଽ ଗେଲ ଛଲ। ମୁଦା କିଯୋ ଓମହର ଜେବେ ନେ କରୈତ। ପାନି-ପାଥର, ବିହାଡ଼ି, ରୌଦ ଆ ଜାଡ଼କ ମାରି ସଭସଁ ବେସୀ ଓକରେ ସହଏ ପଡ଼ୈ। ଦୋସର ତତ୍ତେ ପ୍ରକୃତିକ ସମ୍ପଦାସଁ ଭରି ଗେଲ ଜେ ବୋନାହ ଭଽ ଗେଲ। ବୋନୈଯା ଜାନବରକ ଡରେ କିଯୋ ଏମହର ଏବେ ନେ କରୈତ। ତେସର ପହାଡ଼ସଁ ଖାଧିଯୋ ଭରି ଗେଲୈ ଆ ଅପନୋ ସମତଲ ଭଽ ଗେଲ। ଖାଧିସଁ ଲଽ କଽ ପହାଡ଼ ଧରିକ ଜଗହ ଉପଜାଉ ବନି ଗେଲୈ। ଖେତୀ-ବାଡ଼ୀ କରୈଲେ ଲୋକକ ଆବାଜାହୀ ଦିନ-ରାତି ଭଽ ଗେଲୈ।
ତେସର ପହାଡ଼କ ନାଓଂପର କ୍ଷେତ୍ରକ ନାମକରଣ କରୈତ ଦେବତା କହଲଖିନ- “ଯଏହ ପହାଡ଼ ଅପନ ଅସ୍ତିତ୍ବ ସମାପ୍ତ କଽ ଖାଧିଯୋକେଁ ଅପନା ହୃଦେମେ ଲଗୌଲକ। ଜଇସଁ ଈ କ୍ଷେତ୍ର ଉପଜାଉ ବନି ଗେଲ। ତଁଏ ଅହିକ ନାଓଂପର ଐ କ୍ଷେତ୍ରକ ନାଓଂ ରାଖବ ଉଚିତ
ଖଜାନା
ଏକଟା ଇଲାକାମେ ରୌଦୀ ଭଽ ଗେଲୈ। ସଭ ତରହକ ପରିବାରକେଁ ସଭ ତରହକ ଜୀବୈକ ରାସ୍ତା ଛଲୈକ। ମୁଦା ଏକଟା ଦଶେ କଟ୍ଠାବଲା କିସାନ ମଜଦୂର ଛଲ। ଜେ ଅପନେ ଖେତମେ ମେହନତ କଽ ଗୁଜର କରୈତ ଛଲ। ରୌଦୀ ଦେଖ ବେଚାରା ସୋଚଏ ଲଗଲ ଜେ ଜାବେ ପାନି ନୈ ହଏତ ତାବେ ଖେତୀ କେନା କରବ? ଜଁ ଖେତୀ କରବ ତଁ ଖଏବ କୀ? ତଁଏ ଅନତୈ ଚଲି ଜାଇ, ଜେ କାଜ ଲାଗତ ତଁ ଗୁଜରୋ ଚଲତ। ଜବ ବରଖା ହେତୈ ତଁ ଧୁରି କଽ ଚଲି ଅାଏବ ଆ ଖେତୀ କରବ। ଈ ସୋଚି ସଭ ତୂର ନୁଆ-ବସ୍ତୁ ଲଽ ବିଦା ଭଽ ଗେଲ।
ଜାଇତ-ଜାଇତ ଦୁପହର ଭଽ ଗେଲୈ। ଭୂଖେ-ପିଯାସେ ବଚ୍ଚା ସଭ ଲଟୁଆଏ ଲଗଲୈ। ଛୋଟକା ବଚ୍ଚା ଠୋହି ଫାଡ଼ି-ଫାଡ଼ି କାନଏ ଲଗଲୈ। ରାସ୍ତା କାତମେ ଏକଟା ଝମଟଗର ଗାଛ ଦେଖ ସଭକେଁ ଛାହୈରିକ ଆଶା ଭେଲୈ। ସଭ ତୂର ଗାଛତର ପଡ଼ି ରହଲ। ଛୋଟକା ବେଟା ମାଏକେଁ କହଲକ- “ମାଏ! ଭୂଖେ ପରାନ ନିକଲୈଏ, କୁଛୋ ଖାଇଲେ ଦେ।”
ବେଟାକ ବାତ ସୁନି ମାଏକ କରେଜ ପଘିଲଏ ଲଗଲୈ ମୁଦା କରୈତ କୀ, ଖାଇଲେ ତଁ କିଛୁ ରହବେ ନେ କରୈ। ମୁଦା ତୈଯୋ ବେଚାରୀ କହଲକୈ- “ବୌଆ, କନୀ କାଲ ବରଦାସ କରୁ। ଖାଇକ ଜୋଗାର କରୈ ଛୀ।”
ସଭ ତୂର ଜୋଗାରମେ ଜୁଟି ଗେଲ। କିଯୋ ମାଟିକ ଗୋଲାକ ଚୁଲ୍ହି ବନବଏ ଲଗଲ, ତଁ କିଯୋ ଜାରନ ଆନଏ ଗେଲ। କିଯୋ ପାନି ଅାନଏ ଇନାର ଦିସ ବିଦା ଭେଲ। ଗାଛକ ଉପରସଁ ଏକଟା ଚିଡ଼ୈ କହଲକୈ- “ଐ ମୂର୍ଖ! ପକବୈକ ତଁ ସଭ ଜୋଗାର ସଭ କରୈ ଛହ ମୁଦା ପକେବଽ କଥୀ? ଜଖନ ପକବୈକ କୋନୋ ଚୀଜ ଛହେ ନୈ ତଁ ଛୁଛେ ଚୁଲ୍ହି ଜରେବହ।”
ବଡ଼କା ବେଟା ଯଏହ ସୋଚୈତ ଛଲ ଜେ କତୌସଁ କିଛୁ କନ୍ଦ-ମୂଲ ଆନି ଉସନି କଽ ଖାଏବ। ମୁଦା ତହୀ ବୀଚ ଚିଡ଼ୈକ ମଜାକ ସୁନି ଖିସିଯା କଽ କହଲକୈ- “ତୋରେ ସଭ ପରିବାରକେଁ ପକଡ଼ି ଆନି ପକା କଽ ଖେବୌ।”
ଚିଡ଼ୈକ ମୁଖିଯା ଡରି ଗେଲ। ମନେ-ମନ ସୋଚଏ ଲଗଲ ଜେ ପରସ୍ପର ସହଯୋଗକ ପୁରୁଷାର୍ଥ କିଛୁ କଽ ସକୈତ ଅଛି। ତଁଏ ଝଗଡ଼ବ ଉଚିତ ନୈ। ମିଲାନ ସ୍ବରମେ ବାଜଲ- “ଭାଯ! ହମରା ପରିବାରକେଁ କିଏକ ନାଶ କରବହ। ତୋରା ଗାରଲ ଖଜାନା ଦେଖା ଦୈ ଛିଅହ। ଓକରା ଲଽ ଆବହ ଆ ଚୈନସଁ ଜିନଗୀ ବିତବିହହ।”
ଓ ଚିଡ଼ୈ ଖଜାନା ଦେଖା ଦେଲକୈ। ସଭ ମିଲ ଓଇ ଖଜାନାକେଁ ଲଽ ଘର ଦିସ ଘୁରି ଗେଲ।
ଓକରା ଘରକ ବଗଲେମେ ଦୋସରୋ ଓହନେ ପରିବାର ଛଲୈ। ଜକରା ସଭ ବାତ ଓ କହି ଦେଲକୈ। ମୁଦା ଓଇ ପରିବାରକ ସଭ କୋଢ଼ି ଆ ଝଗଡ଼ାଉ। ଖଜାନାକ ଲୋଭେ ଓହୋ ସଭ-ତୂର ବିଦା ଭେଲ। ଜାଇତ-ଜାଇତ ଓଇ ଗାଛ ତର ପହୁଁଚଲ। ପହିଲୁକେ ଜକାଁ ଭାନସ କରୈକ ନାଟକ ସଭ କରଏ ଲଗଲ। ଗାରଜନ ଜକରା ଜେ ଅଢ଼ବୈ ସେ କରୈକ ବଦଲା ଝଗଡ଼େ କରଏ ଲଗୈ। ଗାଛପର ସଁ ବଏହ ଚିଡ଼ୈ କହଲକୈ- “ଭୋଜନକ ଜୋଗାରେ କରୈମେ ତଁ ସଭ କଟୌଜ କରୈ ଛହ ତଖନ ପକେବହ କଥୀ?”
ପହିଲୁକେ ଜକାଁ ପରିବାରକ ମୁଖିଯା କହଲକୈ- “ତୋରେ ପକଡ଼ି କଽ ପକେବହ?”
ହଁସୈତ ଚିଡ଼ୈ ଉତ୍ତର ଦେଲକୈ- “ହମରା ପକଡ଼ୈବଲା କିଯୋ ଆଓର ଛଲ ଜେ ସଭ ଧନ ଲଽ ଚଲି ଗେଲ। ତୋରା ବୁତେ କିଛୁ ନେ ହେତହ?”
ଉଗ୍ରଘାରା
ଦ୍ବାପର ଯୁଗକ ସଂଧ୍ଯାକାଲୀନ କଥା ଥିକ। ମହାଭାରତକ ଲଡ଼ାଇ ସମ୍ପନ୍ନ ଭଽ ଗେଲ ଛଲ। ଏକ ଦିନ ଏକାଂତମେ ବୈସ ଅର୍ଜୁନ ତ୍ରେତାକ ରାମ-ରାବଣକ ଲଡ଼ାଇ ଆ ଦ୍ବାପରକ କୌରବ-ପାଣ୍ଡବକ ଲଡ଼ାଇକ ତୁଲନା ମନେ-ମନ କରୈତ ରହଥି। ଅନାଯାସ ମୋନମେ ଉଠଲନି ଜେ ଲଂକା ଜେବା କାଲ ରାମକ ସେନା ଏକ-ଏକ ପାଥରକ ଟୁକଡ଼ାକେଁ ଜୋଡ଼ି ଜେ ସମୁଦ୍ରମେ ପୁଲ ବନୌଲନି, ଓ ତଁ ଏକ ତୀରୋମେ ବନି ସକୈ ଛଲ। ଐ ପ୍ରଶ୍ନପର ଜତ୍ତେ ସୋଚତି ତତ୍ତେ ଶଂକା ବଢ଼ଲେ ଜାଇନ। ଅଂତମେ, ଯଏହ ସୋଚଲନି ଜେ ପମ୍ପାପୁରମେ ହନୁମାନ ତପସ୍ଯା କଽ ରହଲ ଛଥି ତଁଏ ହୁନକେସଁ କିଏକ ନେ ପୂଛି ଲେଲ ଜାଏ।
ହନୁମାନକେଁ ଭଜିଯବୈଲେ ଅର୍ଜୁନ ବିଦା ଭେଲା। ଜାଇତ-ଜାଇତ ହନୁମାନକ କୁଟୀପର ପହୁଁଚଲଥି। ହନୁମାନ ତପସ୍ଯାମେ ଲୀନ ରହଥି। କୁଟ୍ଟୀକ ଆଗୂମେ ବୈସ ଅର୍ଜୁନ ହନୁମାନକ ଧିଯାନ ଟୂଟୈକ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରଏ ଲଗଲଥି। ଜଖନ ହନୁମାନକ ଧିଯାନ ଟୂଟଲନି ତଁ ଅର୍ଜୁନକେଁ ଦେଖଲଖିନ। ଆସନସଁ ଉଠି ଅତିଥି-ସତ୍କାର କରୈତ ହନୁମାନ ଅର୍ଜୁନକେଁ ପୂଛଲଖିନ- “ଅହାଁ କେ ଛୀ, କୋନ କାଜେ ଐଠାମ ଏଲୌଂହେଁ?”
ଅପନ ପରିଚଏ ଦୈତ ଅର୍ଜୁନ କହଏ ଲଗଲଖିନ- “ଅପନେ ତ୍ରେତାକ ମହାବୀର ଛୀ ତଁଏ ଏକଟା ଶଂକାକ ସମାଧାନକ ଲେଲ ଏଲୌଂହେଁ।”
“ପୁଛୂ।”
“ଲଂକା ଜେବା କାଲ ଜେ ସମୁଦ୍ରମେ ଏକ-ଏକଟା ପାଥରକ ଟୁକଡ଼ା ଜୋଡ଼ି ଜେ ପୁଲ ବନାଓଲ, ଓ ତଁ ଏକ ତୀରୋମେ ବନି ସକୈତ ଛଲ?”
ଅର୍ଜୁନକ ବାତ ସୁନି କିଛୁ କାଲ ଗୁମ୍ମ ଭଽ ହନୁମାନ ଉତ୍ତର ଦେଲଖିନ- “ହଁ, ମୁଦା ଓ ଓତେ ମଜଗୂତ ନୈ ହୋଇତୈ ଜତେ ଏକ-ଏକ ପାଥରକ ଟୁକଡ଼ା ଜୋଡ଼ି କଽ ଭେଲୈ।”
ହନୁମାନକ ଉତ୍ତରସଁ ଅର୍ଜୁନ ଅସହମତ ହୋଇତ କହଲଖିନ- “ତୀରୋକ ବନଲ ପୁଲ ତଁ ଓହନେ ମଜଗୂତ ଭଽ ସକୈତ ଛଲୈ।”
ଐ ପ୍ରଶ୍ନପର ଦୁନୂକ ବୀଚ ମତଭେଦ ଭଽ ଗେଲନି। ଅଂତମେ ପରୀକ୍ଷାକ ନୌବତ ଆବି ଗେଲୈ। ଦୁନୂ ଗୋଟେ ସମୁଦ୍ରକ କାତ ପହୁଁଚଲାହ। ତରକଶସଁ ତୀର ନିକାଲି ଅର୍ଜୁନ ଧନୁଷପର ଚଢ଼ା, ସମୁଦ୍ରମେ ଛୋଡ଼ଲନି। ପୁଲ ବନଲୈ। ଅପନ ବିକରାଲ ରୁପ ବନା ହନୁମାନ ପୁଲପର କୁଦୈକ ଉପକ୍ରମ କେଲନି। ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ କୃଷ୍ଣ ସଭ ଦେଖୈତ ରହଥି। ମନେ-ମନ ସୋଚଲନି ଜେ ମହାଭାରତକ ନାଯକ ଅର୍ଜୁନ ହାରି ରହଲ ଛଥି। ହୁନକ ହାରବ ହମର ହାରବ ହଏତ। ସଂଗହି ମହାଭାରତକ ଲଡ଼ାଇ ସେହୋ ଝୂଠ ଭଽ ଜେତୈକ। ତଁଏ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବଁଚବୈକ ଘଡ଼ୀ ଆବି ଗେଲ ଅଛି। ଜୈ ସୋଝେ ହନୁମାନ ପୁଲପର ଖସିତଥି ତୈ ସୋଝେ କୃଷ୍ଣ ଅପନ କନ୍ହା ପୁଲକ ତରମେ ଲଗା ଦେଲଖିନ। ହନୁମାନ କୁଦଲାହ। ପୁଲ ତଁ ଟୂଟୈସଁ ବଚି ଗେଲ ମୁଦା କୃଷ୍ଣକ କରେଜ ଚହକି ଗେଲନି। ଜଇସଁ ପାନିମେ ଖୂନ ପସରଏ ଲଗଲୈ। ଖୂନସଁ ରଂଗାଇତ ପାନି ଦେଖ ହନୁମାନ ଧିଯାନ କରଏ ଲଗଲଥି ଜେ ଏନା କିଏକ ଭଽ ରହଲ ଛୈ। ଭଜିଯବୈତ ଓ ଓଇ ଜଗହପର ପହୁଁଚ କୃଷ୍ଣକେଁ ଦେଖଲଖିନ।
ଅଚେତ କୃଷ୍ଣକେଁ ଦେଖ, ଦୁନୂ ହାଥ ଜୋଡ଼ି ହନୁମାନ କ୍ଷମା ମଂଗଲଖିନ।
ବ୍ଯବହାରିକ
ଜୀବନୀ ଆ ଅନାଡ଼ୀ ମାନେ ବ୍ଯବହାରିକ ଆ ଅବ୍ଯବହାରିକକ ପ୍ରଶ୍ନ ଅସାନ ନୈ। ଐ ବିଶାଲ ସଂସାରମେ ଲାଖୋ-କରୋଡ଼ୋ ଢଂଗକ ଜିନଗୀ ବନା ଲୋକ ଜୀବୈତ ଅଛି। ଏକକ ଜିନଗୀ ଦୋସରସଁ ମିଲବୋ କରୈତ ଆ ଭିନ୍ନୋ ହୋଇତ। ତଁଏ ଏକକ ବ୍ଯବହାରିକ ଜ୍ଞାନ ଦୋସରାକ ଲେଲ ନୀକୋ ହୋଇତ ଆ ଅଧଲୋ।
ଚାରି ଗୋଟ ସ୍ନାତକ ମହାବିଦ୍ଯାଲଯସଁ ନିକଲି ଘର (ଗାମ) ଜାଇତ ରହଥି। ଚାରୁକେଁ ଅପନ-ଅପନ ଜ୍ଞାନପର ଗର୍ବ। ଦୁପହର ଭଽ ଗେଲ। ସଭକେଁ ଭୁଖୋ ଲଗଲନି। ରାସ୍ତାମେ ରୁକି ଖାଇକ ଓରିଯାନମେ ଚାରୁ ଗୋଟେ ଜୁଟି ଗେଲାହ। ତର୍କଶାସ୍ତ୍ରୀ ଆଁଟା ଅାନଏ ଦୋକାନ ଗେଲ। ପୋଲୀଥୀନକ ଝୋରାମେ ଆଁଟା କୀନ ଅବୈତ ଛଲ। ମନମେ ଫୁଡ଼ଲୈ ଜେ ଝୋରା ମଜବୁତ ଅଛି କୀ ନୈ। ତଥ୍ଯ ଜନୈକ ଲେଲ ଝୋରାକେଁ ହାଥସଁ ଦବଲକ। ଝୋରା ଫାଟି ଗେଲ। ଆଁଟା ଛିଡ଼ିଯା କଽ ମାଟିମେ ମିଲ ଗେଲ। ଫେର ଘୁରି କଽ ଚାଉର କୀନ ଓରିଯା କଽ ନେନେ ଆଏଲ।
କଲାଶାସ୍ତ୍ରୀ ଜାରନ ଅାନଏ ଗେଲ। ହରିଯର-ହରିଯର ସୁନ୍ଦର ଗାଛ ଦେଖ ମୁଗ୍ଧ ଭଽ ଗେଲ। ଗାଛସଁ ସୁଖଲ ଜାରନ ନୈ ତୋଡ଼ି କାଁଚେ ଝାଡ଼ୀ କାଟି କଽ ନେନେ ଆଏଲ। କହୁନା-କହୁନା କଽ ତେସର ପାକ-ଶାସ୍ତ୍ରୀ ବଏହ କଁଚକା ଜାରନ ପଜାରି ବଟଲୋହୀ ଚଢ଼ୌଲକ। ଅଦହନ ଜଖନ ଭେଲୈ ତଁ ଚାଉର ଲଗୌଲକ। କନିଯେଁ କାଲକ ବାଦ ବଟଲୋହୀମେ ଚାଉରୋ ଆ ପାନିଯୋ ଖୁଦ-ବୁଦ କରଏ ଲଗଲ। ବଟଲୋହୀମେ ଖୁଦ-ବୁଦ କରୈତ ଦେଖ ପାକ-ଶାସ୍ତ୍ରୀ ମଗ୍ନ ଭଽ ଗେଲ। ଚାରିମ ଜେ ବ୍ଯାକରଣ ଜନନିହାର ଛଲ ବଟଲୋହୀକ ଖୁଦ-ବୁଦ ଅବାଜ ଦେଖ-ସୁନି ବ୍ଯାକରଣକ ଉଚ୍ଚାରଣକ ହିସାବସଁ ଗଲତ ବୁଝି, ତମସା କଽ ଓକରା ଉଲ୍ଟା ଦେଲକ। ଭାତ ଚୁଲ୍ହିମେ ଚଲି ଗେଲ। ଏକ ଗୋଟେ ସଭ ତମାଶା ଦେଖୈତ ଛଲ। ଚାରୁକେଁ ଭୁଖଲ ଦେଖ ଦଯା ଲଗଲୈ। ଓ ଅପନ ମୋଟରୀସଁ ନୋନ-ସତ୍ତୂ ନିକାଲି ଚାରୁ ଗୋଟେକେଁ ଖାଇଲେ ଦୈତ କହଲକ- “କିତାବୀ ଜ୍ଞାନସଁ ବ୍ଯବହାରିକ ଅନୁଭବକ ମୂଲ୍ଯ ଅଧିକ ହୋଇତ।”
ସମର୍ପଣ
ସମୁଦ୍ରସଁ ମିଲୈକ ଲେଲ ଧାର ବିଦା ଭେଲ। ରାସ୍ତାମେ ବଲୁଆହୀ ଇଲାକା ପଡ଼ୈତ ଛଲ। ଜୁଆନୀକ ଜୋଶମେ ଧାର ବିଦା ତଁ ଭେଲ ମୁଦା ରାସ୍ତାକ ବାଲୂ ଆଗୂ ବଢ଼ୈ ନେ ଦୈତ। ସଭ ପାନି ସୋଂଖି ଲୈତ। ଧାରକ ସପନା ଟୂଟଏ ଲଗଲୈକ। ମୁଦା ତୈଯୋ ସାହସ କଽ ଧାର ଅପନ ଉଦ୍ଗମ ସ୍ରୋତସଁ ଜଲ ଲଽ ଲଽ ଦୌଡ଼ କଽ ଆଗୂ ବଢ଼ଏ ଚାହୈତ ମୁଦା ଧାରକ ସଭ ପାନି ବାଲୂ ସୋଂଖି ଲୈତ। ଜଇସଁ ଧାର ଆଗୂ ବଢ଼ୈମେ ଅସଫଲ ଭଽ ଜାଇତ। ଝୁଂଝଲା କଽ ନିରାଶ ଭଽ ଧାର ବାଲୂକେଁ ପୂଛଲକୈ- “ସମୁଦ୍ରମେ ମିଲୈକ ହମର ସପନା ଅହାଁ ନୈ ପୂର ହୁଅଏ ଦେବ?”
ବାଲୂ ଉତ୍ତର ଦେଲକୈ- “ବଲୁଆହୀ ଇଲାକା ହୋଇତ ଜାଏବ ସଂଭବ ନୈ ଅଛି। ଅଗର ଅହାଁ ଅପନା ପ୍ରିଯତମସଁ ମିଲଏ ଚାହୈତ ଛୀ ତଁ ଅପନ ସମ୍ପତ୍ତି ବାଦଲକେଁ ସୌଂପି ଦିଯୌକ, ତଖନେ ପହୁଁଚ ପାଏବ।”
ଅପନ ଅସ୍ତିତ୍ବକେଁ ସମାପ୍ତ କରୈକ ଅଦ୍ଭୁତ ସମରପନକ ସାହସ ହେବେ ନେ କରୈ। ମୁଦା ବାଲୂକ ବିଚାରମେ ଗଂଭୀରତା ଛଲୈକ। କିଛୁ କାଲ ବିଚାରି ଧାର ସମରପନକ ଲେଲ ତୈଯାର ଭଽ ଗେଲ। ତଖନ ଓ ପାନିକ ବୁନ୍ନକ ରୁପମେ ଅପନାକେଁ ବଦଲି ବାଦଲକ ସବାରୀପର ଚଢ଼ି ସମୁଦ୍ରମେ ଜା ମିଲଲ।
ସ୍ରଷ୍ଟାକ ସମଗ୍ର ରଚନା
ସୃଷ୍ଟି ନିର୍ମାଣକ କାଜ ସମ୍ପନ୍ନ ଭଽ ଗେଲ। ପ୍ରାଣୀ ସଭକେଁ ବଜା ବ୍ରହ୍ମା ଅପନ-ଅପନ କମୀକ ପୂର୍ତି କରା ଲଇଲେ କହଲଖିନ। ସଭ ପ୍ରାଣୀ ଅପନ-ଅପନ କମୀକ ଚରଚା କରଏ ଲଗଲ। ମୁଦା ଏକ୍କେ ବେର ଜେ ସଭ ବାଜଏ ଲଗଲ ତଁ ହଲ୍ଲାମେ କିଯୋ କକରୋ ବାତ ସୁନବେ ନେ କରୈତ। ତଖନ ସଭକେଁ ଶାନ୍ତ କରୈତ ବ୍ରହ୍ମା ବେରା-ବେରୀ ବଜୈଲେ କହଲଖିନ। ସବହକ ବାତ ସୁନି ବ୍ରହ୍ମା କକରୋ ଅଠନ୍ନୀ କକରୋ ଚୌବନ୍ନୀ, କକରୋ ଦସ ପୈସୀ ସୁଧାର କଽ ଦେଲଖିନ।
ଅଖନ ଧରି ମନୁକ୍ଖ ପଛୁଆଏଲେ ଛଲ। ପହିନେ ବ୍ରହ୍ମା ନାରୀକେଁ ପୂଛଲଖିନ- “ଅହାଁମେ କୀ କମୀ ରହି ଗେଲ ଅଛି, ବାଜୂ?”
ତମତମାଇତ ନାରୀ କହଲକନି- “ହମରା ତଁ ବଡ଼ ସୁନ୍ନର ବନେଲୌଂ ମୁଦା ଅପନା ସନ ଦୋସର ନାରୀକେଁ ଦେଖ ମନମେ ଜଲନ ହୁଅଏ ଲଗୈତ ଅଛି। ତଁଏ ଏକ ରଂଗ ଦୂଟା ନାରୀ ନୈ ବନବଯୌକ।”
ମୁସ୍କୁରାଇତ ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ଏକଟା ଅଏନା ଆନି ନାରୀକ ହାଥମେ ଦଽ ଦେଲଖିନ ଆ କହଲଖିନ- “ବସ, ଏକ୍କେଟା ସହେଲୀ ଅହାଁ ସନ ବନେଲୌଂ। ଜଖନ ମନ ହୁଅଏ ତଖନ ଆଗୂମେ ଅଏନା ରଖି ଦେଖ ଲେବ। ଜଁ ସେହୋ ଦେଖୈକ ମନ ନୈ ହୁଅଏ ତଁ ଅଏନା ଦେଖବେ ନେ କରବ।”
ଦେବତା
ମନୁକ୍ଖକ ରୋମ-ରୋମମେ ଇଶ୍ବର ପରବ୍ରହ୍ମ ସମାଏଲ ଛଥି। କକରୋ ଅହିତ କରୈକ ଇଚ୍ଛା କରବ ଅପନା ଲେଲ ପାପକେଁ ବଜାଏବ ଥିକ। ଦଧୀଚିକ ପୁତ୍ର ପିପ୍ଲାଦ ଅପନ ମାଇକ ମୁଁହେ ଅପନ ପିତାକ ହଡ୍ଡୀ ଦେବତା ଦ୍ବାରା ମାଂଗବ ଆ ଓଇସଁ ବନାଓଲ ବଜ୍ରସଁ ଅପନ ପରାନ ବଚାଏବ ସୁନଲନି। ସୁନିତେ ପିପ୍ଲାଦକେଁ ଦେବତାକ ପ୍ରତି ଅସୀମ ଘୃଣା ମନମେ ଉଠଲନି। ମନେ-ମନ ସୋଚଏ ଲଗଲଥି ଜେ ଅପନ ସ୍ବାର୍ଥ ସାଧୈଲେ ଦୋସରକ ପ୍ରାଣ ହରବ, କତ୍ତେ ନୀଚତା ଥିକ। ମନମେ କ୍ରୋଧ ଜଗଲନି। ପିତାକ ବଦଲା ଲେବା ଲେଲ ପିପ୍ପଲାଦ ତପ କରୈକ ବିଚାର କେଲନି।
ପିପ୍ପଲାଦ ତପ ଶୁରୁ କେଲନି। ତପ ଶୁରୁ କରିତେ ମନକ ତାପ କମଏ ଲଗଲନି। ବହୁତ ଦିନକ ଉପରାନ୍ତ ଭଗବାନ ଶିବ ପ୍ରକଟ ଭଽ କହଲଖିନ- “ବର ମାଂଗୂ?”
ପ୍ରଣାମ କଽ ପିପ୍ପଲାଦ ଶିବକେଁ କହଲଖିନ- “ଅପନେ ଅପନ ରୁଦ୍ର ରୁପ ଧାରଣ କଽ ଐ ଦେବତା ସଭକେଁ ଜରା ଭସ୍ମ କଽ ଦିଯୌକ।”
ପିପ୍ପଲାଦକ ବର (ବାତ) ସୁନି ଶିବ ସ୍ତବ୍ଧ ଭଽ ଗେଲାହ। ମୁଦା ଅପନ ବଚନ ତଁ ପୂରବୈ ପଡ଼ତନି। ତଁଏ ଦେବତାକେଁ ଜରବୈକ ଲେଲ ତେସର ଆଁଖି ଖୋଲୈକ ଉପକ୍ରମ କରଏ ଲଗଲଥି। ଐ ଉପକ୍ରମକ ଆରଂଭେମେ ପିପ୍ପଲାଦକ ରୋମ-ରୋମ ଜରଏ ଲଗଲ। ଅପନ ଅଂଗକେଁ ଜରୈତ ଦେଖ ଜୋରସଁ ହଲ୍ଲା କରୈତ ଶିବକେଁ କହଏ ଲଗଲଖିନ- “ଭଗବାନ! ଈ କୀ ଭଽ ରହଲ ଅଛି? ଦେବତାକ ବଦଲା ହମ ଖୁଦେ ଜରି ରହଲ ଛୀ।”
ମୁସ୍କୀ ଦୈତ ଶିବ କହଲଖିନ- “ଦେବତା ଅହାଁକ ଦେହମେ ସନ୍ହିଯାଏଲ ଛଥି। ଅବଯବକ ଶକ୍ତି ହୁନକେ ସାମର୍ଥ୍ଯ ଛିଯନି। ଦେବତା ଜରତା ଆ ଅହାଁ ବଁଚଲ ରହବ ସେ କେନା ହଏତ? ଆଗି ଲଗୌନିହାର ସ୍ବଯଂ ସେହୋ ଜରୈତ ଅଛି।”
ପିପ୍ପଲାଦ ଅପନ ଯାଚନା ଘୁମା ଲେଲନି। ତଖନ ଭଗବାନ ଶିବ କହଲଖିନ- “ଦେବତା ସଭ ତ୍ଯାଗକ ଅବସର ଦଽ ଅହାଁ ପିତାକ କାଜକେଁ ଗୌରବାନ୍ବିତ କେଲନି। ମରବ ତଁ ଅନିବାର୍ଯ ଥିକ। ଐସଁ ନେ ଅହାଁକ ପିତା ବଁଚିତଥି ଆ ନେ ବୃତ୍ତାସୁର ରାକ୍ଷସ।”
ପିପ୍ପଲାଦକ ଭ୍ରମ ଟୂଟି ଗେଲନି। ଓ ଆତ୍ମ କଲ୍ଯାଣ ଦିସ ମୁଡ଼ୀ ଗେଲାହ।
ପାପ ଆ ପୁଣ୍ଯ
ଅପନ ପୋଥୀ-ପତରା ଉନଟବୈତ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଆସନପର ବୈସଲ ଛଲାହ। ତୈ ବୀଚ ଦୂ ଗୋଟେକେଁ ଯମଦୂତ ହୁନକା ଲଗ ପେଶ କେଲକ। ପହିଲ ବ୍ଯକ୍ତିକ ପରିଚଏ ଦୈତ ଯମଦୂତ କହଲକନି- “ଈ ନଗରକ ସେଠ ଛଥି। ହିନକା ଘନକ କୋନୋ କମୀ ନୈ ଛନ୍ହି। ଖୂବ କମେବୋ କେଲନି ଆ ମଂଦିର, ଧରମଶାଲା ସେହୋ ବନୌଲନି।”
କହି ଯମରାଜ ସେଠକେଁ କାତମେ ବୈସାଏ ଦେଲକ। ଦୋସରକେଁ ପେଶ କରୈତ ବାଜଲ- “ଈ ବଡ଼ ଗରୀବ ଛଥି। ଭରି ପେଟ ଖେନାଇଯୋ ନେ ହୋଇତ ଛନ୍ହି। ଏକ ଦିନ ଖାଇତ ରହଥି କି ଏକଟା ଭୂଖଲ କୁତ୍ତା ଲଗମେ ଆବି ଠାଢ଼ ଭଽ ଗେଲନି। ଭୂଖଲ କୁତ୍ତାକେଁ ଦେଖ ଥାରୀମେ ଜେ ରୋଟୀ ବଁଚଲ ରହନି ଓ ଓକରା ଆଗୂମେ ଦଽ ଦେଲଖିନ। ଅପନେ ପାନି ପୀବ ହାଥ ଧୋଯ ଲେଲନି। ଆବ ଅପନେ ଜେ ଆଜ୍ଞା ଦିଐକ।”
ଯମଦୂତକ ବ୍ଯାନ ସୁନି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ପୋଥିଓ ଦେଖୈତ ଆ ବିଚାରବୋ କରଥି। ବଡ଼ୀ କାଲ ଧରି ସୋଚୈତ-ବିଚାରୈତ ନିର୍ଣଏ ଦେଲଖିନ- “ସେଠକେଁ ନରକ ଆ ଗରୀବକେଁ ସ୍ବର୍ଗ ଲଽ ଜାଉ।”
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତକ ନିର୍ଣଏ ସୁନି ଯମରାଜୋ ଆ ଦୁନୂ ବ୍ଯକ୍ତିଯୋ ଅଚଂଭିତ ଭଽ ଗେଲ। ତୀନୂ ଗୋଟେକେଁ ଅଚଂଭିତ ଦେଖ ଅପନ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣମେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହଏ ଲଗଲଖିନ- “ଗରୀବ ଆ ନିଃସହାଯ ଲୋକକ ଶୋଷଣ ସେଠ କେନେ ଅଛି। ଓଇ ନିଃସହାଯ ଲୋକକ ବିବଶତାକ ଦୁରୁପଯୋଗ କେନେ ଅଛି। ଜଇସଁ ଅପନୋ ଏଶ-ମୌଜ କେଲକ ଆ ବଚଲ ସମ୍ପତ୍ତିକ ନାଓଂ ମାତ୍ର ଲୋକେଷଣକ ପୂର୍ତି ହେତୁ ବ୍ଯଯ କେଲକ। ତଇମେ ଲୋକହିତକ କୋନ କାଜ ଭେଲୈ? ଓଇ ମଂଦିର ଅା ଧରମଶଲ୍ଲା ବନବୈକ ପାଛୂ ଈ ଭାବନା କାଜ କରୈ ଛଲୈ ଜେ ଲୋକ ହମର ପ୍ରଶଂସା କରଏ। ମୁଦା ପସେନା ଚୁବା କଽ ଜେ ଗରୀବ କମେଲକ ଆ ସମଏ ଏଲାପର ଓହୋ କୁତ୍ତେକେଁ ଖୁଆ ଦେଲକ। ଜଁ ଓକରା ଆରୋ ଅଧିକ ଧନ ରହିତୈ ତଁ ନୈ ଜାନି କତ୍ତେ ଅଭାବ ଲୋକକ ସେବା କରୈତ।”
ପରଖ
ଏକଟା କିସାନକେଁ ଚାରିଟା ବେଟା ରହଏ। ବେଟା ସବହକ ବୁଦ୍ଧି ପରଖୈଲେ କିସାନ ସଭକେଁ ବଜା ଏକ-ଏକ ଆଁଜୁର ଧାନ ଦଽ କହଲକ- “ତୂଁ ସଭ ଅପନ-ଅପନ ବିଚାରସଁ ଏକରା ଉପଯୋଗ କରହ।”
ଧାନକେଁ କମ ବୁଝି ଜେଠକା ବେଟା ଆଂଗନମେ ଛିଡ଼ିଯା ଦେଲକ। ଚିଡ଼ୈ ସଭ ଆବି ବୀଛ-ବୀଛ ଖା ଗେଲ। ଓଇ ଧାନକେଁ ମାଝିଲ ବେଟା ତରହତ୍ଥୀପର ଲଽ-ଲଽ ରଗଡ଼ି-ରଗଡ଼ି, ଭୁସ୍ସାକେଁ ମୁଁହସଁ ଫୂକି, ଖା ଗେଲ। ବାପକ ଦେଲ ଧାନକେଁ ସମ୍ପତ୍ତି ବୁଝି ସାଁଝିଲ ବେଟା କୋହୀମେ ରଖି ଲେଲକ, ଜେ ଜଁ କହିଯୋ ବାବୂ ମଂଗତାହ ତଁ ନିକାଲି କଽ ଦଽ ଦେବନି। ଛୋଟକା ବେଟା, ଓଇ ଧାନକେଁ ଖେତମେ ବାଉଗ କଽ ଦେଲକ। ଜଇସଁ କଏକ ବର ବେସୀ ଧାନ ଉପଜଲୈ।
କିଛୁ ଦିନକ ବାଦ ଚାରୁ ବେଟାକେଁ ବଜା କିସାନ ପୂଛଲକ- “ଧାନ କୀ ଭେଲ?”
ଚାରୁ ବେଟା ଅପନ-ଅପନ କେଲହା କାଜ କହଲକନି। ଚାରୁ ବେଟାକ କାଜ ଦେଖ କିସାନ ଛୋଟକା ବେଟାକେଁ ବୁଦ୍ଧିଯାର ବୁଝି ପରିବାରକ ଭାର ଦୈତ କହଲକ- “ପରିବାରମେ ଏହନେ ଗୁଣ ଅପନବଏ ପଡ଼ୈତ ଛୈ। ଏହନେ ଗୁଣ ଅପନୌଲାସଁ ପରିବାର ସୁସମ୍ପନ୍ନ ବନୈତ ଛୈ।”
ଆଲସୀ
ଏକଟା ଗାଛପର ଟିକୁଲୀ ଆ ମଧୁମାଛୀ ରହୈତ ଛଲି। ଦୁନୂକ ବୀଚ ଘନିଷ୍ଠ ଦୋସ୍ତୀ ଛଲୈ। ଭରି ଦିନ ଦୁନୂ ଅପନ ଜିନଗୀକ ଲୀଲାମେ ଲାଗଲ ରହୈତ ଛଲି। ଅକଲବେରାମେ ଦୁନୂ ଆବି ଅପନ ସୁଖ-ଦୁଖକ ଗପ-ସପ୍ପ କରୈତ ଛଲି।
ବରସାତକ ସମଏ ଏଲୈ। ସତୈହିଯା ଲାଧି ଦେଲକୈ। ମଧୁମାଛୀଲେ ତଁ ଅଗହନ ଆବି ଗେଲୈ ମୁଦା ଟିକୁଲୀକ ଲେଲ ଦୁରକାଲ। ଭୂଖେ-ପିଯାସେ ଟିକୁଲୀ ଘରକ ମୋଖ ଲଗ ମନ୍ହୁଆଏଲ ବୈସଲ ଛଲି। ମୁଁହ ସୁଖାଏଲ ଆ ଚେହରା ମୁରୁଝାଏଲ ଛଲୈ। ଚରୌର କଏ କଽ ଆବି ମଧୁମାଛୀ ଟିକୁଲୀକେଁ ପୂଛଲକୈ- “ବହିନ! ଏହେନ ସୁନ୍ନର ସମୈମେ ଏତ୍ତେ ସୋଗାଏଲ କିଏକ ବୈସଲ ଛୀ?”
ମଧୁମାଛୀକ ବାତ ସୁନି କଡ଼ୁଆଏଲ ମନେ ଟିକୁଲୀ ଉତ୍ତର ଦେଲକୈ- “ବହିନ! ମୌସମକ ସୁନ୍ନରତାସଁ ପେଟକ ଆଗି ଥୋଡ଼େ ମିଝାଇ ଛୈ। ତୀନ ଦିନସଁ କତୌ ନିକଲୈକ ସମୈଯେ ନେ ଭେଟଲ, ତଁଏ ଭୂଖେ ତବାହ ଛୀ।”
ଉପଦେଶ ଦୈତ ମଧୁମାଛୀ କହଲକୈ- “କୁସମଏ ଲେଲ କିଛୁ ବଚା କଽ ରାଖକ ଚାହୀ।”
“କହଲୌଂ ତଁ ବହିନ ଠୀକେ ମୁଦା ବଚା କଽ ରଖଲାସଁ ଆଲସିଯୋ ଭଽ ଜୈତୌଂ ଆ ଭୂଖଲକ ନଜରିମେ ଚୋରୋ ହୋଇତୌଂ।”
ପ୍ରେମ
ଜଖନ ପରିବାରମେ ପତି-ପତ୍ନୀ ଆ ବଚ୍ଚା ସବହକ ବୀଚ ସିନେହ ରହୈତ ଛୈ ତଖନ ପରିବାର ସ୍ବର୍ଗୋସଁ ସୁନ୍ଦର ବୁଝି ପଡ଼ୈତ ଛୈ। ନମହରସଁ ନମହର ବିପତ୍ତି ପରିବାରମେ କିଏକ ନେ ଆବଏ ମୁଦା ଢଂଗସଁ ଚଲଲାପର ଓହୋ ଆସାନୀସଁ ନିପଟି ଜାଇତ ଛୈ।
ଏକଟା ଛୋଟ-ଛୀନ ଗରୀବ ପରିବାର ଛଲ। ଦୁଇଯେ ପରାନୀ ଘରମେ। ସଭ ସାଲ ଦୁନୂ ପରାନୀ -ସୁନିତା ଆ ସୁଶୀଲ- ଅପନ ବିବାହୋତ୍ସବ ମନବୈତ। ଗରୀବ ରହନେ ତଁ ବହୁତ ତାମ-ଝାମସଁ ଉତ୍ସବ ନୈ ମନବୈତ ମୁଦା ମନବୈତ ସଭ ସାଲ ଛଲ। ଛୋଟ-ମୋଟ ଉପହାର ଏକ-ଦୋସରକେଁ, ଯାଦି ସ୍ବରୁପ ଦୈତ ଛଲ। ସାଲେ-ସାଲ ଐ ପରମ୍ପରାକେଁ ନିମାହୈତ।
ଅହୂ ବର୍ଖ ଓ ଦିନ ଏଲୈ। ଉତ୍ସବକ ଦିନସଁ କିଛୁ ପହିନହିସଁ ଉପହାରକ ଯୋଜନା ଦୁନୂ ମନେ-ମନ ବନବଏ ଲଗଲ। ମୁଦା ଦୁନୂକ ହାଥ ଖାଲୀ। ଭରି ପେଟ ଖେନାଇଯୋ ନେ ପୂରୈ ତଖନ ଜମା କଽ କୀ ରଖୈତ। ମନେ-ମନ ସୁଶୀଲ ଯୋଜନା ବନୌନେ ଜେ ପତ୍ନୀକ କେଶମେ ଲଗବୈଲେ କ୍ଲୀପ ନୈ ଛୈ ତଁଏ ଐ ବେର ବଏହ (କ୍ଲୀପ) ଉପହାର ଦେବୈକ। ତହିନା ସୁନିତୋ ସୋଚୈତ ଜେ ପତି ହାଥକ ଘଡ଼ୀକ ଚେନ ପୁରାନ ଭଽ ଗେଲ ଛନ୍ହି ତଁଏ ଐ ବେର ଚେନ କୀନ କଽ ଦେବନି। ଦୁନୂ ଅପନ-ଅପନ ଜୋଗାରମେ। ମୁଦା ନାଜାଯଜ କମାଇ ନୈ ରହନେ ଜୋଗାରେ ନେ ବୈସୈ। ଉତ୍ସବକ ଦିନ ଅବୈମେ ଏକ ଦିନ ବାକୀ ରହଲୈ। ଅଂତିମ ସମୈମେ ସୁଶୀଲ ସୋଚଲକ ଜେ ଆଇ ସାଁଝମେ ଘଡ଼ୀ ବେଚ କ୍ଲୀପ କୀନ ଲେବ। ସୁନିତୋ ସୋଚଲି ଜେ ଅପନ କେଶ କଟା କଽ ବେଚ ଲେବ ତଇମେ ଘଡ଼ୀକ ଚେନ ଭଽ ଜାଏତ। ସାଁଝୂ ପହର ଦୁନୂ ଗୋଟେ- ଫୁଟ-ଫୁଟ ବାଜାର ଗେଲ। ସୁଶୀଲ ଘଡ଼ୀ ବେଚ କ୍ଲୀପ କୀନ ଲେଲକ ଆ ସୁନିତା କେଶ ବେଚ ଚେନ କୀନ ଲେଲକ। ଖୁଶୀସଁ ଦୁନୂ ଗୋଟେ ଘର ଆବି ଅପନ-ଅପନ ବସ୍ତୁ -ଚେନ ଆ କ୍ଲୀପ- ଓରିଯା କଽ ରଖି ଲେଲକ।
ସବେରେ ସୁତି ଉଠି କଽ ଦୁନୂ ପରାନୀ ହଁସୈତ ଏକ-ଦୋସରକେଁ ଉପହାର ଦଇଲେ ଆଗୂ ବଢ଼ଲ। ସୁନିତା ଟୋପୀ ପହିରନେ ଛଲି। କ୍ଲୀପ ନିକାଲି ସୁଶୀଲ ସୁନିତାକ ଟୋପୀ ହଟା କ୍ଲୀପ ଲଗବଏ ଚାହଲକ ମୁଦା କେଶେ ନୈ। ତହିନା ଚେନ ନିକାଲି ସୁନିତା ଘଡ଼ୀମେ ଲଗବଏ ଚାହଲନି ତଁ ହାଥମେ ଘଡ଼ିଯେ ନୈ।
ଆମନେ-ସାମନେ ଦୁନୂ ଠାଢ଼। ଦୁନୂକ ମୁଁହସଁ ତଁ କିଛୁ ନୈ ନିକଲୈତ ମୁଦା ଦୁନୂକ ହୃଦେମେ ହର୍ଷ-ବିସ୍ମଯକ ବୀଚ ଘମାସାନ ଲଡ଼ାଇ ଛିଡ଼ ଗେଲ। ଅଂତମେ ହୃଦଏ ବାଜଲ- “ଜେ ସିନେହ ଦୂଧକ ସମୁଦ୍ରମେ ଝିଲହୋରି ଖେଲୈତ ଅଛି ଓକରା ଲେଲ କ୍ଲୀପ ଆ ଚେନକ କୋନ ମହତ୍ବ ଛୈ।”
ହୈରିଯଟ ସ୍ଟୋ
ଅମର ଲେଖିକା ହୈରିଯଟ ଏଲିଜାବେଥ ସ୍ଟୋ ବିଶ୍ବ-ବିଖ୍ଯାତ ପୋଥୀ, ‘ଟାମ କାକାକ କୁଟିଯା’ ଲିଖନେ ଛଥି। ଜୈ ସମଏ ଓ ପୋଥୀ ଲିଖୈତ ରହଥି ଓଇ ସମଏ ଓ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିମେ ଜିନଗୀ ବିତବୈତ ରହଥି। ଓନା ଅକସରହାଁ ଲୋକ ଐ ପୋଥୀକେଁ ଅମେରିକାକ ଦାସ ପ୍ରଥାକ ବିରୋଧମେ ଲିଖଲ ମାନୈତ ଛଥି।
ଅପନା ପରିସ୍ଥିତିକ ସଂବଂଧମେ ଅପନ ଭୌଜୀକେଁ କହଲଖିନ- “ଚୁଲ୍ହି-ଚାୈକାକ କାଜ, ନୁଆ-ବସ୍ତର ଧୋନାଇ, ସିଆଇ କେନାଇ, ଜୂତା-ଚପ୍ପଲ ପୗଲିସ ଆ ମରମ୍ମତ କରବ ଜିନଗୀକ ମୁଖ୍ଯ କାଜ ଅଛି। ବଚ୍ଚା ଆ ପରିବାରକ ସେବାମେ ଭରି ଦିନ ସିପାହୀ ଜକାଁ ଖଟୈ ଛୀ। ଛୋଟକା ବଚ୍ଚା ଲଗମେ ସୁତୈତ ଅଛି ତଁଏ ଜାଧରି ଓ ସୁତି ନୈ ରହୈତ ଅଛି ତାଧରି କିଛୁ ନେ ସୋଚି ସକୈ ଛୀ ଆ ନେ ଲିଖ ପବୈ ଛୀ। ଗରୀବୀ ଆ ପରିବାରକ କାଜ ଐ ରୁପେ ଦବନେ ଅଛି ଜଇସଁ ସମୈଯେ କମ ବଁଚୈତ ଅଛି। ମୁଦା ତୈଯୋ ଏକ-ଦୂ ଘଂଟା ସୁତୈକ ସମଏ କାଟି, ଅପନେ ସନ ଲୋକକ ଲେଲ, ଜନିକା ପରିବାରକ ଅଂଗ ବୁଝୈତ ଛିଯନି, ତିନକାଲେ କିଛୁ ଲିଖ-ପଢ଼ି ଲୈତ ଛୀ।”
ହୁନକେ ଲିଖଲ ପୋଥୀସଁ ଉତ୍ତରୀ ଅମେରିକା ଆ ଦଛିନୀ ଅମେରିକାମେ ଦାସ ପ୍ରଥାକ ଖିଲାପ କ୍ରାନ୍ତି ଭେଲ।
ବୁଝୈକ ଢଂଗ
ଏକଟା ଯାତ୍ରୀ ବୃନ୍ଦାବନ ବିଦା ଭେଲ। କିଛୁ ଦୂର ଗେଲାପର ରାସ୍ତାକ ବଗଲମେ ମୀଲକ ପତ୍ଥରପର ନଜରି ପଡ଼ଲୈ। ଓଇ ମୀଲକ ପତ୍ଥରମେ ବୃନ୍ଦାବନକ ଦୂରୀ ଆ ଦିଶା ଲିଖଲ ଛଲୈ। ଓ ଯାତ୍ରୀ ଓତୈ ଅଟକି ବୈସ ରହଲ ଆ ବଜଏ ଲଗଲ- “ପାଥରକ ଅଂକନ ତଁ ଗଲ୍ତୀ ନୈ ଭଽ ସକୈତ ଅଛି କିଏକ ତଁ ବିଶ୍ବାସୀ ଲୋକକ ଲିଖଲ ଛିଐକ। ବୃନ୍ଦାବନ ତଁ ଆବିଯେ ଗେଲ ଛୀ, ଆଗୂ ବଢ଼ୈକ କୀ ପ୍ରଯୋଜନ?”
ଥୋଡ଼େ କାଲକ ବାଦ ଏକଟା ବୁଝନିହାର ଆଦମୀ ଓଇ ରସ୍ତେ କତୌ ଜାଇତ ରହଥି ତଁ ସୁନଲଖିନ। ମନେ-ମନ ଖୂବ ହଁସଲଥି। କନୀ-କାଲ ଠାଢ଼ ଭଽ ହଁସୈତ ଓଇ ଯାତ୍ରୀକେଁ କହଲଖିନ- “ପାଥରପର ସିରିଫ ସଂକେତମାତ୍ର ଅଛି। ଐଠାମସଁ ବୃନ୍ଦାବନ ବହୁତ ଦୂର ଅଛି। ଜଁ ଅହାଁ ଓତଏ ଜାଏ ଚାହୈ ଛୀ ତଁ ତୁରନତେ ସଭ ସାମାନ ସମେଟ ବିଦା ଭଽ ଜାଉ ନୈ ତଁ ନୈ ପହୁଁଚବ।”
ଭୋଲା-ଭାଲା ଯାତ୍ରୀ ଅପନ ଭୂଲ ମାନି ବିଦା ଭେଲ।
ଏହେନ ବହୁତୋ ଲୋକ ଛଥି ଜେ ଶାସ୍ତ୍ରୋ ପଢ଼ୈତ ଛଥି, ଶାସ୍ତ୍ରୀଯ ବାତୋ ସୁନୈ ଛଥି ମୁଦା ଧରମ ଧାରଣ କରୈକ ରାସ୍ତା ପକଡ଼ବେ ନେ କରୈତ ଛଥି ତଖନ ଓ ଧର୍ମ କେନା ବୁଝଥିନ। ଜେ ଧର୍ମ କୀ ଥିକୈକ?
ଶ୍ରମିକକ ଇଜ୍ଜତ
ଅପନ ସଂଗୀ-ସାଥୀକ ସଂଗ ନେପୋଲିଯନ ଟହଲୈଲେ ଜାଇତ ରହଥି। ଜେରଗର ରହନେ ସୌଂସେ ରାସ୍ତା ଛେକାଏଲ ଛଲୈ। ଦୋସର ଦିସସଁ ଏକଟା ଘସବହିନୀ ମାଥପର ଘାସକ ବୋଝ ନେନେ ଅବୈତ ଛଲି। ଓଇ ଘସବହିନୀପର ସଭସଁ ପହିଲ ନଜରି ନେପୋଲିଯନକ ପଡ଼ଲୈକ। ଓ ପାଛୂ ଘୁରି କଽ ଦେଖଲ। ସୌଂସେ ରାସ୍ତା ଘେରାଏଲ ଛଲୈ। ଅପନ ପୈଛଲା ସଂଗୀକ ହାଥ ପକଡ଼ି ଖିଂଚୈତ କହଲଖିନ- “ଶ୍ରମିକକ ସମ୍ମାନ କରୁ। ଏକ ଭାଗ ରାସ୍ତା ଖାଲୀ କଽ ଦିଯୌ। ଯଏହ ଦେଶକ ଅମୂଲ୍ଯ ସଂପତ୍ତି ଥିକ। ଏକରେ ବଲେ କୋନୋ ଦେଶକ ଉନ୍ନତି ହୋଇତ ଛୈ।”
ଘସବହିନୀ ଟପି ଗେଲି। ଥୋଡ଼େ ଆଗୂ ବଢ଼ଲାପର ପୁନଃ ନେପୋଲିଯନ ସଂଗୀ ସଭସଁ କହଲଖିନ- “ସଦ୍ପ୍ରବୃତ୍ତିକେଁ ବଢ଼େବାକ ଚାହୀ। ଓକରା ଜତ୍ତେ ମହତ୍ବ ଦେବୈ ଓତ୍ତେ ଜନ-ଉତ୍ସାହ ଜଗତୈ। ଜଇସଁ ଦେଶକ କଲ୍ଯାଣ ହେତୈ।”
ବଂଶ
ଏକ ଦିନ ମହାନ୍ ବିଚାରକ ସିସରୋକେଁ ଏକଟା ଧନିକ ସରଦାରସଁ କୋନୋ ବାତେ କହା-ସୁନୀ ହୁଅଏ ଲଗଲନି। ନେ ଓ ଧନିକ ପାଛୂ ହଟୈଲେ ତୈଯାର ଆ ନେ ସିସରୋ। ଦୁନୂକ ବୀଚ ପକଡ଼ା-ପକଡ଼ୀକ ନୌବତ ଅାବଏ ଲଗଲୈ। ଖିସିଯା କଽ ଓ ଧନିକ ସିସରୋକେଁ କହଲକ- “ତୂଁ ନୀଚ କୁଲକ ଛେଁ, ତଁଏ ତୋରା-ହମରା କଥୀକ ବରାବରୀ?” ଐ ବାତସଁ ସିସରୋ ବିଚଲିତ ନୈ ଭଽ ସାହସସଁ ଉତ୍ତର ଦେଲଖିନ- “ହମରା କୁଲକ କୁଲୀନତା ହମରାସଁ ଶୁରୁ ହଏତ ଜବକି ତୋରା କୁଲକ କୁଲୀନତା ତୋରାସଁ ଅଂତ ହେତୌ।”
ସଭ୍ଯତା ଆ କୁଲୀନତା ଜନ୍ମସଁ ନୈ ବଲ୍କି ଚରିତ୍ର ଆ କର୍ତବ୍ଯସଁ ପୈଦା ଲୈତ ଅଛି।
ତିଯାଗ
ସତ୍ସଂଗ, ଭାଗବତ ଆ ପ୍ରବଚନମେ ବେର-ବେର ତିଯାଗକ ମହିମାକ ଚର୍ଚା ହୋଇତ। ତ୍ଯାଗକେଁ ଇଶ୍ବର ପ୍ରାପ୍ତିକ ରାସ୍ତା ବତାଓଲ ଜାଇତ। ବେର-ବେର ଜରାଯୁଧ ଐ ଚରଚାକେଁ ସୁନଥି। ତଁଏ ମନମେ ବିସବାସ ଭଽ ଗେଲନି ଜେ ସତ୍ତେ ତିଯାଗସଁ ଇଶ୍ବର ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇତ। ଜରାଯୁଧ ଅପନ ସଭ ସମ୍ପତ୍ତି ଦାନ କଽ ଦେଲଖିନ। ମୁଦା ଦାନ କେଲୋ ଉପରାନ୍ତ ହୁନକା ନେ ମନମେ ଶାନ୍ତି ଏଲନି ଆ ନେ ଇଶ୍ବର ଭେଟଲନି। ନିରାଶ ଭଽ ଜରାଯୁଧ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଶୁକଦେବ ଲଗ ପହୁଁଚ ପୂଛଲ- “ଜନକ ତଁ ସଂଗ୍ରହୀ ଛଲାହ ମୁଦା ତୈଯୋ ହୁନକା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଭଽ ଗେଲ ଛଲନି ଆ ହମ ସଭ କୁଛ ତିଯାଗିଯୋକେଁ ନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ପାବି ସକଲୌଂ ଆ ନେ ଶାନ୍ତି ଭେଟଲ। ଏକର କୀ କାରଣ ଛୈ?”
ଧିଯାନସଁ ଜରାଯୁଧକ ବାତ ସୁନି ସୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲଖିନ- “ଆବଶ୍ଯକ ବସ୍ତୁକେଁ ପରମାର୍ଥମେ ଲଗା ଦେବ ତଁ ନୈତିକ ଆ ସାମାଜିକ କର୍ତବ୍ଯ ବୁଝଲ ଜାଇତ। ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକ ସ୍ତରକ ତ୍ଯାଗମେ ସଭ ବସ୍ତୁକ ମମତ୍ବ ଛୋଡ଼ି ଓକରା ଇଶ୍ବରକ ଘରୋହର ବୁଝଏ ପଡ଼ତ। ଶରୀର ଆ ମନ ସେହୋ ସମ୍ପଦା ଛୀ। ଓକରା ଇଶ୍ବରକ ଅମାନତ ମାନି ହୁନକେ ଇଚ୍ଛାନୁସାର କେଲାପର ବୁଝବୈ ଜେ ସହୀ ତ୍ଯାଗ ଭେଲ ଆ ମୋକ୍ଷକ ରାସ୍ତା ଭେଟତ।”
ସଦ୍ବିଚାର
ଏକଟା ନ୍ଯାଯପ୍ରିଯ ରାଜା ସାଧୁକ ଭେଷମେ ଅପନ ପ୍ରଜାକ କୁଶଲ-କ୍ଷେମ ବୁଝୈକ ଲେଲ ନିକଲଲଥି। ଜହିଯା କହିଯୋ ଓ ରାଜା ସାଧୁକ ଭେଷମେ ନିକଲଥି ତହିଯା ସିର୍ଫ ଏକଟା ମଂତ୍ରୀକ ଚେଲାକ ରୁପମେ ସଂଗ କଽ ଲଥି। ନେ ଅଂଗରକ୍ଷକ ରହନି ଆ ନେ ଅମିଲା-ଫମିଲା। ଆ ନେ କକରୋ ଜାନକାରୀ ଦେଥିନ।
ବହୁତୋ ଗୋଟେସଁ ସମ୍ପର୍କ କରୈତ ରାଜା ଏକଟା ବଗୀଚାମେ ପହୁଁଚଲାହ। ଓଇ ବଗୀଚାମେ ଏକଟା ବୃଦ୍ଧ କିସାନ ନବକା -ବଚ୍ଚା- ଗାଛ ରୋପୈତ ରହଥି। ଗାଛ ଦେଖ ରାଜା କିସାନକେଁ ପୂଛଲଖିନ- “ଈ ତଁ ଅଖରୋଟକ ଗାଛ ବୁଝି ପଡ଼ୈତ ଅଛି।”
ମୁସ୍କୁରାଇତ କିସାନ କହଲକନି- “ହଁ ଭୈଯା! ଅହାଁକ ଅନୁମାନ ବିଲକୁଲ ଠୀକ ଅଛି।”
“ବୀସ-ପଚ୍ଚୀସ ବର୍ଖକ ଗାଛ ଭେଲାପର ଅଖରୋଟ ଫଡ଼ୈତ ଛୈ, ତାଧରି ଅହାଁ ଜୀବତେ ରହବ?”
“ଐ ବଗୀଚାକେଁ ହମର ବାପ-ଦାଦା ଲଗୌନେ ଛଥି। ଖୂନ-ପସୀନା ଏକ କଏ କଽ ଏକରା ପଟୌଲନି, ଦେଖଭାଲ କେଲନି। ଜେକର ଫଡ଼ ହମ ସଭ ଖାଇ ଛୀ। ତଁଏ ଆବ ହମରୋ କର୍ତବ୍ଯ ବନୈତ ଅଛି ଜେ ଓତେ ହମହୂଁ ରୋପି ଦିଐକ। ଅପନେଟା ଲଽ ଗାଛ ଲଗୌନାଇ ତଁ ସ୍ବାର୍ଥକ ବାତ ଭଽ ଜାଇତ ଛୈ। ହମ ଈ ନୈ ସୋଚୈ ଛୀ ଜେ ଆଇ ଐ ଗାଛକ ଉପଯୋଗିତା କୀ ଛୈ? ଭବିଷ୍ଯମେ ଦୋସରକେଁ ଫଲ ଦୈ ବସ ଯଏହ ଇଚ୍ଛା ଅଛି।”
କିସାନକ ବିଚାର ସୁନି ରାଜା ମଂତ୍ରୀକେଁ କହଲଖିନ- “ଜଁ ଏହିନା ସଭ ବୁଝଏ ଲଗୈ ଜେ ହମରା ଲଗବୈସଁ ମତଲବ ଅଛି ତଁ ସମାଜୋ ଆ ପରିବାରୋମେ ସଦ୍ିବଚାର ପସରି ଜାଏତ। ଜାଧରି ସମାଜମେ ସଦ୍-ବୃତ୍ତିକ ପ୍ରସାର ନୈ ହଏତ ତାଧରି ନୀକ ସମାଜ ବନବ, ମାତ୍ର କଲ୍ପନା ରହତ।”
ସାହସ
ସୋବିଯତ ସଂଘକ ନେତା ଲେନିନପର, ଏକଟା ସିରଫିରା ପେସ୍ତୌଲ ଚଲା ଦେଲକନି ଗୋଲୀ ତଁ ନିକଲି ଗେଲନି ମୁଦା ଛର୍ରା ଗରଦନିମେ ଫଁସଲେ ରହି ଗେଲନି। ତୈ ବୀଚ ଦେଶମେ ଏକଟା ପୁଲ ଟୁଟି ଗେଲୈ। ପୁଲ ମୁଖ୍ଯ ମାର୍ଗମେ ଛଲୈ। ତଁଏ ଜତ୍ତେ ଜଲ୍ଦୀ ଭଽ ସକୈତ ଓତେ ଜଲ୍ଦୀ ପୁଲ ବନାଏବ ଛଲୈକ। ଆପାତ୍ ସ୍ଥିତି ଘୋଷିତ କଽ ଓଇ ପୁଲକ ମରମ୍ମତ ଯୁଦ୍ଧସ୍ତରପର ହୁଅଏ ଲଗଲୈକ। ଦେଶପ୍ରେମୀ ଜନତା ଓଇ କାଜମେ ଲଗି ଗେଲ। ଲେନିନ ସେହୋ ଓଇ କାଜମେ ଜୁଟଲ। ଶ୍ରମିକେ ଜକାଁ ଲେନିନୋ କାଜ କରୈତ ରହଥି। ଗରଦନିମେ ଗୋଲୀ ରହନୌ ଓ ବୀସ-ବୀସ ଘଂଟା କାଜ କରୈତ ରହଥି। କାଜ କରୈତ ଦେଖ ଏକଟା ଶ୍ରମିକ ପୂଛଲକନି ତଖନ ଓ କହଲଖିନ- “ଅଗର ହମ ଅଗୁଆ ଭଽ କାଜମେ ପାଛୂ ରହବ ତଖନ ଜନ ଉତ୍ସାହ କେନା ବଢ଼ତୈ? ଜକର ଜରୁରତ ଦେଶମେ ଅଛି।”
ବରଦାସ୍ତ
ଅବ୍ରାହମ ଲିଂକନ ଅମେରିକାକ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରହଥି। ହୁନକ ପତ୍ନୀ ଚିଡ଼ଚିଡ଼ା ଆ କଠୋର ସ୍ବଭାବକ ଛେଲଖିନ। ଜଇସଁ ଲିଂକନକ ପରିବାରିକ ଜୀବନ ଦୁଃଖମଯ ଛଲନି। କଏକ ଦିନ ଏହେନ ହୋଇତ ଛଲୈ ଜେ ଜଖନ ପରିବାରକ ସଭ ସୁତି ରହୈତ ଛଲ ତଖନ ଲିଂକନ ଚୁପଚାପ ପୈଛଲା ଦରବାଜାସଁ ଆବି ସୁଇତ ରହୈତ ଛଲାହ। ଆ ସୁରୁଜ ଉଗୈସଁ ପହିନହି ତୈଯାର ଭଽ ନିକଲି ଆୖଫିସ ଚଲି ଜାଇତ ଛଲାହ। ଦିନ ଭରି ଅପନ କାର୍ଯମେ ମସ୍ତ ଭଽ ବୀତା ଲୈତ ଛଲାହ। ସଂଗୀ-ସାଥୀକ ସଂଗ ହଁସୀ-ମଜାକ କଽ ମନ ବହଲା ଲୈତ ଛଲାହ।
ଏକ ଦିନ ପରିବାରକ ଏକଟା ନୋକରକେଁ ହୁନକ ପତ୍ନୀ ଗାରିଓ ପଢ଼ଲଖିନ ଆ ଫଟକାରବୋ କେଲଖିନ। ଓଇ ନୋକରକେଁ ବଡ଼ ଦୁଖ ଭେଲୈ। ଓ କୋଠୀସଁ ନିକଲି ସୋଝେ ଲିଂକନକ ଆୖଫିସ ଜା ସଭ ବାତ କହଲକନି। ନୋକରକ ସଭ ବାତ ସୁନି ଲିଂକନ କହଲଖିନ- “ଐ ଭଲେ ଆଦମୀ! ପନରହ ବର୍ଖସଁ ହମ ଐ ପରିସ୍ଥିତିସଁ ମୁକାବଲା କରୈତ ଶାନ୍ତିସଁ ରହୈତ ଏଲୌଂ। ଆ ଅହାଁ ଏକ୍କେ ଦିନକ ଫଟକାରମେ ଏତ୍ତେ ଦୁଖୀ ଭଽ ଗେଲୌଂ। ବରଦାସ୍ତ କଽ ଲିଅ।”
ଅଚତାଇତ-ପଚତାଇତ ବେଚାରା ନୋକର ଲିଂକନକ ବାତ ମାନି ଲେଲକ।
ଭୂଲ
ପ୍ରଖ୍ଯାତ ଦାର୍ଶନିକ ବରଟେªଣ୍ଡ ରସେଲ ଅପନ ଜୀବନୀମେ ଲିଖନେ ଛଥି, ଜେ ହମର ପହିଲ ସ୍ତ୍ରୀ ସଚମୁଚ ବିଚାରବାନ ଛଲୀହ। ଜଖନ ଓ ମନ ପଡ଼ୈ ଛଥି ତଖନ ହୃଦଏ ଦହକି ଜାଇତ ଅଛି। ଦୁନୂ ଗୋଟେକ ବୀଚ ଅଗାଧ ପ୍ରେମ ଛଲ। ଏକ ଦିନ କୋନୋ ବାତେ ଦୁନୂ ଗୋଟେକ ବୀଚ ଅନବନ ଭଽ ଗେଲ। ଖିସିଯା କଽ ହମ ବିନୁ ଖେନହି ଆୖଫିସ ବିଦା ଭଽ ଗେଲୌଂ। ରାସ୍ତାମେ ଏକାଏକ ମନମେ ଉପକଲ ଜେ ଅପନ କ୍ରୋଧକ ବାତ ପତ୍ନୀକେଁ କହି ଦିଅନି। ରସ୍ତେସଁ ଘୁରି ଗେଲୌଂ। ଘୁରି କଽ ଘର ଏଲାପର ପତ୍ନୀ ଘୁରୈକ କାରଣ ପୂଛଲନି। ହମର କ୍ରୋଧ ଆରୋ ଉଗ୍ର ଭଽ ଗେଲ। ହମ କହଲିଯନି- “ଆବ ଅହାଁଲେ ହମରା ହୃଦେମେ ମିସିଓ ଭରି ଜଗହ ନୈ ଅଛି।”
ପତିକ ବାତ ସୁନି ପତ୍ନୀ ସ୍ତବ୍ଧ ଭଽ ଗେଲ ମୁଦା କିଛୁ ବାଜଲି ନୈ। ବେଚାରୀକ ହୃଦେମେ ଈ ବାତ ଜରୁର ପକଡ଼ି ଲେଲକନି ଜେ ହମରା ଓ -ପତି- କପଟୀ ବୁଝୈତ ଛଥି। ଆଇ ଧରି ହମ ଭ୍ରମମେ ଛଲୌଂ। ଦୁନୂକ ବୀଚ ଖାଇ ବଢ଼ୈତ ଗେଲୈ। ହୋଇତ-ହୋଇତ ପତି ପତ୍ନୀକେଁ ତଲାକ ଦଽ ଦେଲକ। ବେଚାରୀ ରସେଲକ ଘରସଁ ସଦା-ସଦାକ ଲେଲ ଚଲି ଗେଲ।
ଧୈର୍ଯ
ଇଂଗ୍ଲୈଂଡକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ବାନ ଟାମସ କୂପର ଅଂଗ୍ରେଜୀକ ଶବ୍ଦକୋଷ ତୈଯାର କରୈତ ରହଥି। କାଜମେ କୂପର ତେନା ନେ ଲୀନ ଭଽ ଗେଲ ରହଥି ଜେ ଘରକ କୋନୋ ସୁଧିଯେ-ବୁଧିଯେ ନେ ରହନି। ପତ୍ନୀକେଁ ଘରକ ସରଂଜାମ ଜୁଟବୈମେ ପରେଶାନୀ ହୋଇନ, ତଁଏ ଓ ପତିପର ଖୂବ ବିଗଡ଼ଥି। ମୁଦା ତକର କୋନୋ ଅସରି କୂପରକେଁ ନୈ ହୋଇନ। ଏକ ଦିନ କୂପର କତୌ ଗେଲ ରହଥି, ତୈ ବୀଚ ପତ୍ନୀ ଖିସିଯା କଽ ଶବ୍ଦକୋଷକ ସଭ କାୖପୀ ଜରା ଦେଲକନି। ଜଖନ ଓ ଘୁରି କଽ ଏଲାହ ତଁ ଦେଖଲଖିନ ଜେ ବରସୋକ ମେହନତ ଜରି ଗେଲ। ମୁଦା ଧୈର୍ଯ ଏତ୍ତେ ପ୍ରବଲ ରହନି ଜେ ଏକୋ ମିସିଯା ତାମସ ନୈ ଉଠଲନି। ନେ ଏକୋରତ୍ତୀ ପତ୍ନୀପର ବିଗଡ଼ଲଖିନ ଆ ନେ ଅଫସୋସ କେଲନି। ମୁସ୍କୁରାଇତ ସିର୍ଫ ଏତବେ କହଲଖିନ- “ଆଠ ବର୍ଖକ କାଜ ଅହାଁ ଆରୋ ବଢ଼ା ଦେଲୌଂ।”
ମନୁଷ୍ଯକ ମୂଲ୍ଯ
ଏକ ଦିନ ସିକନ୍ଦର ଆ ଅରସ୍ତୂ କତୌ ଜାଇତ ରହଥି। ରାସ୍ତାମେ ଏକଟା ନଦୀ ଛଲ। ଜୈ ନଦୀମେ ନାହପର ପାର ହୁଅଏ ପଡ଼ୈ ଛଲୈ। ପହିନେ ଅରସ୍ତୂ ପାର ହୁଅ ଚହୈ ଛଲାହ ମୁଦା ସିକନ୍ଦର ହୁନକା ରୋକି ଅପନେ ପାର ଭେଲାହ। ଜଖନ ସିକନ୍ଦର ଦୋସର ପାର ଗେଲାହ ତଖନ ଅରସ୍ତୂକେଁ ପାର ହୋଇଲେ କହଲଖିନ। ପାର ଭେଲାପର ଅରସ୍ତୂ ସିକନ୍ଦରକେଁ ପୂଛଲଖିନ- “ପହିନେ ହମରା ପାର ହୋଇସଁ କିଏକ ମନା କେଲୌଂ?”
ହଁସୈତ ସିକନ୍ଦର ଉତ୍ତର ଦେଲଖିନ- “ଅଗର ହମ ନଦୀମେ ଡୂବି ଜୈତୌଂ ତୈଯୋ ଅହାଁ ହମରା ସନ-ସନ ଦଶୋ ସିକନ୍ଦର ପୈଦା କଽ ସକୈ ଛୀ ମୁଦା ଜଁ ଅହାଁ ଡୂବି ଜୈତୌଂ ତଁ ହମରା ସନ-ସନ ଦଶୋଟା ସିକନ୍ଦର ବୁତ୍ତେ ଏକଟା ଅରସ୍ତୂ ନୈ ବନାଓଲ ଭଽ ସକୈତ ଅଛି।”
ସିକନ୍ଦରକ ବିଚାର ସୁନି ଅରସ୍ତୂ ଅପନ ଜିନଗୀକ ମୂଲ୍ଯ ବୁଝଲନି।
ମଦତି ନୈ ଚାହୀ
ମିଶ୍ରମେ ଏକଟା କିଲେନ୍ଥିସ ନାଓଂକ ଲଡ଼କା ଏଥେଂସକ ତତ୍ବବେତ୍ତା ଜୀନୋକ ପାଠଶାଲାମେ ପଢ଼ୈତ ଛଲ। କିଲେନ୍ଥିସ ବଡ଼ ଗରୀବ ଛଲ। ନେ ଖାଇକ କୋନୋ ଠେକାନ ଆ ନେ ଦେହ ଝୖପୈକ ଲେଲ ବସ୍ତ୍ରକ। ମୁଦା ପାଠଶାଲାମେ ସହୀ ସମୈପର ଫୀସ ଦଽ ଦୈତ। ପଢ଼ୈମେ ଚନ୍ସଗର ରହନେ ସୁଭ୍ଯସ୍ତ ପରିବାର ସବହକ ବିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ଓକରାସଁ ଇର୍ଷ୍ଯା କରୈତ। କିଲେନ୍ଥିସକେଁ ଦବବୈଲେ ଏକଟା ଷଡ୍ଯଂତ୍ର ଓ ସଭ ରଚଲକ। ଷଡ୍ଯଂତ୍ର ଯଏହ ଜେ କିଲେନ୍ଥିସ ପାଠଶାଲାମେ ଜେ ଫୀସ ଦୈତ ଅଛି ଓ ଚୋରା କଽ ଅନୈତ ଅଛି। ଚୋରୀକ ମୁକଦମା କିଲେନ୍ଥିସପର ଭେଲୈ। ପୁଲିସ ପକଡ଼ି କଽ ଜହଲ ଲଽ ଗେଲୈ। ଜଖନ ଓକରା ନ୍ଯାଯାଲଯମେ ହାଜିର କଏଲ ଗେଲୈ ତଖନ ଓ ଜଜକେଁ କହଲକ- “ହମ ନିରଦୋସ ଛୀ। ହମରା ଫଁସାଓଲ ଗେଲ ଅଛି। ତଁଏ ହମ ଅପନ ବଯାନକ ଲେଲ ଦୂଟା ଗବାହୀ ନ୍ଯାଯାଲଯମେ ଦେବ।”
ଜଜକ ଆଦେଶସଁ ଦୁନୂ ଗବାହୀ ବଜାଓଲ ଗେଲ। ପହିଲ ଗବାହୀ ଏକଟା ମାଲୀ ଛଲ ଆ ଦୋସର ବୃଦ୍ଧା ଔରତ। ମାଲୀସଁ ପୂଛଲ ଗେଲ। ମାଲୀ କହଲକୈ- “ସଭ ଦିନ ଈ ଲଡ଼କା ହମରା ବଗୀଚାମେ ଆବି ଇନାରସଁ ପାନି ଭରି-ଭରି ଗାଛ ପଟା ଦୈତ ଅଛି। ଜକରା ବଦଲାମେ ହମ ମଜୂରୀ ଦୈତ ଛିଐକ।”
ତଖନ ବୃଦ୍ଧାସଁ ପୂଛଲ ଗେଲ। ଓ ବୃଦ୍ଧା କହଲକୈ- “ହମ ବୃଦ୍ଧା ଛୀ। ହମରା ପରିବାରମେ କିଯୋ କାଜ କରୈବଲା ନୈ ଅଛି। ସଭ ଦିନ ଈ ବଚ୍ଚା ଆବି ଗହୂମ ପୀସ ଦୈତ ଅଛି, ଜକରା ବଦଲାମେ ମଜୂରୀ ଦୈତ ଛିଐକ।”
ଗବାହୀକ ବଯାନ ସୁନି ଜଜ ମୁକଦମା ସମାପ୍ତ କରୈତ ସରକାରୀ ସହାଯତାସଁ ପଢ଼ୈକ ଲେଲ ସେହୋ ଆଦେଶ ଦେଲକ। ପରନ୍ତୁ କିଲେନ୍ଥିସ ସରକାରୀ ସହାଯତା ଲଇସଁ ଇନକାର କରୈତ କହଲକ- “ହମ ସ୍ବଯଂ ମେହନତ କଽ ପଢ଼ବ ତଁଏ ହମରା ଦାନ ନୈ ଚାହୀ। ହମରା ମାତା-ପିତା କହନେ ଛଥି ଜେ ମନୁଷ୍ଯକେଁ ସ୍ବାବଲଂବୀ ବନି ଜୀବାକ ଚାହୀ।”
ମେହନତକ ଦରଦ
ଏକଟା ଲୋହାର ଛଲ। ମେହନତ ଆ ଲୂରିସଁ ପରିବାର ନୀକ-ନହାଁତି ଚଲବୈତ ଛଲ। ମୁଦା ବେଟା ଜେହନେ ଖରଚୀଲା ତେହନେ କାମଚୋର ଛଲୈକ। ବେଟାକ ଚାଲି-ଚଲନି ଦେଖ ଲୋହାରକେଁ ବଡ଼ ଦୁଖ ହୋଯ। ସଭ ଦିନ ଦଶଟା ଗାରି ଆ ଫଜ୍ଝତି ବେଟାକେଁ କରଏ ମୁଦା ତୈଯୋ ବେଟା ଲେଲ ଧନି ସନ। କୋନୋ ଗମ ନୈ। ଲୋହାର ସୋଚଲକ ଜେ ଈ ଏନା ନୈ ମାନତ। ଜାବେ ଏକରା ଖର୍ଚ କରୈଲେ ପାଇ ଦେନାଇ ନୈ ବନ୍ନ କଽ ଦେବୈ ତାବେ ଏହିନା କରୈତ ରହତ। ଦୋସର ଦିନସଁ ପାଇ ଦେବ ବନ୍ନ କଽ କହଲକୈ- “ଅପନ ମେହନତସଁ ଚାରିଯୋଟା ଚୌବନ୍ନୀ କମା କଽ ଲା ତଖନ ଖର୍ଚ ଦେବୌ। ନୈ ତଁ ଏକ୍କୋ ପାଇ ଦେଖବ ସପନା ଭଽ ଜେତୌ।”
ବାପକ ବାତ ସୁନି ବେଟା କମାଇକ ପ୍ରଯାସ କରଏ ଲଗଲ। ମୁଦା ଲୂରିକ ଦୁଆରେ ହେବେ ନେ କରୈ। ଅପନ ପୈଛଲା ରଖଲ ଚାରିଟା ଚୌବନ୍ନୀ ନେନେ ପିତା ଲଗ ଆବି କଽ ଦେଲକ। ପିତା ଭାଥୀ ପଜାରି ହଁସୁଆ ବନବୈତ ଛଲ। ଚାରୁ ଚୌବନ୍ନୀକେଁ ଆଗିମେ ଦଽ କହଲକୈ- “ଈ ପାଇ ତୋହର କମାଏଲ ନୈ ଛିଯୌ।”
ପିତାକ ବାତ ସୁନି ବେଟା ଲଜାଇତ ଓତଏସଁ ସସରି ଗେଲ।
ଦୋସର ଦିନ ବେଟାକେଁ କମାଇକ ହିମ୍ମତେ ନେ ହୋଯ। ଚୁପଚାପ ମାଏସଁ ଚାରିଟା ଚୌବନ୍ନୀ ମଂଗଲକ। ମାଏ ଦେଲକୈ। ଚାରୁ ଚୌବନ୍ନୀ ନେନେ ବେଟା ବାପ ଲଗ ପହୁଁଚଲ। ବେଟାକ ମୁଁହେ ଦେଖ ବାପ ବୁଝି ଗେଲ। ଚାରୁ ଚୌବନ୍ନୀ ବେଟା ବାପକେଁ ଦେଲକ। ଭୀତରସଁ ବାପକେଁ ତାମସ ରହବେ କରୈ। ଓ ଚାରୁ ଚୌବନ୍ନୀ ହାଥମେ ଲଽ ପୁନଃ ଆଗିମେ ଫେକ ଦେଲକ।
ପିତାକ କାଜ ଦେଖ ବେଟା ବୁଝଲକ ଜେ ବିନା କମେନେ କାଜ ନୈ ଚଲତ। ତଖନ ଓ ମେହନତ କରଏ ଲଗଲ। ତେସର ଦିନ ଚାରିଟା ଚୌବନ୍ନୀ ବାପକ ହାଥମେ ଦେଲକ। ଚାରୂ ଚୌବନ୍ନୀକେଁ ଲୋହାର ପହିଲୁକେ ଜକାଁ ଆଗିମେ ଫେକଏ ଲଗଲ। ଆକି ହଲ୍ଲା କରୈତ ବେଟା ବାପକ ହାଥ ପକଡ଼ି କହଲକ- “ବାବୂ ଈ ହମର ମେହନତକ ପାଇ ଛୀ। ଏକରା କିଅଏ ବେଦରଦୀ ଜକାଁ ନଷ୍ଟ କରୈତ ଛିଐ?”
ବାପ ବୁଝି ଗେଲ। ମୁସ୍କୁରାଇତ ବେଟାକେଁ କହଏ ଲଗଲ- “ବେଟା! ଆବ ତୂଁ ବୁଝଲେଁ ଜେ ମେହନତକ କମାଇକ ଦରଦ କେହେନ ହୋଇ ଛୈ। ଜାଧରି ଅନ୍ଟ-ସନ୍ଟମେ ହମର କମେଲହା ଖରଚ କରୈ ଛଲେଁ ତାବେ ହମରୋ ଏହନେ ଦରଦ ହୋଇ ଛଲଏ।”
ପିତାକ ବାତ ବେଟା ବୁଝି ଗେଲ। ତଖନେ ସପ୍ପତ ଖେଲକ ଜେ ଏକ୍କୋ ପାଇ ଫାଲତୂ ଖର୍ଚ ନୈ କରବ।
ମୈକ୍ସିମ ଗୋର୍କୀ
ବଚ୍ଚେସଁ ମୈକ୍ସିମ ଗୋର୍କୀ ନିରାଶ୍ରିତ ଭଽ ଗେଲ ରହଥି। ଓଇ ଦଶାମେ ଜୀବୈକ ଲେଲ ଝାଡ଼ୂ ଲଗୌନାଇସଁ ଲଽ କଽ ଚୌକା-ବରତନ, ଚୌକୀଦାରୀ ସଭ କେଲନି। କଏକ ଦିନ ତଁ କୂଡ଼ା-କଚଡ଼ାକ ଢେରୀସଁ କାଜକ ବସ୍ତୁ ତାକି-ତାକି ନିକାଲି, ବେଚ କଽ ଅପନୋ ଆ ବୂଢ଼ି ନାନୀକ ପେଟକ ଆଗି ମୁଝବଥି। ଏହେନ ପରିସ୍ଥିତିମେ ପଢ଼ବ-ଲିଖବ ଅସାଘ୍ଯ କାର୍ଯ ଥିକ। ଏହେନ ଅସାଧ୍ଯ ପରିସ୍ଥିତିସଁ ମୁକାବଲା କଽ ଅନୁକୂଲ ବନୌନିହାର ମୈକ୍ସିମ ଗୋର୍କୀଯୋ ଭେଲାହ।
ରଦ୍ଦୀ-ରଦ୍ଦୀ ପତ୍ରିକା, ଫାଟଲ-ପୁରାନ ଅଖବାର ସଭ ଏକତ୍ରିତ କଽ ପଢ଼ନାଇ ସିଖଲନି। ଜଖନ ପଢ଼ୈକ ଜିଜ୍ଞାସା ବଢ଼ଲନି ତଖନ ସମଏ ବଚା କଽ ବାଚନାଲଯ ଜାଏ ଲଗଲାହ। ରସେ-ରସେ ଲିଖୈକ ଅଭ୍ଯାସ ସେହୋ କରଏ ଲଗଲଥି। କୋନୋ-କୋନୋ ବହାନା ବନା ସାହିତ୍ଯକାର ସଭସଁ ସଂବଂଧ ବନବଏ ଲଗଲଥି। ଜେ କିଛୁ ଓ -ଗୋର୍କୀ- ଲିଖଥି ଓକରା ସାହିତ୍ଯକାର ସଭସଁ ସୁଧାର କରବଥି।
ବଏହ ମୈକ୍ସିମ ଗୋର୍କୀ ରୁସକ ମହାନ୍ ସାହିତ୍ଯକାର ଭେଲାହ। ଅନ୍ଯାଯୀ ଶାସନକ ବିରୁଦ୍ଧ ଜନତାକ ଅଧିକାରକ ଲେଲ ସିର୍ଫ ଲିଖବେ ଟା ନୈ କରଥି ବଲ୍କି ହୁନକା ସବହକ ବୀଚ ଜା ସଂଗଠିତ ଆ ସଂଘର୍ଷକ ନେତୃତ୍ବ ସେହୋ କରଥି। ଜଖନ ହୁନକର ଲିଖଲ କିତାବ ତେଜୀସଁ ବିକଏ ଲଗଲ ତଖନ ଓ ଅପନ ଖର୍ଚ ନିକାଲି ବାକୀ ସଭ ପାଇ ସଂଗଠନ ଚଲବୈଲେ ଦଽ ଦେଥିନ।
ମୂଲଧନ
ଏକଟା ବୃଦ୍ଧ ପିତା, ତୀନ ବରଖକ ଲେଲ ତୀର୍ଥାଟନ କରଏ ନିକଲଏ ଚାହଥି। ନିକଲୈସଁ ପହିନେ ଚାରୁ ବେଟାକେଁ ବଜା ଅପନ ସଭ ପୂଁଜୀ ବରୋବରି କଽ ବାଁଟି କହଲଖିନ- “ତୀନ ସାଲକ ଲେଲ ହମ ତୀର୍ଥାଟନ କରଏ ଜା ରହଲ ଛୀ। ଅଗର ଜୀବୈତ ଘୁମଲୌଂ ତଁ ଅହାଁ ସଭ ପୂଁଜୀ ଘୁରା ଦେବ, ନୈ ତଁ କୋନୋ ବାତେ ନୈ।”
ଅପନ ହିସ୍ସା ରୁପୈଯାକେଁ ଜେଠକା ବେଟା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି ପିତାକ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରଏ ଲଗଲ। ମଝିଲା ବେଟା ସୂଦପର ଲଗା ଦେଲକ। ସଝିଲା ଏଶ-ମୌଜମେ ଫୂଁକି ଦେଲକ। ଛୋଟକା ଓକରା ପୂଁଜୀ ବୁଝି ବ୍ଯବସାଯ -କାରୋବାର- କରଏ ଲଗଲ।
ତୀନ ସାଲକ ବାଦ ପିତା ଆଏଲ। ଚାରୁସଁ ପୂଁଜୀ ଆପସ ମଂଗଲକ। ଘରସଁ ଆନି ଜେଠକା ଓହିନା ରୁପୈଯା ଘୁରା ଦେଲକ। ମଝିଲା ସୂଦ ସହିତ ମୂଲଧନ ଘୁରୌଲକ। ସଝିଲା ତଁ ଖର୍ଚ କଽ ନେନେ ଛଲ ତଁଏ ଅଗର-ମଗର କରୈତ ଚୁପ ଭଽ ଗେଲ। ଛୋଟକା ବ୍ଯବସାଯସଁ ଖୂବ କମେନେ ଛଲ ତଁଏ ଚାରି ଗୁଣା ଘୁମୌଲକ।
ଚାରିମ ମାନେ ଛୋଟକା ବେଟାକେଁ ପ୍ରଶଂସା କରୈତ ପିତା କହଲକ- “ରୁପୈଯା ତଁ ବିଯାଜୋପର ଲଗା ବଢ଼ାଓଲ ଜା ସକୈତ ଅଛି ମୁଦା ଏହେନ କାଜ ଅଧିକ ପୂଁଜୀବଲାକ ଛିଐ। ମୁଦା ଜେ ଅପନେ ପୂଁଜୀ ଦୁଆରେ ବେରୋଜଗାର ଅଛି, ଓକରାଲେ ନୈ। ଓକରା ତଁ ଜଏହ ପୂଁଜୀ ଛୈ ଓଇମେ ଅପନ ଶ୍ରମକ ସଂଗ ଜୋଡ଼ି ଜିନଗୀକେଁ ଠାଢ଼ କରଏ ପଡ଼ତୈ। ତାହୂମେ ପରିବାରକ ଦାଯିତ୍ବବଲାକେଁ ଆରୋ ସୋଚି-ବିଚାରି ଇମନଦାରୀସଁ ଚଲଏ ପଡ଼ତୈ। ତଖନେ ପରିବାର ଚୈନସଁ ଚଲି ସକୈ ଛୈ।”
କପଟୀ ଦୋସ୍ତ
ଏକଟା ସଜ୍ଜନ ଖଢ଼ିଯା ଛଲ। ଓ ଖଢ଼ିଯା କତେକୋସଁ ଦୋସ୍ତୀ କେଲକ। ଦୋସ୍ତୀ ଐ ଦୁଆରେ କରୈତ ଜେ ବେରପର ହମହୂଁ ମଦତି କରବୈ ଆ ହମରୋ କରତ। ଏକ ଦିନ ଶିକାରୀକ କୁତ୍ତା ଓକରା ପକଡ଼ୈଲେ ଖେହାରଲକ। ଖଢ଼ିଯା ଭାଗଲ। ଭାଗଲ-ଭାଗଲ ଅପନ ଦୋସ୍ତ ଗାଏ ଲଗ ପହୁଁଚ, କହଲକୈ- “ଅହାଁ ହମର ପୁରାନ ଦୋସ ଛୀ। କୁତ୍ତା ହମରା ରବାରନେ ଅବୈଏ। ଅହାଁ ଓକରା ଅପନ ସୀଂଗସଁ ମାରି କଽ ଭଗା ଦିଯୌ, ଜଇସଁ ହମର ଜାନ ବଚି ଜାଏତ।”
ଖଢ଼ିଯାକ ବାତ ସୁନି ଗାଏ କହଲକୈ- “ହମରା ଘରପର ଜାଇକ ସମଏ ଭଽ ଗେଲ। ବଚ୍ଚା ଡିରିଯାଇତ ହଏତ। ଆବ ଏକ୍କୋ କ୍ଷଣ ଐଠାମ ନୈ ଅଁଟକବ।”
ଗାଏକ ବାତ ସୁନି ଖଢ଼ିଯା ନିରାଶ ଭଽ ଗେଲ। କୁତ୍ତା ସେହୋ ପାଛୂସଁ ଅବିତେ ରହଏ। ଓ ଖଢ଼ିଯା ଓଇଠାମସଁ ପଡ଼ାଏଲ ଘୋଡ଼ା ଲଗ ପହୁଁଚଲ। ଘୋଡ଼ୋ ପୁରାନ ଦୋସ୍ତ ଖଢ଼ିଯାକ ଛଲୈକ। ଘୋଡ଼ା ଲଗ ପହୁଁଚ ଖଢ଼ିଯା କହଲକୈ- “ଦୋସ ଅହାଁ ଅପନା ପୀଠପର ବୈସାଏ ଲିଅ। ଜଇସଁ ହମରା ଓଇ କୁତ୍ତାସଁ ଜାନ ବଁଚି ଜାଏତ।”
ଘୋଡ଼ା କହଲକୈ- “ହମରା ପୀଟ୍ଠୀପର କେନା ବୈସବ? ହମ ତଁ ବୈସବେ ବିସରି ଗେଲୌଂ।”
ଘୋଡ଼ାକ ବାତ ସୁନି ଖଢ଼ିଯା ନିରାଶ ଭଽ ପଡ଼ାଏଲ। ଜାଇତ-ଜାଇତ ଗଦହା ଲଗ ପହୁଁଚ କହଲକୈ- “ଦୋସ! ହମ ମୁସୀବତମେ ପଡ଼ି ଗେଲ ଛୀ। ଅହାଁ ଦୁଲକୀ ଚଲବ ଜନୈ ଛୀ। କୁତ୍ତାକେଁ ମାରି କଽ ଭଗା ଦିଯୌ, ଜଇସଁ ହମର ଜାନ ବଁଚି ଜାଏତ।”
ଖଢ଼ିଯାକ ବାତ ସୁନି ଗଧା କହଲକୈ- “ଘରପର ଜାଇମେ ଦେରୀ ହଏତ ତଁ ମାଲିକ ମାରତ। ତଁଏ ହମ ଜାଇ ଛୀ।”
ଫେର ଖଢ଼ିଯା ଭାଗଲ। ଜାଇତ-ଜାଇତ ବକରୀ ଲଗ ପହୁଁଚ କହଲକୈ- “ଦୋସ! ହମ ମରି ରହଲ ଛୀ। ଅହାଁ ଜାନ ବଚାଉ।”
ଅପନ ଓକାଇତ ଦେଖୈତ ବକରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲକୈ- “ଦୋସ! ଝବ ଦେ ଐଠାମସଁ ଦୁନୂ ଗୋଟେ ଭାଗୂ ନୈ ତଁ ହମହୂଁ ଖତରାମେ ପଡ଼ି ଜାଏବ।”
ବକରୀକ ବାତ ସୁନି ଖଢ଼ିଯା ଆରୋ ନିରାଶ ଭଽ ଗେଲ। ମନମେ ଏଲୈ ଜେ ଅନକା ଭରୋସେ ଜୀବ ବେକାର ଛୀ। ଅପନେ ବୂତ୍ତେ ଅପନ ଦୁଖ ମେଟା ସକୈ ଛୀ। ଭଲହିଂ ମନ-ମୁତାବିକ ଜିନଗୀ ନୈ ଜୀବ ସକୀ। ତଖନ ଖଢ଼ିଯା ଛାତୀ ମଜଗୂତ କଽ ପଡ଼ାଏଲ। ପଡ଼ାଏଲ-ପଡ଼ାଏଲ ଏକଟା ଝାରୀମେ ନୁକା ରହଲ। କୁତ୍ତା ଦେଖବେ ନେ କେଲକୈ। ଦୌଡ଼ଲ ଆଗୂ ବଢ଼ି ଗେଲ। ଖଢ଼ିଯାକ ଜାନ ବଁଚି ଗେଲୈ।
ଭୀଖ
ଏକଟା ମଚ୍ଛର ମଧୁମାଛୀ ଛତ୍ତା ଲଗ ପହୁଁଚଲ। ଛତ୍ତାମେ ଢେରୋ ମାଛୀ ଛଲୈ। ଛତ୍ତା ଲଗ ବୈସ ମଚ୍ଛର ମାଛୀକେଁ କହଲକୈ- “ହମ ସଂଗୀତ ବିଦ୍ଯାମେ ନିପୁଣ ଛୀ। ଅହୂଁ ସଭ ସଂଗୀତ ସୀଖୂ। ହମ ସିଖା ଦେବ। ବଦଲାମେ ଥୋଡ଼େ-ଥୋଡ଼େ ମଧୁ ଦେବ ଜଇସଁ ହମରୋ ଜିନଗୀ ଚଲତ।”
ମଧୁମାଛୀ ସଭ ଅପନାମେ ବିଚାର କରଏ ଲଗଲ। ମୁଦା ବିନା ରାନୀ ମାଛୀକ ବିଚାରସଁ କିଯୋ କିଛୁ ନୈ କଽ ସକୈତ, ତଁଏ ରାନୀସଁ ପୂଛବ ଜରୁରୀ ଛଲୈ। ସଭ ବିଚାରି ଏକଟା ମାଛୀକେଁ ରାନୀ ଲଗ ପଠୌଲକ। ରାନୀ ମାଛୀ ସଭ ବାତ ସୁନି କହଲକୈ- “ଜହିନା ସଂଗୀତ-ଶାସ୍ତ୍ରକ ଜ୍ଞାତା ମଚ୍ଛର ଭୀଖ ମଂଗୈଲେ ଅପନା ଐଠାମ ଆଏଲ ଅଛି ତହିନା ଜଁ ହମହୂଁ ସଭ ମେହନତ ଛୋଡ଼ି ଦେବ ତଁ ଓକରେ ଜକାଁ ଦଶା ହଏତ। ତଁଏ ମେହନତକ ସଂସ୍କାର ଛୋଡ଼ି ସସ୍ତା ସଂସ୍କାର ଅପନୌନାଇ ମୁରୁଖପନା ହଏତ। ଅଗର ଅହୂଁ ସଭକେଁ ସଂଗୀତକ ସଖ ହୋଇଏ ତଁ ମେହନତୋ କରୁ ଆ ବୈସାରୀମେ ସଂଗୀତୋଂ ସୀଖୂ।”
ଭଗବାନ
ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଭଽ କବୀର ପ୍ରଖ୍ଯାତ ଭଽ ଗେଲ ଛଲାହ। ଦୂର-ଦୂରସଁ ଜିଜ୍ଞାସୁ ସଭ ଆବି-ଆବି ଦର୍ଶନୋ କରୈତ ଆ ଉପଦେଶୋ ସୁନୈତ। ମୁଦା କବୀର ଅପନ ବ୍ଯବସାଯ- କପଡ଼ା ବୁନବ ନୈ ଛୋଡ଼ଲନି। କପଡ଼ୋ ବୁନଥି ଆ ସତ୍ସଂଗୋ କରଥି। ଏକଟା ଜିଜ୍ଞାସୁ କବୀରକ ବ୍ଯବସାଯ ଦେଖ ପୂଛଲକନି- “ଜାଧରି ଅପନେ ସାଧାରଣ ଛଲୌଂ ତାଧରି କପଡ଼ା ବୁନବ ଉଚିତ ଛଲ ମୁଦା ଆବ ତଁ ସିଦ୍ଧ-ପୁରୁଷ ଭଽ ଗେଲିଐକ ତଖନ କପଡ଼ା କିଏକ ବୁନୈ ଛୀ?”
ଜିଜ୍ଞାସୁକ ବିଚାର ସୁନି ମୁସ୍କୁରାଇତ କବୀର ଉତ୍ତର ଦେଲଖିନ- “ପହିନେ ପେଟକ ଲେଲ କପଡ଼ା ବୁନୈତ ଛଲୌଂ। ମୁଦା ଆବ ଜନ-ସମାଜମେ ସମାଏଲ ଭଗବାନକ ଦେହ ଢକୈକ ଲେଲ ଆ ଅପନ ମନୋଯୋଗକ ସାଧନାକ ଲେଲ ବୁନୈତ ଛୀ।”
ଏକ୍କେ କାଜ ରହିତୋ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକ ଭିନ୍ନତାକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇବଲା ଅଂତରକେଁ ବୁଝଲାସଁ ଜିଜ୍ଞାସୁକ ସମାଧାନ ଭଽ ଗେଲନି।
ଏକାଗ୍ରଚିତ
ଇଂଗ୍ଲୈଡକ ଇତିହାସମେ ଅଲ୍ଫ୍ରେଡକ ନାଅୋ ଇଜ୍ଜତକ ସଂଗ ଲେଲ ଜାଇତ ଅଛି। ଓ ଅନେକୋ ସାହସୀ କାଜ ପ୍ରଜାଲେ କେଲନି। ତଁଏ ହୁନକା ମହାନ୍ ଅଲ୍ଫେଡ, ଅଲ୍ଫ୍ରେଡ ଦ ଗ୍ରେଟ ନାଓଂସଁ ଇତିହାସମେ ଚରଚା ଅଛି।
ଶୁରୁମେ ଅଲ୍ଫ୍ରେଡ ସାଧାରଣ ରାଜା ଜକାଁ କ୍ରିଯା-କଲାପ କରୈତ ଛଲାହ। ଜହିନା ବାପ-ଦାଦାକ ଅମଲଦାରୀମେ ଚଲୈତ ଛଲ ତହିନା। ଖେନାଇ-ପୀନାଇ, ଏଶ-ମୌଜ କେନାଇ ଯଏହ ଜିନଗୀ ଛଲନି। ଜଇସଁ ଏକ ଦିନ ଏହେନ ଭେଲୈ ଜେ ହୁନକର କୋଢ଼ିପନା ଦୁଶ୍ମନକ ଲେଲ ବରଦାନ ଭଽ ଗଲୈକ। ଦୁଶ୍ମନ ଆକ୍ରମଣ କଽ ଅଲ୍ଫ୍ରେଡକେଁ ସତ୍ତାସଁ ଭଗା ଦେଲକ। ନୁକା କଽ ଓ ଏକଟା କିସାନକ ଐଠାମ ନୋକରୀ କରଏ ଲଗଲ। ବରତନ ମାଁଜବ, ପାନି ଭରବ ଆ ଚୌକାକ କାଜ ଅଲ୍ଫ୍ରେଡ କରଏ ଲଗଲ। ନମହର କିସାନ ରହନେ ଅଲ୍ଫ୍ରେଡକ ଦେଖ-ରେଖ ହୁନକର ପତ୍ନୀ କରୈତ ଛଲୀହ।
ଏକ ଦିନ ଓ କୋନୋ କାଜେ ବାହର ଜାଇତ ଛଲୀହ। ବଟଲୋହୀମେ ଦାଲି ଚୁଲ୍ହିପର ଚଢ଼ଲ ଛଲୈ। ଔରତ ଅଲ୍ଫ୍ରେଡକେଁ କହି ଦେଲକ ଜେ ଦାଲିପର ଧିଯାନ ରାଖବ। ଅଲ୍ଫ୍ରେଡ ଚୁଲ୍ହି ଲଗ ବୈସ ଅପନ ଜିନଗୀକ ସଂବଂଧମେ ସୋଚଏ ଲଗଲ। ସୋଚୈମେ ଏତ୍ତେ ମଗ୍ନ ଭଽ ଗେଲ ଜେ ବଟଲୋହୀକ ଦାଲିପର ଧିଯାନେ ନେ ରହଲୈ। ବଟଲୋହିକ ସଭ ଦାଲି ଜରି ଗେଲୈ। ଜଖନ ଓ ଔରତ ଘୁରି କଽ ଅଏଲି ତଁ ଦେଖଲକ ଜେ ବଟଲୋହିକ ସଭ ଦାଲି ଜରି ଗେଲ ଅଛି।
କ୍ରୋଧସଁ ଅଲ୍ଫ୍ରେଡକେଁ କହଲକ- “ଅରେ ମୁର୍ଖ ଯୁବକ! ବୁଝି ପଡ଼ୈଏ ଜେ ତୋରାପର ଅଲ୍ଫ୍ରେଡକ ଛାପ ପଡ଼ଲ ଛୌ। ଜହିନା ଓକର ଦଶା ଭେଲୈ ତହିନା ତୋରୋ ହେତୌ। ଜେ କାଜ କରୈଛେଁ ଓକରା ଏକାଗ୍ରଚିତ ଭଽ କର।”
ବେଚାରୀ ଔରତକେଁ କୀ ପତା ଜେ ଜକରା କହୈ ଛିଐ ଓ ବଏହ ଛୀ। ମୁଦା ଅଲ୍ଫ୍ରେଡ ଚୌଂକ ଗେଲ। ଅପନ ଗଲତୀକ ଭାଁଜ ଲଗବଏ ଲଗଲ। ମନେ-ମନ ଓ ସଂକଲ୍ପ କେଲକ ଜେ ଆଇସଁ ଜେ କାଜ କରବ ଓ ଏକାଗ୍ରଚିତ ଭଽ କରବ। ସିର୍ଫ କଲ୍ପନେ କେଲାସଁ ନୈ ହଏତ। ଅଲ୍ଫ୍ରେଡ ନୋକରୀ ଛୋଡ଼ି ଦେଲକ। ପୁନଃ ଆବି ଅପନ ସହଯୋଗୀ ସଭସଁ ଭେଁଟ କଽ ଧନୋ ଆ ଆଦମିଯୋକ ସଂଗ୍ରହ କରଏ ଲଗଲ। ଶକ୍ତି ବଢ଼ଲୈ। ତଖନ ଓ ଦୁଶ୍ମନପର ଚଢ଼ାଇ କେଲକ। ଦୁଶ୍ମନକେଁ ହରୌଲକ। ପୁନଃ ସତ୍ତାସୀନ ଭେଲ। ସତ୍ତସୀନ ଭେଲାପର ପୈଘ-ପୈଘ କାଜ କଽ ମହାନ ଭେଲ।
ସୀଖୈକ ଜିଜ୍ଞାସା
ମହାଦେବ ଗୋବିନ୍ଦ ରାନାଡେ ଦଛିନ ଭାରତକ ରହଥି। ଓ ବଂଗଲା ଭାଷା ନୈ ଜନୈତ ରହଥି। ଏକ ଦିନ ରାନାଡେ କଲକତ୍ତା ଗେଲାହ। କଲକତ୍ତାମେ ଅପନ କାଜ-ସଭ ନିପଟା ଆପସ ହୋଇଲେ ଗାଡ଼ୀ ପକଡ଼ଏ ସ୍ଟେଶନ ଏଲାହ ତଁ ଏକଟା ବଂଗଲା ଅଖବାର କୀନ ଲେଲନି। ବଂଗଲା ଅଖବାର ଦେଖ ଆଶ୍ଚର୍ଯସଁ ପତ୍ନୀ କହଲକନି- “ଅହାଁ ତଁ ବଂଗଲା ନୈ ଜନୈ ଛୀ ତଖନ ଅନେରେ ଈ ଅଖବାର କିଏକ କୀନ ଲେଲୌଂହେଁ?”
ମୁସ୍କୁରାଇତ ରାନାଡେ ଜବାବ ଦେଲଖିନ- “ଦୂ ଦିନକ ଗାଡ଼ୀ ଯାତ୍ରା ଅଛି। ଆସାନୀସଁ ବଂଗଲା ସୀଖ ଲେବ।”
ନୀକ-ନହାଁତି ରାନାଡେ ବଂଗଲା ଲିପି ଆ ଶବ୍ଦ ଗଠନପର ଧିଯାନ ଦଽ ସୀଖଏ ଲଗଲଥି। ପୂନା ପହୁଁଚ ପତ୍ନୀକେଁ ଧୁର-ଝାର ଅଖବାର ପଢ଼ି କଽ ସୁନବଏ ଲଗଲଖିନ। ଏହନ ଛଲନି ସାଠି ବର୍ଷୀଏ ରାନାଡେକ ମନୋଯୋଗ। ତଁଏ ଅଂତିମ ସମଏ ଧରି ହର ମନୁଷ୍ଯକେଁ ସୀଖୈକ ଜିଜ୍ଞାସା ରହକ ଚାହୀ।
ଅନୁଭବ
ବ୍ଯକ୍ତି ଅପନ ଅନୁଭବସଁ ସୀଖବୋ କରୈତ ଅଛି ଆ ଦୋସରୋକ ଲେଲ ଦିଶା ନିର୍ଧାରିତ କରୈତ ଅଛି। ଏକ ଦିନ ଝମଝମୌଆ ବରଖା ହୋଇତ ରହଏ। ମେଧୋ ଗରଜୈ। ବିଜଲୋକୋ ଚମକୈ। ତେଜ ହବୋ ବହୈ। ଓଇ ସମଏ ରାସ୍ତାପର ଭଗୈତ ଏକ ଆଦମୀକ ମୃତ୍ଯୁ ଭଽ ଗେଲୈ। ବରଖା ଛୁଟଲୈ। ଲଗ-ପାସକ ଲୋକ ଜଖନ ନିକଲକ ତଁ ରାସ୍ତାପର ଓଇ ଆଦମୀକେଁ ଦେଖଲକ। ଚାରୁ ଭରସଁ ଲୋକ ଜମା ଭଽ କିଯୋ କହୈ- “ବାଦଲକ ଆବାଜସଁ ମୃତ୍ଯୁ ଭେଲୈ।” ତଁ କିଯୋ କିଛୁ କହୈ ଆ କିଯୋ କିଛୁ।
ଓଇ ସମଏ ଏକ ଅନୁଭବୀ ଆଦମୀ ସେହୋ ପହୁଁଚଲଥି। ଓ କହଲଖିନ- “ଜଁ ଆବାଜସଁ ମୃତ୍ଯୁ ହୋଇତ ତଁ ବହୁତୋ ଲୋକ ଆବାଜ ସୁନଲକ। ସବହକ ହୋଇତୈ। ତଁଏ ମୃତ୍ଯୁ ଆବାଜସଁ ନୈ ଲଗମେ ଠନକା ଗିରଲାସଁ ଭେଲ।”
ଅସିରବାଦକ ବିରୋଧ
ଈଶ୍ବରଚନ୍ଦ୍ର ବିଦ୍ଯାସାଗର ଅଭାବ ଆ ଗରୀବୀକ ବୀଚ ପଢ଼ି ପଚାସ ଟାକାକ ମାସିକ ନୋକରୀ ଶୁରୁ କେଲନି। ହୁନକ ସଫଲତା ଦେଖ କୁଟୁମ୍ବ-ପରିବାର ସଭ ଅସିରବାଦ ଦେମଏ ପହୁଁଚଏ ଲଗଲନି। ଏକଟା କୁଟୁମ୍ବ କହଲକନି- “ଭଗବାନକ ଦଯାସଁ ଅହାଁକ ଦୁଖ ମେଟା ଗେଲ। ଆବ ଆରାମସଁ ରହୂ ଆ ଚୈନସଁ ଜିନଗୀ ବିତାଉ।”
ଈ ଅସିରବାଦ ସୁନିତେ ବିଦ୍ଯାସାଗରକ ଆଖିସଁ ନୋର ଖସଏ ଲଗଲନି। ନୋର ପୋଛୈତ କହଲଖିନ- “ଜୈ ଅଧ୍ଯବସାଯିକ ବଲେ ହମ ଓହନ ଭୀଷଣ ପରିସ୍ଥିତିକ ମୁକାବଲା କେଲୌଂ ଓକରେ ଛୋଡ଼ି ଦଇଲେ କହୈ ଛୀ। ଅହାଁକେଁ ଈ କହୈକ ଚାହୈ ଛଲ ଜେ ଜୈ ଗରୀବୀକ କଷ୍ଟ ସ୍ବଯଂ ଅନୁଭବ କେଲୌଂ ଓଇ ପରିସ୍ଥିତିକେଁ ବିସରୁ ନୈ। ଅପନ ଅସାଧ୍ଯ ଶ୍ରମସଁ ଓଇ ଅବରୁଦ୍ଧ ରାସ୍ତାକେଁ ସାଫ କରୁ।”
ଧର୍ମକ ଅସଲ ରୁପ
ଶ୍ରାବସ୍ତୀକ ସମ୍ରାଟ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼କେଁ ଅନେକ ଧର୍ମ ଆ ଓକର ପ୍ରବକ୍ତା ସଭସଁ ନୀକ ଲଗାବ ଛଲନି। ରାଜ-କାଜସଁ ଜେ ସମଏ ବଚନି ଓକରା ଓ ଧର୍ମେେକ ଅଧ୍ଯଯନୋ ଆ ସତ୍ସଂଗେମେ ବିତବଥି। ଈ କ୍ରମ ବହୁତ ଦିନସଁ ଚଲି ଅବୈତ ଛଲ। ଏକ ଦିନ ଓ ଅସମଂଜସମେ ପଡ଼ି ଗେଲାହ। ମୋନମେ ଏଲନି ଜେ ଜଖନ ଧର୍ମ ମନୁକ୍ଖକ କଲ୍ଯାଣ କରୈତ ଅଛି ତଖନ ଏତେକ ମତଭେଦ ଏକ ଦୋସର ପ୍ରବକ୍ତାମେ କିଏକ ଅଛି?
ଅପନ ସମସ୍ଯାକ ସମାଧାନକ ଲେଲ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧ ଲଗ ପହୁଁଚଲାହ। ଓଇଠାମ ଓ ଅପନ ବାତ ବୁଦ୍ଧକେଁ କହଲଖିନ। ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼କ ବାତ ସୁନି ବୁଦ୍ଧଦେବ ହଁସଏ ଲଗଲଖିନ। ସତ୍କାରପୂର୍ବକ ହୁନକା ଠହରୈ ଲଽ କହି ଦୋସର ଦିନ ଭିନସରେ ସମାଧାନକ ବଚନ ଦେଲଖିନ। ଏକଟା ହାଥୀ ଆ ପାଁଚଟା ଆନ୍ହର ଓ ଜୁଟୌଲନି।
ଦୋସର ଦିନ ଭିନସରେ ତଥାଗତ -ବୁଦ୍ଧଦେବ- ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼କେଁ ସଂଗ କେନେ ଓଇ ହାଥୀ ଆ ଅନ୍ହରା ଲଗ ପହୁଁଚଲଥି। ଏକାଏକୀ ଓଇ ଅନ୍ହରା ସଭକେଁ ହାଥୀ ଛୁବି ଓକର ସ୍ବରୁପ ବୁଝବୈଲେ କହଲଖିନ। ବେରା-ବେରୀ ଓ ଅନ୍ହରା ସଭ ହାଥୀକେଁ ଛୁବି-ଛୁବି ଦେଖଏ ଲଗଲ। ଜେ ଜେ ଅଂଗ ହାଥୀକ ଛୁଲକ ଓ ଓହନେ ସ୍ବରୁପ ହାଥୀକ ବତବଏ ଲଗଲନି। କିଯୋ ଖୂଟା ଜକାଁ ତଁ କିଯୋ ସୂପ ଜକାଁ ତଁ କିଯୋ ଡୋରୀ ଜକାଁ ତଁ କିଯୋ ଟୀଲା ଜକାଁ କହଲକନି।
ସବହକ ବାତ ସୁନି ତଥାଗତ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼କେଁ କହଲଖିନ- “ରାଜନ! ସମ୍ପ୍ରଦାଯ ଅପନ ସୀମିତ କ୍ଷମତାକ ଅନୁରୁପ ଧର୍ମକ ଏକାଂକୀ ବ୍ଯାଖ୍ଯା କରୈତ ଅଛି। ଅପନ-ଅପନ ମାନ୍ଯତାକ ପ୍ରତି ଜିଦ୍ଦ ଧଽ ଅପନେମେ ସଭ ଲଡ଼ୈତ ଛଥି। ଜହିନା ଏକ୍କେଟା ହାଥୀକ ସ୍ବରୁପ ପାଁଚୋ ଅନ୍ହରା ପାଁଚ ରଂଗକ କହଲକ, ତହିନା ଧରମୋକ ବ୍ଯାଖ୍ଯା କରୈବଲା ସଭ କରୈତ ଛଥି। ଧର୍ମ ତଁ ସମତା, ସହିଷ୍ଣୁତା, ଉଦାରତା ଆ ସଜ୍ଜନତାମେ ସନ୍ନିହିତ ଅଛି।”
ସୌନ୍ଦର୍ଯ
ସଂଗୀତକାର ଗାଲ୍ଫର୍ଡ ଲଗ ପହୁଁଚ ଏକଟା ଶିଷ୍ଯା ଅପନ ମନକ ବ୍ଯଥା କହଏ ଲଗଲନି। କୁରୁପତାକ କାରଣେ ସଂଗୀତକ ମଂଚପର ପହୁଁଚତେ ମନମେ ଅାବଏ ଲଗୈତ ଅଛି ଜେ ଆନ ଲଡ଼କୀକ ଅପେକ୍ଷା ଦର୍ଶକ ହମରା ନାପସନ୍ଦ କଽ ହଁସୀ ଉଡ଼ବୈତ ଅଛି। ଜଇସଁ ସକପକା ଜାଇ ଛୀ। ଗବୈକ ଜେ ତୈଯାରୀ କେନେ ରହୈ ଛୀ ଓ ନୀକ ଜକାଁ ନୈ ଗାବି ପବୈ ଛୀ। ବଏହ ଗୀତ ଘରପର ବଢ଼ିଯାଁ ଜକାଁ ଗବୈ ଛୀ ମୁଦା ମଂଚପର ପହୁଁଚତେ କୀ ଭଽ ଜାଇତ ଅଛି ଜେ ହକ୍କା-ବକ୍କା ଭଽ ଜାଇ ଛୀ।
ଓଇ ଶିଷ୍ଯାକ ବାତ ସୁନି ଗାଲ୍ଫର୍ଡ ଏକଟା ନମଗର-ଚୌଡ଼ଗର ଅଏନା ଲଽ, ଆଗୂମେ ରଖି, ଗବୈକ ବିଚାର ଦୈତ କହଲଖିନ- “ଅହାଁ କୁରୁପ ନୈ ଛୀ, ଜେନା ମନମେ ହୋଇଏ। ଗୀତ ଗୌନିହାରିକେଁ ସ୍ବରକ ମିଠାସ ହେବାକ ଚାହୀ। ଜକରା କୁରୁପତାସଁ କୋନୋ ସଂବଂଧ ନୈ ଛୈ। ଜଖନ ଭାବ-ବିଭୋର ଭଽ ଗାଏବ ତଖନ ଅହାଁକ ଆକର୍ଷଣ ବଢ଼ି ଜାଏତ। କିଯୋ ସୁନିନିହାର କୁରୁପତାପର ଧିଯାନ ନୈ ଦଽ ସ୍ବରପର ଧିଯାନ ଦେତ। ଜଇସଁ ମନକ ହୀନତା ସମାପ୍ତ ଭଽ ଜାଏତ ଆ ଆତ୍ମ-ବିଶ୍ବାସ ବଢ଼ି ଜାଏତ।”
ଫ୍ରାନ୍ସକ ବଏହ ଗାଯିକା ମେରୀ ବୁଡନାଲ୍ଡ ନାଓଂସଁ ପ୍ରଖ୍ଯାତ ଭେଲୀହ।
ସ୍ତବ୍ଧ
ଦୋସର ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ ଭଽ ଗେଲ। ଇଂଗୋଏଶିଯନ ମାନେ ଆଂଗ୍ଲ-ରୁସୀ ସଂଧିପର ହସ୍ତାକ୍ଷର କରୈଲେ ଚର୍ଚିଲ ମାସ୍କୋ ଏଲାହ। ସଂଧିପର ହସ୍ତାକ୍ଷରୋ ଭଽ ଗେଲ। ମାସ୍କୋ ଛୋଡ଼ୈସଁ ଏକ ଦିନ ପହିନେ, ଅନାଯାସ ସ୍ତାଲିନ ଆ ମୋଲୋଟୋବ ଚର୍ଚିଲ ଲଗ ପହୁଁଚ କହଲକନି- “ଲଡ଼ାଇ-ଉଡ଼ାଇ ତଁ ବହୁତ ଭେଲ। ନୀକ ସମଝୌତୋ ଭଽ ଗେଲ। କାଲ୍ହି ଅହାଁ ଜେବୋ କରବ ତଁଏ ଆଇ ଥୋଡ଼େ ମୌଜ-ମସ୍ତୀ କଽ ଲିଅ। ହମରା ଐଠାମ ଚଲି ଭୋଜନ କରୁ।”
ସ୍ତାଲିନକ ଆଗ୍ରହ ସୁନି ଚର୍ଚିଲ ମନେ-ମନ ସୋଚଏ ଲଗଲଥି ଜେ ମହାନ୍ ତାନାଶାହ ସ୍ତାଲିନ ନତ ଦେବଏ ଏଲାହ, ଆଇ ଜରୁର କିଛୁ ଅଦ୍ଭୁତ ବସ୍ତୁ ଦେଖୈକ ମୌକା ଭେଟତ। ଚର୍ଚିଲ ନତ ମାନି ସ୍ତାଲିନକ ସଂଗ ବିଦା ଭେଲାହ। ରାସ୍ତାମେ ସିପାହୀ ସଭ ଅଭିବାଦନ କରନି। ଥୋଡ଼େ ଦୂର ଗେଲାପର ଏକଟା ପୀଅର ରଂଗକ ଦୁ-ମହଲା ମକାନକ ଆଗୂମେ କାର ରୁକଲ। ସଭ କିଯୋ ଉତଡ଼ଲଥି। ସ୍ତାଲିନକ ସଂଗ ଚର୍ଚିଲ ମକାନକ ଭୀତର ଗେଲାହ। ଭୀତର ଜା ଚର୍ଚିଲକେଁ ବୈସବୈତ ସ୍ତାଲିନ କହଲଖିନ- “ଊପରକା ତଲ୍ଲାମେ ଲେନିନ ରହୈତ ଛଲାହ। ଓ ଗୁରୁ ଛଥି ତଁଏ ଓଇ ତଲ୍ଲାକ ଉପଯୋଗ ହମ ନୈ କରୈ ଛୀ। ଓ ମ୍ଯୁଜିଯମ ବନଲ ଅଛି। ନିଚ୍ଚାଁମେ ତୀନଟା କୋଠରୀ ଅଛି ଏକଟାମେ ଦୁନୂ ପରାନୀ ରହୈ ଛୀ। ଦୋସରମେ ବେଟୀ ରହୈତ ଅଛି ଆ ତେସରମେ ପାର୍ଟୀ ସଦସ୍ଯକ ଲେଲ ବୈଠକୀ ବନୌନେ ଛୀ।”
ସ୍ତାଲିନକ ବାତ ସୁନି ଚର୍ଚିଲ ଛଗୁନ୍ତାମେ ପଡ଼ି ଗେଲାହ ଜେ ଜୈ ତାନାଶାହକ ଡରେ ପୂଁଜୀବାଦୀ ଜଗତ ଥରଥରାଇତ ଅଛି ଓଇ ତାନାଶାହକ ରହୈକ ବ୍ଯବସ୍ଥା ଏହନେ ଛୈ। ମନେ-ମନ ସୋଚୈତ ଚର୍ଚିଲ ଗୁମ୍ମ ରହଥି ଅାକି ସ୍ତାଲିନ କହଲକନି- “ଥୋଡ଼େ କାଲ ହମରା ଛୁଟ୍ଟୀ ଦିଅ। ଭୋଜନ ବନବଏ ଜାଇ ଛୀ।”
ଈ ସୁନି ଚର୍ଚିଲ ଅଚଂଭିତ ହୋଇତ ପୂଛଲଖିନ- “ଅପନେ ଭାନସ କରୈ ଛୀ, ଭନସିଯା ନୈ ଅଛି?”
ମୁସ୍କୁରାଇତ ସ୍ତାଲିନ ଉତ୍ତର ଦେଲଖିନ- “ନୈ। ଅପନେ ଦୁନୂ ପରାନୀ ମିଲ ଭାନସ କରୈ ଛୀ।”
ସ୍ତାଲିନକ ବାତ ସୁନି ଚର୍ଚିଲ ହତପ୍ରଭ ହୋଇତ କହଲଖିନ- “ବଡ଼ ବଢ଼ିଯାଁ।” ଆଇ ଘରେବାଲୀକେଁ ଭାନସ କରଏ କହିଅନୁ। ଅହାଁ ଗପ-ସପ୍ପ କରୁ।”
“ହମ ଲାଚାର ଛୀ। ପତ୍ନୀ ଘରପର ନୈ ଛଥି। ଓ ପାଁଚ ବଜେ କପଡ଼ା ମିଲସଁ ଔତୀହ।”
ଚର୍ଚିଲ ସ୍ତବ୍ଧ ଭଽ ଗେଲାହ।
ଏକତା
ଏକଟା ପୈଘ ଭବନକ ନିର୍ମାଣ ହୋଇତ ଛଲୈକ। ନିର୍ମାଣସ୍ଥଲ ଲଗ ଏକ ଭାଗ ପଜେବା, ଦୋସର ଭାଗ ବାଲୂ, ତେସର ଲକଡ଼ୀ, ସୀମେଂଟ, ଚୂନ ଇତ୍ଯାଦି ଜମା ଛଲ। ଢେରୀସଁ ପଜେବା ବାଜଲ- “ଅକାସ ଠେକଲ କୋଠା ହମରେସଁ ବନତ, ତଁଏ କୋଠାକ ଶ୍ରେହ ହମରେ ଭେଟକ ଚାହୀ।”
ପଜେବାକ ବାତ ସୁନି ସିମଟୀ ଆ ବାଲୂ ପ୍ରତିବାଦ କରୈତ କହଲକୈ- “ତୋଁ ଝୂଠ ବଜୈଛେଁ। ତୋରା ଈ ନୈ ବୁଝଲ ଛୌ ଜେ ଏକସଁ ଦୋସର ପଜେବାକ ବୀଚ ଜଁ ହମ ନୈ ରହବୌ ତଁ ତୂଁ ଢନମନାଇତେ ରହମେ। ସଂଗେ ତୋରା ଇହୋ ନୈ ବୁଝଲ ଛୌ ଜେ ଜତ୍ତେ ଦୂର ତକ ତୋଁ ଜେମେ ତତ୍ତେ ଦୂର ତକ ହମହୂଁ ସଂଗେ ଜେବୌ ଆ ତୋରୋସଁ ଊପର ହମହୀଂ ସୁଇତ କଽ ରକ୍ଷୋ କରବୌ।”
ବାଲୂ ଆ ସିମଟୀକ ବାତ ସୁନି ଖିଡ଼କୀ ଆ କେବାଡ଼ିକ ଲକଡ଼ୀ ତାମସେ ଥରଥରାଇତ କହଲକୈ- “ତୋରା ତୀନୂ ବୂତ୍ତେ ବର ହେତୌ ତଁ ଦେବାଲ ବନି ଜେମେ, ମୁଦା ବିନା ହମରେ ନେ ଛତ ବନି ସକମେ ଆ ନେ ମୁଁହ-କାନ ଚିକ୍କନ ହେତୌ। ଜାବେ ହମ ନୈ ରହବୌ ତାବେ କୁତ୍ତା-ବିଲାଇକ ଘର ରହମେ।”
ସଭ ସାମାନକ ବୀଚ କଟୌଜ ଚଲୈତ ଛଲ। କାରୀଗର ଚାହ ପୀବ ବୀଡ଼ୀ ସୁନଗେଲକ। ବିଡ଼ିଯୋ ପୀବୈତ ଛଲ ଆ ମନେ-ମନ ହଁସବୋ କରୈତ ଛଲ। ଜଖନ ଭରି ମନ ବୀଡ଼ୀ ପୀଲକ, ମୂଡ ସାଫ ଭେଲୈ, ତଖନ ତୀନୂକେଁ ଚୁପ କରୈତ କହଲକ- “ଅଗର ତୂଁ ସଭ ମିଲାନେ କଽ ଲେମେ, ତଇମେ କୀ ହେତୌ? ଜାବେ ହମ ନୈ ଇଲମସଁ ତୋରା ସଭକେଁ ବନେବୌ ତାବେ ଓହିନା ମାଟିପର ପଡ଼ଲ ରହମେ। କୌଆ-କୁକୁଡ଼ ଆବି-ଆବି ଗଂଦା କରୈତ ରହତୌ।”
ସବହକ ବିଚାର ସୁନି ନିର୍ଣଏ କରୈତ ଭବନ କହଲକୈ- “ଅପନା-ଅପନା ଜଗହପର ସବହକ ମହତ୍ବ ଛୌ। ମୁଦା ଜାବେ ଏକ-ଦୋସରସଁ ମେଲ କଏ କଽ ନୈ ରହମେ ତାବେ ଭବନ ନୈ କହେମେ। ଅୋହିନା ପଜେବା, ସିମଟୀ, ଚୂନ, ଲକଡ଼ୀ ରହମେ। ତଁଏ ଅପନ-ଅପନ ବଡ଼ପ୍ପନ ଛୋଡ଼ି ମିଲାନକ ରାସ୍ତା ପକଡ଼ ଜଇସଁ କଲ୍ଯାଣ ହେତୌ।”
ବିଧବା ବିବାହ
ରାଜସ୍ଥାନକ ଇତିହାସମେ ହଠୀ ହମ୍ମୀରକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଓ ଏହେନ ଜିଦ୍ଦୀ ଛଲ ଜେ ଜକରା ଉଚିତ ବୁଝୈତ ଛଲୈକ, ଓ ବଏହ କରୈତ ଛଲ। ଭଲହିଂ କତବୋ ବିରୋଧ ଆ ନିନ୍ଦା କିଏକ ନେ ହୋଯ। ଜଖନ ହମ୍ମୀର ବିଯାହ କରୈ ଜୋକର ଭଽ ଗେଲ ତଖନ ବିଯାହକ ଚରଚା ଶୁରୁ ଭେଲ। ବିଦ୍ଯାର୍ଥିଯେ ଜୀବନମେ ହମ୍ମୀର ବିଧବାକ ଦୁର୍ଦଶାକେଁ ଗହରାଇସଁ ଅଧ୍ଯଯନ କେନେ ଛଲ। ପଢ଼ୈଐକ ସମଏ ସଂକଲ୍ପ କଽ ନେନେ ଛଲ ଜେ ହମ ବିଧବେ ଔରତସଁ ବିଯାହ କରବ। ହମ୍ମୀରକ ବିଯାହକ ଚରଚା ପସରଲୈ। ମୁଦା ହମ୍ମୀର ଏକଦମ ସଂକଲ୍ପିତ ଛଲ ଜେ ବିଧବେସଁ ବିଯାହ କରବ। କୁଟୁମ ପରିବାର ସଭ ହମ୍ମୀରପର ବିଗଡ଼ୈ ମୁଦା ତକର ଏକ୍କୋ ପାଇ ଗମ ନୈ। ପଂଡିତ ସବହକ ମାଧ୍ଯମସଁ ପରିବାରବଲା କହବୌଲକ ଜେ ବିଧବା ଅମଂଗଲ ସୂଚକ ହୋଇତ ତଁଏ ଏହେନ କାଜ ନୈ କରକ ଚାହୀ। ମୁଦା ହମ୍ମୀର କକରୋ ବାତ ସୁନୈଲେ ତୈଯାରେ ନୈ।
ଏକଟା ବାଲ-ବିଧବାକେଁ ହମ୍ମୀର ଦେଖଲକ। ବିଧବାକେଁ ଦେଖ ହୃଦଏ ପସୀଜ ଗେଲୈ। ତଖନେ ଓଇ ବିଧବାକେଁ ହମ୍ମୀର କହଲକ- “ହମ ଅହାଁସଁ ବିଯାହ କରବ। ଭଲହିଂ ପରିବାରକ କତବୋ ବିରୋଧ ହୁଅଏ।”
ହମ୍ମୀରକ ବାତ ସୁନି ବିଧବା ଖୁଶୀସଁ ଅହ୍ଲାଦିତ ଭଽ ଉଠଲ। ହମ୍ମୀର ବିଯାହକ ଦିନ ତଁଇ କଽ କୁଟୁମ୍ବ-ପରିବାର ଆ ପୁରହିତ-ପଂଡିତକେଁ ଛୋଡ଼ି ଅପନ ସଂଗୀ-ସାଥୀ ଆ ସୈନିକ ସଭକେଁ ସଂଗ କେନେ ଜା ବିଯାହ କଽ ଲେଲକ।
ଜଖନ ହମ୍ମୀର ମେବାଡ଼କ ଶାସକ ବନଲ ତଖନ ସଭ ବିରୋଧୀ ସହଯୋଗୀ ବନି ଗେଲୈ। ପଂଡିତ ସଭ ଘୋଷଣା କେଲକ- “ବିଧବା ନାସ୍ତି ଅମଂଗଲମ୍।”
ଦେଶ ସେବାକ ବ୍ରତ
ସୁଭାଷଚନ୍ଦ୍ର ବୋସ ବଚ୍ଚେ ରହଥି। ଏକ ଦିନ, ରାତିମେ ମାଏ ଲଗସଁ ଉଠି ନିଚ୍ଚାଁମେ ସୁତଏ ଲଗଲା। ବେଟାକେଁ ନିଚ୍ଚାଁମେ ସୁତୈତ ଦେଖ ମାଏ ପୁଛଲଖିନ ଜେ ଏନା କିଏକ କରୈ ଛୀ?
ସୁଭାଷ ଜବାବ ଦେଲଖିନ- “ମାଏ! ଆଇ ସ୍କୂଲମେ ମାସ୍ଟର ସାହେବ କହନେ ଛେଲଖିନ ଜେ ହମର ପୂର୍ବଜ ଋୃଷି, ମୁନି ଜମୀନେପର ସୁତବୋ କରଥି ଆ କଠିନ ମେହନତୋ କରୈତ ଛଲାହ। ହମହୂଁ ଋୃଷି ବନବ। ତଁଏ କଠିନ ଜିନଗୀ ଜୀବୈକ ଅଭ୍ଯାସ ଶୁରୁ କଽ ରହଲ ଛୀ।”
ସୁଭାଷଚନ୍ଦ୍ରକ ପିତା ଜଗଲେ ରହଥିନ। ସଭ ବାତ ସୁନି ସୁଭାଷକେଁ ପିତା କହଲଖିନ- “ବେଟା! ଜମୀନେପର ସୁତବ ଟା ପର୍ଯାପ୍ତ ନୈ ହୋଇତ। ଏହିକ ସଂଗ ଜ୍ଞାନୋକ ସଂଚଯ ଆ ମନୁକ୍ଖୋକ ସେବା ଆବଶ୍ଯକ ଅଛି। ଆଇ ମାଇଯେ ଲଗ ସୁତି ରହୂ, ଜଖନ ନମହର ହଏବ ତଖନ ତୀନୂ କାଜ ସଂଗେ କରବ।”
ସିର୍ଫ ଶିକ୍ଷକେକ ବାତ ନୈ ପିତୋକ ବାତକେଁ ସୁଭାଷ ଗିରହ ବାନ୍ହି ଲେଲନି। ଆଈ.ସୀ.ଏସ. କେଲାକ ଉପରାନ୍ତ ଜଖନ ନୋକରୀକ ବାତ ସୋଝାମେ ଏଲନି ତଖନ ଓ କହଲଖିନ- “ହମ ଜିନଗୀକ ଲକ୍ଷ୍ଯ ତଁଇ କଽ ନେନେ ଛୀ। ନୋକରୀ ନୈ କରବ। ମାତୃଭୂମିକ ସେବା କରବ।”
