ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା

ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ଶିକ୍ଷଣେ ଭବତାମ୍ ସର୍ବେଷାମ ହାର୍ଦମ ସ୍ବାଗତମ୍।
ନମୋ ନମଃ।
ସଂସ୍କୃତମ୍ ଅତ୍ଯଂତମ୍ ସରଲା ଭାଷା।
ସଂସ୍କୃତେ ସଂଭାଷଣମ୍ ଇତୋପି ସରଲମ୍।
ବଯମ ସର୍ବେ ଅପି ସ୍ବଲ୍ପେଣ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନିତ୍ଯ ଜୀବନେ ସଂସ୍କୃତସ୍ଯ ଉପଯୋଗମ୍ କର୍ତ୍ତୁମ ଶକ୍ନୁବଃ।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ।

ବଯମ୍ ଏଦାନୀମ ସଂସ୍କୃତ ସଂଭାଷଣସ୍ଯ ଅଭ୍ଯାସମ୍ କୁର୍ମଃ।

ଆରମ୍ଭେ ମମ ପରିଚଯ ବଦାମି।

ମମ ନାମ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଃ।
ଭବତଃ ନାମ କିମ୍? (ପୁ.)
ଭବତ୍ଯାଃ ନାମ କିମ୍?(ସ୍ତ୍ରୀ.)
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ବଦତୁ। ମମ ନାମ କିମ?
ମମ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ/ଶ୍ରୀଃ/ଲତା/ରମା/ପ୍ରୀତି/ପ୍ରଭା/ସ୍ବାତି।
ମମ ନାମ ରାମଃ/ଶ୍ଯାମଃ/ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ।

ଭବତଃ ନାମ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଃ।
ସମୀଚୀନମ୍।

ଭବତ୍ଯାଃ ନାମ କିମ?
ମମ ନାମ ରଜ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀ।
ନ ରାଜ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ।
ମମ ନାମ ରାଜ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ।
ବହୁ ସମୀଚୀନମ୍।
ସଂସ୍କୃତେଣ ପ୍ରଥ ପରିଚଯଃ କରଣୀଯଃ ଇତି ଭବଂତଃ ଜ୍ଞାତବଂତଃ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଆଗଚ୍ଛଂତୁ।
ସଃ ଉଦଯନଃ। ସଃ ଶଶିଧରଃ।
ସଃ କଃ।

ସଃ ଉଦଯନଃ। ସଃ ଶଶିଧରଃ।

ଉତ୍ତମମ୍।
ଅଭିନଯମ୍ କୁର୍ବଂତୁ। ବଦଂତୁ।
ସଃ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଃ। ସା ଶ୍ରୀମାଁ।
ସଃ କଃ। ସା କା।

ସଃ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଃ। ସା ଶ୍ରୀମାଁ।

ସଃ କଃ।ସା କା।
ସଃ ରାମଃ।ସା ପ୍ରିଯା।

କା ଶ୍ରୀ ମାଁ। ସା ଶ୍ରୀ ମାଁ।

ତତ୍ ଫଲମ୍। ତତ୍ ପୁସ୍ତକମ୍। ତତ୍ କୃଷ୍ଣଫଲକମ୍।

ତତ୍ କିମ୍। କିମ୍ ପୁସ୍ତକମ୍।

କିମ୍ ବାତାଯନମ୍।

ଏଷଃ ମଂଜୁନାଥଃ। ସଃ ଉଦଯନଃ।
ଏଷଃ କଃ। ସଃ କଃ।
ଏଷା ପ୍ରିଯା। ସା ଶ୍ରୀମାଁ।
ଏଷା କା। ସା କା।
ଏତତ୍ ପୁସ୍ତକମ୍/ଉପନେତ୍ରମ୍/କଙ୍କତମ୍।
ତତ୍ କୃଷ୍ଣଫଲକମ୍/ଫଲମ୍।
ଏତତ୍ କିମ୍। ତତ କିମ୍। ଏଷଃ(ପୁ.)/ଏଷା(ସ୍ତ୍ରୀ.ଲି.)/ଏତତ(ନପୁ.ଲି.)- ଲଗ ବସ୍ତୁକ ହେତୁ।
ସଃ/ସା/ତତ- ଦୂର ବସ୍ତୁକ ହେତୁ।

ଇଦାନୀମ୍ ଅହମ୍ ଏକମ୍ ଏକଂ ବସ୍ତୁଂ ଦର୍ଶଯାମି। ଏତତ କିମ୍।

ତତ ଉପନେତ୍ରମ। ତତ ପର୍ଣମ୍।
ଇଦାନୀମ ଭବଂତଃ ଏକମ୍ ଏକଂ ବସ୍ତୁଂ ଦର୍ଶଯତୁ। ଏତତ କିମ୍? ଏତତ କିମ୍? ପୃଚ୍ଛତୁ।

ତତ ଯୁତକମ୍- (ଅଂଗା)।

ପେନ- ଲେଖନୀ। ପେଂସିଲ- ଅଙ୍କଣୀ।
ଏତେଷାମ୍ ଶବ୍ଦାନାମ ଅଭ୍ଯାସଂ କୃତବଂତଃ। ଏତେଷାମ୍ ଉପଯୋଗଃ କଥମ୍ କରଣୀଯଃ ଇତ୍ଯପି ଭବଂତଃ ଜ୍ଞାତବଂତଃ।

ଫଲମ୍/ଲେଖନୀ/ଚଶକଃ/ଜଲମ୍/ଧନସ୍ଯୁତଃ ଅସ୍ତି।
ଧନମ୍ ନାସ୍ତି।

ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଃ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି।
ସର୍ବତ୍ର ଅସ୍ତି।
ଯୁତକମ୍ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି।
ଅତ୍ର ଅସ୍ତି।
ବାଯୁଃ ସର୍ବତ୍ର ଅସ୍ତି।
ଜଲମ୍ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି।
ଅନ୍ଯତ୍ର ଅସ୍ତି।
ଭବତଃ ବାହନଃ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି।
ତତ୍ର ଅସ୍ତି।

ସୁଭାଷିତମ୍

ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ଯେ ସୁଭାଷିତାନାମ୍ ନିତରାମ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ଯମ ଅସ୍ତି। ସୁଷ୍ଠି ଭାଷିତମ ସୁଭାଷିତମ। ଉତ୍ତମମ୍ ବଚନମେବ ସୁଭାଷିତଃ। ଅପାର ଜୀବନାନୁଭବଃ ସୁଭାଷିତେଷୁ ନିହିତଃ ଭବତି।
ବଯମ ଇଦାନୀମ ଏକଂ ସୁଭାଷିତମ୍ ଶ୍ରୁଣ୍ବଃ।

ଉଦ୍ଯମନୈବ ସିଧ୍ଯଂତି କାର୍ଯାଣି ନ ମନୋରଥୈଃ। ନହି ସୁପ୍ତସ୍ଯ ସିଂହସ୍ଯ ପ୍ରବିଶଂତି ମୁଖେ ମୃଗା।
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ ଯତ ସୁଭାଷିତମ୍ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମସ୍ତି।
ମନୁଷ୍ଯଃପ୍ରଯତ୍ନମ୍ ନ କରୋତି ଚେତ୍ କିମପି ଫଲମ୍ ନ ସିଧ୍ଯତି। କେବଲମ୍ ଇଚ୍ଛାଃ ସଂତି ଚେତ୍ କାର୍ଯମ୍ ନ ସିଧ୍ଯତି। ସିଂହଃ ଅତ୍ଯଂତଂ ବଲବାନଃ ଅସ୍ତି। ସଃ ମୃଗରାଜଃ ଅସ୍ତି।ତଥାପି ସିଂହଃ ପ୍ରତ୍ନଂ କରୋତି ଚେତେବ ଆହାରଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ମୃଗଃ ଆଗତ୍ଯ ସ୍ବଯମେବ ସିଂହସ୍ଯ ମୁଖେ ନ ପତତି।ପ୍ରତ୍ନଂ ନ କୁର୍ମଃ ଚେତ୍ କିଂଚିଦପି ଫଲମ୍ ନ ସିଧ୍ଯତି। ବଯମପି ଅବଶ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ନଂ କୁର୍ମଃ।

କଥା
ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ ଏକଂ କଥା ବଦାମି। ଲଘୁ କଥା ସରଲାଂ କଥା ଅସ୍ତି।ସଂସ୍କୃତେ କଥା ଶ୍ରବଣେନ ଭାଷାଭ୍ଯାସଃ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଭବତି। ଭବଂତାଃ ସାବଧାନେନ କଥାମ୍ ଶ୍ରୁଣବଂତୁ।
ଏକଃ କାକଃ ଅସ୍ତି। ସଃ କାକଃ ତୃଷିତଃ ଅସ୍ତି। ତସ୍ଯ ବହୁ ପିପାସା ଭବତି। ଜଲମ୍ ପାତବ୍ଯମ ଇତି ଇଚ୍ଛା ଭବତି। କାକଃ ଜଲସ୍ଯ ଅଂବେଷଣଂ କରିତି। ଅତ୍ର ପଶ୍ଯତି। ତତ୍ର ପଶ୍ଯତି। ସର୍ବତ୍ର ପଶ୍ଯତି। କୁତ୍ରପି ଜଲଂ ନାସ୍ତି। କାକଃ ଅଗେ-ଅଗ୍ରେ ଗଚ୍ଛତି। ଦୂରେ ଏକଂ ଘଟଂ ପଶ୍ଯତି।କାକସ୍ଯ ବହୁସଂତୋଷଃ ଭବତି। ସଃ ଘଟସ୍ଯ ସମୀପଂ ଗଚ୍ଛତି। ଘଟସ୍ଯ ଉପରି ଉପବିଶତି। ପଶ୍ଯତି। ଘଟେ ଜଲମ୍ ଅସ୍ତି। ପରଂତୁ ସ୍ବଲ୍ପଂ ଜଲମ୍ ଅସ୍ତି। କାକଃ ଜଲମ୍ ପାତୁମ ନ ଶକ୍ନୋତି। କିଂ କରୋମି-ଇତି ଚିଂତଯତି। ସଃ କାକଃ ବୁଦ୍ଧିମାନସ୍ତି। ସଃ ଅନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛତି। ଶିଲାଖଣ୍ଡମ୍ ଆନଯତି। ଘଟେ ପୂରଯତି। ପୁନଃ ଗଚ୍ଛତି। ଶିଲାଖଣ୍ଡମ୍ ଆନଯତି। ପୂରଯତି। ଏବମେବ ବହୁବାରଃ କରୋତି।
ଜଲମ୍ ଉପରି-ଉପରି ଆଗଚ୍ଛତି। ଜଲଂ ବହିଃ ଆଗଚ୍ଛତି। କାକସ୍ଯ ବହୁସଂତୋଷଃ ଭବତି।ସଃ ଜଲଂ ପିବତି।ଆନନ୍ଦେନ ଜଲଂ ପିବତି। ଅନନ୍ତରଂ ଦୂରଂ ଗଚ୍ଛତି।କାକଃ ଚତୁରଃ ଅସ୍ତି ଖଲୁ।ଚତୁରଃ କାକଃ।
କଥାଯାଃ ଅର୍ଥଃ ଜ୍ଞାତଃ?

ପ୍ରଯାଣ-ଗୀତମ୍

ପଦଂ ଧରତି ପ୍ରବର୍ଧତେ, ଭାରତୀଯ ବୀର ସୈନିକଃ। ପଦେ ପଦେ ଦୃଶ୍ଯତେ, ତସ୍ଯ ଦେଶପ୍ରେମ ଗୁଣଃ। ପଦଂ ଧରତି ପ୍ରବର୍ଧତେ, ଭାରତୀଯ ବୀର ସୈନିକଃ।
ଗାଯତି ଦେଶ ଭକ୍ତ୍ତି ଗୀତ,ସ୍ବତଂତ୍ରତା ରକ୍ଷକଃ। ହସ୍ତେ ଅସ୍ତି ଶୋଭିତଃ ତ୍ରିବାର୍ଣିକଃ ଧ୍ବଜଃ, ପଦଂ ଧରତି ପ୍ରବର୍ଧତେ, ଭାରତୀଯ ବୀର ସୈନିକଃ।
ମସ୍ତକେ ଲେପିତ ଚନ୍ଦନଃ ହସ୍ତେ ଅସ୍ତି ଶସ୍ତ୍ରଃ, ଯତଃ ହୃଦଯେ ବସତି ବୀରତା, ଶତ୍ରୁ ଭବତି କ୍ଷଯଃ।
ପଦଂ ଧରତି ପ୍ରବର୍ଧତେ, ଭାରତୀଯ ବୀର ସୈନିକଃ।

॥ସିଦ୍ଧିରସ୍ତୁ॥
II.
ଇତି ଭବଂତଃ ସର୍ବେ ପୂର୍ବତନ୍ ପାଠେବ ଜ୍ଞାତବଂତଃ।ସଂସ୍କୃତେନ ପ୍ରଥମ ପରିଚଯଃ ପ୍ରାପ୍ତବ୍ଯଃ। ଅଦ୍ଯ ଅନ୍ଯେନକ୍ରମେଣ ଅପି ପରିଚଯସ୍ଯ ଅନ୍ଯେଷାମ୍ ଅପି ଅଭ୍ଯାସଂ ବଯଂ କୁର୍ମଃ।

ଅହଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଃ। ଭବାନ୍ କଃ। ଅହଂ ଶିକ୍ଷକଃ। ଭବତୀ କା। ଅହମ୍ ଅଭିନେତ୍ରୀ। ଅହଂ ଛାତ୍ରା। ଅହଂ ବୈଦ୍ଯା।
ଅହଂ ଗୃହିଣୀ। ଅହଂ କୃଷକଃ। ଅହଂ ଶିକ୍ଷିକାଃ। ଅହଂ ପାଚକଃ। ଅହଂ ତଂତ୍ରଜ୍ଞଃ। ଅହଂ ତଂତ୍ରଜ୍ଞା।
ଏତଦ୍ ବାକ୍ଯଦ୍ବଯଂ ଯୋଜଯିତ୍ବା ବଯଂ ପରିଚଯଂ ବଦାମଃ। ଏତୈବ ସୁଖେନ ପରିଚଯଂ ବଦାମଃ।ମମ ନାମ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଃ। ଅହଂ ଶିକ୍ଷକଃ। ଏତେନ କ୍ରମେଣ ଭବଂତଃ ବଦଂତୁ। ଭବାନ ବଦତୁ। ମମ ନାମ ଇଂଦୁଶେଖରଃ।ଅହଂ ତଂତ୍ରଜ୍ଞଃ।
ମମ ନାମ ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀଃ। ଅହଂ ଅଭିନେତ୍ରୀ। ସଃ ଉଦଯନଃ। ସଃ ଛାତ୍ରଃ। ସଃ ଛାତ୍ରଃ ବା। ଆମ୍। ସଃ ଛାତ୍ରଃ।
ତତ୍ର କୃଷ୍ଣଫଲକମ ବା?
ଆମ୍। ତତ୍ର କୃଷ୍ଣଫଲକମ୍। ନ। ସଃ ବୈଦ୍ଯଃ ନ। ଏତତ୍ ଫେନକମ ବା। ଆମ୍। ତତ ଉପନେତ୍ରମ୍/କଙ୍କତମ୍। ପ୍ରଶାଂତଃ ସଜ୍ଜନଃ ବା।
ସଂସ୍କୃତଂ ସରଲଂ ବା।
ସଂସ୍କୃତଂ ମଧୁରଂ ବା।
ଆମ୍। ସତ୍ଯମ୍।

ଇଦାନୀମ ଅହଂ ବଦାମି। ଭବଂତଃ ଅପି ଅଭିନଯଂ କୁର୍ବଂତୁ।

ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ତସ୍ଯ ନାମ ଉଦଯନଃ। ତସ୍ଯ ନାମ କିମ୍। କସ୍ଯ ନାମ ଇଂଦୁଶେଖରଃ। ତସ୍ଯାଃ ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରିକା। ତସ୍ଯାଃ ନାମ କିମ୍। କସ୍ଯାଃ ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରିକା।
ଏତସ୍ଯ ନାମ ଇନ୍ଦୁଶେଖରଃ। ତସ୍ଯ ନାମ କିମ୍।
ସାଧୁଃ। ତସ୍ଯାଃ ନାମ ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଃ। କସ୍ଯାଃ ନାମ ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଃ। ତସ୍ଯ ନାମ ଇଂଦୁଶେଖରଃ। ଏତସ୍ଯ ନାମ ସୁଧୀରଃ। ତସ୍ଯାଃ ନାମ ଶାଂତଲା। ଏତସ୍ଯାଃ ନାମ ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀଃ।
ଘଟୀ। ସୁଧୀରସ୍ଯ ଘଟୀ।
କସ୍ଯ ମୁଖମ୍। ସୁଧୀରସ୍ଯ ଉପନେତ୍ରମ୍। ନାଶିକା। କର୍ଣଃ। ଗୀତାଯାଃ ଘଟୀ। ଗୀତାଯାଃ ଘଟୀ। ଗୀତାଯାଃ ସ୍ଯୂତଃ। କସ୍ଯାଃ କରବସ୍ତ୍ରମ। ଦଦାତୁ। କସ୍ଯାଃ କୁଞ୍ଚିକା। ସୀତାଯାଃ। ଲତାଯାଃ। ସା ଦେବୀ। ଦେବ୍ଯାଃ ନାମ କିମ୍। ଦେବ୍ଯାଃ ନାମ ସରସ୍ବତୀ। କସ୍ଯାଃ ଆଭୂଷଣମ୍। ନର୍ତକ୍ଯାଃ ଆଭୂଷଣମ୍। କସ୍ଯାଃ କଣ୍ଠାହାରଃ। ଗୃହଣ୍ଯାଃ କ୍ଣ୍ଠାହାରଃ। ପାର୍ବତୀ। ପାର୍ବତ୍ଯାଃ। ପୁସ୍ତକସ୍ଯ ନାମ ଶ୍ରୀମଦଭାଗବଦଗୀତା। କାବ୍ଯସ୍ଯ ନାମ ଅଭିଜ୍ଞାନଶାକୁଂତଲମ୍। ଅସ୍ମାକଂ ଦେଶସ୍ଯ ନାମ ଭାରତମ୍। ଶିକ୍ଷକସ୍ଯ ନାମ ବିଶ୍ବାସଃ। ଗୀତାଯାଃ। ପ୍ରିଯାଯାଃ। ରାଜେଶ୍ବରଯାଃ। ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ। ରାମଃ ଅସ୍ତି। ସର୍ବେ ରାମସ୍ଯ ବଦଂତି। କୃଷ୍ଣସ୍ଯ। ପ୍ରମୋଦସ୍ଯ। ବାବୂଲାଲସ୍ଯ। ରମାନନ୍ଦସ୍ଯ। ରାମଶରଣସ୍ଯ।
ରାଧେଶ୍ଯାମସ୍ଯ। ଶିକ୍ଷକସ୍ଯ। ଲେଖକସ୍ଯ। ଛାତ୍ରସ୍ଯ।
ଫଲସ୍ଯ। ପୁଷ୍ପସ୍ଯ। ମନ୍ଦିରସ୍ଯ। ନଗରସ୍ଯ। ସୀତାଯାଃ। ରାଧାଯଃ। ଅନିତାଯାଃ। ମାଲବିକାଯାଃ। କବିତାଯାଃ। ସୁଶୀଲାଯାଃ। ଗଙ୍ଗାଯାଃ। ଶାରଦାଯାଃ। ଭାରତ୍ଯାଃ। ନଦ୍ଯାଃ। ଲେଖନ୍ଯାଃ। ରାଖ୍ଯାଃ। ଅଙ୍କନ୍ଯାଃ। ରାମସ୍ଯ। ରାମଃ ଦଶରଥସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ।
କୃଷ୍ଣଃ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ। କୃଷ୍ଣଃ ବସୁଦେବସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ। ରାମଃ କସ୍ଯାଃ ପତିଃ। ରାମଃ ସୀତାଯ଼ାଃ ପତିଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଉର୍ମିଲାଯାଃ ପତିଃ।
କୃଷ୍ଣଃ ରୁକମଣ୍ଯାଃପତିଃ।
ଦିଲ୍ଲୀ ଭାରତସ୍ଯ ରାଜଧାନୀ। ବେଙ୍ଗଲୁରୁ କର୍ଣାଟକସ୍ଯ ରାଜଧାନୀ। ବାଲ୍ମୀକିଃ ରାମାଯଣସ୍ଯ ଲେଖକଃ। ବ୍ଯାସଃ ମହାଭାରତସ୍ଯ ଲେଖକଃ।
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ କୁର୍ମଃ। ଅହମ୍ ଏକଂ କୋଷ୍ଠକଂ ଦର୍ଶଯାମି। ସର୍ବେ ଅଭ୍ଯାସଃ କୁର୍ମଃ।
ଦଶରଥସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ରାମଃ। ଶିବସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଗଣେଶଃ। ରାବଣସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ମେଘନାଦଃ। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଅଭିମନ୍ଯୁଃ। ରଘୁବଂଶସ୍ଯ ଲେଖକଃ କାଲିଦାସଃ। ରାମାଯଣସ୍ଯ ଲେଖକଃ ବାଲ୍ମୀକିଃ। ସୀତାଯାଃ ପତିଃ ରାମଃ। ଉର୍ମିଲାଯାଃ ପତିଃ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ।
ସତ୍ଯଭାମାଯାଃ ପତିଃ କୃଷ୍ଣଃ।
ପାର୍ବତ୍ଯାଃ ପତିଃ ।
ଦେବକ୍ଯାଃ
ମନ୍ଦୋଦରଯାଃ ଦମଯନତ୍ଯାଃ ଗାନ୍ଧୀ ମହାଭାଗସ୍ଯ ମହୋଦଯସ୍ଯ ରେଣୁ ମହୋଦଯାଯାଃ ମେରୀ ମହାଭାଗାଯାଃ

ସୁଭାଷିତମ୍

ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ଏକସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ଅଭ୍ଯାସଃ କୁର୍ମଃ। ଭବଂତଃ ଇଦାନୀଂ ସୁଭାଷିତମ୍ ଶ୍ରୁଣବଂତୁ।
ଅଯଂ ନିଜଃ ପରୋବେତ୍ତି ଗଣନା ଲଘୁଚେତସାମ୍। ଉଦାରଚରିତାନାଂ ତୁ ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍॥
ଇଦାନୀଂ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତମ୍ ଶ୍ରୁଣ୍ବଂତଃ ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ଲୋକେ ଦ୍ବିବିଧାଃ ଜନାଃ ଭବତି। କେଚନ୍ ଲଘୁ ମନସ୍କାଃ।ତେ ଚିଂତଯଂତି, ଏଷଃ ମମ ଜନଃ। ଏଷଃ ମମ ଜନଃ ନ। ଇତି ଚିଂତଯଂତି। ଅନ୍ଯେ କେଚନ୍ ସଂତି, ମହାତ୍ମାନାମଃ। ଉଦାର ଚ୍ରିତାଃ। ତେ ଚିନ୍ତଯନ୍ତି-ଜଗତ ଏବ ମମ କୁଟୁମ୍ବଃ। ଲଘୁ କୁଟୁମ୍ବଃ। ତେଷାଂ ଦୃଷ୍ଟଯାସମଗ୍ରଃ ପ୍ରପଞ୍ଚଃଏବ ମମ କୁଟୁମ୍ବଃ। ସଜ୍ଜନାଃ ଏବଂ ଚିଂତନଂ କୁର୍ବଂତି। ଧନ୍ଯବାଦ:।
କଥା
ଅହଂ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ଲଘୁକଥାଂ ବଦାମି।
କାଶୀଃ ନଗରେ ଏକଃ ମହାନ୍ ପଣ୍ଡିତଃ ଆସୀତ୍। ସଃ ବହୁଷୁ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପାରଂଗତଃ ଆସୀତ୍। ତସ୍ଯ ସମୀପେ ବହୁଛାତ୍ରାଃ ଅଧ୍ଯଯନଂ କୁର୍ବଂତି ସ୍ମ। ତସ୍ଯ ଖ୍ଯାତିଃ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତା ଆସୀତ୍। ଅତଃ ଦୂର-ଦୂରତଃ ଛାତ୍ରାଃ ଆଗଚ୍ଛଂତି ସ୍ମ।
ଏକଦା କଶ୍ଚନ୍ ଶିଷ୍ଯଃ ତସ୍ଯ ସମୀପମ୍ ଆଗତବାନ୍। ସଃ ଗୁରୋଃ ନମସ୍କାରଂ କୃତ୍ବା ପୃଷ୍ଠବାନ୍- ଭୋଃ। ଅହଂ ଭବତଃ ସମୀପେ ଅଧ୍ଯଯନଂ କର୍ତ୍ତୁମ ଇଚ୍ଛାମି। ଅତଃ ମାମ ଶିଷ୍ଯତ୍ବେନ ସ୍ବୀକରୋତୁ। ଇତି ସଃ ଉକ୍ତବାନ୍। କିଂତୁଃ ସର୍ବେଷାମ ଛାତ୍ରାଣାଂ ବୁଦ୍ଧି ପରୀକ୍ଷାଂ କୃତ୍ବା ଏବ ତାନ ସ୍ବୀକରୋତି ସ୍ମ। ଅତଃ ଏତସ୍ଯ ଅପି ବୁଦ୍ଧି ପରୀକ୍ଷାଂ କର୍ତ୍ତୁମ ସଃ ଏକଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଷ୍ଠବାନ। ଭୋଃ ବତ୍ସଃ। ଦେବଃ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି। ଇତି ପୃଷ୍ଠବାନ। ତଦା ଶିଷ୍ଯଃ ଉକ୍ତବାନ। ଭଗବନ୍। ଦେବଃ କୁତ୍ର ନାସ୍ତି। ସଃ ସର୍ବୋବ୍ଯାପୀ ଅସ୍ତି। ଇତି। ପ୍ରସ୍ନରୂପେଣ ଏବ ଗୁରୁଃ ପୃଷ୍ଠବାନ। ଏତସ୍ଯ ଉତ୍ତରମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ବାଗୁରୁଃ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ଜାତଃ। ସଃ ହର୍ଷେଣ ତମ୍ ଆଲିଙ୍ଗିତବାନ। ତମ ଉକ୍ତବାନ ଅପି। ଭୋଃ ବତ୍ସଃ। ଭବାନ୍ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବାଲକଃ ଅସ୍ତି। ଭବଂତମ୍ ଅହଂ ଶିଷ୍ଯତ୍ବେନ ନିଶ୍ଚଯେନ ସ୍ବୀକରୋମି। ସତ୍ଯଂ ଦେବଃ ସର୍ବବ୍ଯାପି ଅସ୍ତି। ଇତି ତମ ଉକ୍ତବାନ, ଶିଷ୍ଯତ୍ବେନ ଅଂଗୀକୃତବାନ। ଏବଂ ସଃ ଶିଷ୍ଯଃ ତତ୍ରୈବ ବିଦ୍ଯାଭ୍ଯାସଂ କୃତବାନ,ଗୁରୋଃ ଆଶୀର୍ବାଦଂ ପ୍ରାପ୍ତବାନ। ଭବନ୍ତଃ କଥାମ୍ ଅର୍ଥଃ ଜ୍ଞାତବଂତଃ କିଲ।

ଶୀତଂ ସ୍ନାନମ୍

ଉଦେତି ସୂର୍ଯଃ କୁକ୍କୁଟଃ ଗାଯତି। କୃଷକଃ ଉତ୍ଥତି ପୁଷ୍ପଂ ବିକସତି। ଚଟକା ବିଚରତି,ଆକାଶ ମଧ୍ଯେ,
ଶୀତକାଲେ ଜଲଂ ଶୀତ ଭବତି, ବାଲଃ ଉତ୍ଥତି ସ୍ନାନଂ ଲବ୍ଧେ,
ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ବା ସା ସ୍ଫୁରତି।
NEW LESSON
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ ଅତି ସରଲାଂ ରମ୍ଯାଂ କଥାଂ ଶ୍ରୁଣ୍ବଃ। ଏକାମ୍ କଥାଂ ବଦାମି। କଶ୍ଚନ୍ ବୃଦ୍ଧଃ ଅସ୍ତି। ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିଃ ନାସ୍ତି। ଜୀର୍ଣମ୍ ଶରୀରମ୍ ଅସ୍ତି। ଚଲିତିମ୍ ଶକ୍ନୁମ ନ। ସଃ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ ଅସ୍ତି। ସଃ ଏକମ୍ ବନମ୍ ଗଚ୍ଛତି। ବନେ ସର୍ବତ୍ର ଭ୍ରମଣମ୍ କରୋତି। ଖଦିତୁମ୍ କିମପି ଲଭ୍ଯତେ ବା ଇତି ସର୍ବତ୍ର ଭ୍ରମଣଂ କରୋତି। ସଃ ଏକଂବୃକ୍ଷ ସମୀପମ୍ ଗଚ୍ଛତି। ବୃକ୍ଷଂ ପଶ୍ଯତି। ଉତ୍ତମାନି ଫଲାନି ସନ୍ତି। କିଂତୁ ଫଲାନି ଉପରି ସନ୍ତି। ସଃ ବୃଦ୍ଧଃ ଚିନ୍ତଯତି। ଫଲାନି ଉପରି ସନ୍ତି। ଅହଂ ନିସ୍ପୃହଃ ଅସ୍ମି, କଥଂ ପ୍ରାପ୍ନୋମି। କିମ୍ କରୋମି। ଇତି ଚିନ୍ତଯତି। ବୃକ୍ଷଃ ଉନ୍ନତଃ ଅସ୍ତି। ଅହଂ ନିଷ୍ଯପ୍ତଃ ଅସ୍ମି। ଆରୋହଣ କର୍ତ୍ତୁମ୍ ନ ଶକ୍ନୋମି। କିମ୍ କରୋମି। କଥଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋମି। ଇତି ଚିନ୍ତଯତି। ବୃକ୍ଷସ୍ଯ ଉପରି ବାନରାଃ ସନ୍ତି। ବୃଦ୍ଧଃ ଏକଃ ଉପାଯଃ କରୋତି। ଏକଂ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ସ୍ବୀକରୋତି। ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଉପରି କ୍ଷିପତି। ବନରାଃ କୁପିତଃ ଭବନ୍ତି। ଫଲାନି ଅଧଃ କ୍ଷିପନ୍ତି। ବୃଦ୍ଧଃ ସଂତୋଷେଣ ଫଲଂ ସର୍ବମ ଖାଦତି। ବହୁସଂତୁଷ୍ଟଃ ଭବତି।କଥାଯାଃ ଅର୍ଥଃ ଜ୍ଞାତବଂତଃ। ଆମ୍ ଜ୍ଞାତବଂତଃ। ଧନ୍ଯବାଦଃ। ନମୋନମଃ।

ମମ୍ ନାମ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଃ। ଭବତ୍ଯାଃ ନାମ୍ କିମ୍? ମମ୍ ନାମ ରମା। ଭବତଃ ନାମ କିମ୍? ସମୀଚୀନମ୍।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ।
ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଗଚ୍ଛତୁ। ରୋହିତ ଆଗଚ୍ଛତୁ। ରୋହିତଃ କିମ୍ କରୋତି?
ରୋହିତଃ ଗଚ୍ଛତି। ରୋହିତଃ ଆଗଚ୍ଛତି। ଉପବିଶତୁ। ଅଭିରାମଃ ଉପବିଶତି। ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଅଭିରାମଃ ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି। ସୁନୀତା ପିବତି। ଆସ୍ଥା ପିବତି।
ଓମ ଗଚ୍ଛତି। ଖାଦତୁ।
ସା ଖାଦତି। ଆସ୍ଥା ଖାଦତି। ଶ୍ରୁତିଃ କିମ୍ କରୋତି। ଶ୍ରୁତିଃ ଖାଦତି। ସ୍ନେହା କିମ୍ କରୋତି। ସ୍ନେହା ପଠତି। ଲିଖତୁ। ଆସ୍ଥା ଲିଖତି। ଅଶ୍ବନୀ ହସତୁ। ଆସ୍ଥା ହସତୁ। ଆସ୍ଥା ହସତି। ସୁମନ୍ତଃ ହସତି। ପଶ୍ଯତୁ। ସୁମନ୍ତଃ ପଶ୍ଯତି। ପ୍ରିଯଙ୍କା ବଦତୁ। କୃଷ୍ଣଫଲକଂ ତତ୍ର ଅସ୍ତି। ପ୍ରିଯଙ୍କା ବଦତି। ଆଗଚ୍ଛତୁ। କ୍ରୀଡତୁ। ଆସ୍ଥା ଆଗଚ୍ଛତି।
କ୍ରୀଡତି।
ଗଚ୍ଛତି ପଠତି ଲିଖତି ସଃ ଏଷଃ ସା ଏଷା ଭବାନ ଭବତୀ
ଭବାନ ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି। ଭବାନ ଉପବିଶତି। ଭବତୀ ଲିଖତି। ଭବତୀ ପଠତି। ଅହଂ ଗଚ୍ଛାମି। ଅହଂ ଆଗଚ୍ଛାମି। ଅହଂ ଉପବିଶାମି। ଅହଂ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମି। ଅହଂ ପିବାମି। ଅହଂ ଖାଦାମି। ଅହଂ କ୍ରୀଡାମି। ଅହଂ ହସାମି। ଅହଂ ପଠାମି। ଅହଂ ଲିଖାମି। ଅହଂ ବଦାମି। ଭବାନ କିମ୍ କରୋତି। ଅହଂ ପଶ୍ଯାମି। ଭବାନ ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଭବାନ ଉପବିଶତୁ। ଭବତୀ ପଠତି। ଭବତୀ ପଠତୁ। ଭବତୀ ଲିଖତି। ଭବତୀ ଲିଖତୁ। ଭବତୀ ପଶ୍ଯତି। ଭବତୀ ପଶ୍ଯତୁ। ଭବତୀ ଗଚ୍ଛତି। ଭବତୀ ଆଗଚ୍ଛତି। ଭବତୀ ଉପବିଶତି। ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି। ବଦତି। ଲିଖତି। ଅହଂ ପଠାମି। ଅହଂ ବଦାମି। ଅହଂ ପଶ୍ଯାମି। ଦଦାତୁ। କିମ୍ କରୋତି। ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଆଗଚ୍ଛତି। ନଯତୁ। ମାସ୍ତୁ-ମାସ୍ତୁ। ଦଦାତୁ। କୃପଯା ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଏକମ୍ – ଏକାଦଶ
ଦ୍ବେ ଦ୍ବାଦଶ ତ୍ରୀଣି
ଚତ୍ବାରି ପଞ୍ଚଃ ଷଟ୍
ସପ୍ତ ଅଷ୍ଟ ନବ ଦଶ ଏକାଦଶ ଦ୍ବାଦଶ ବିଂଶତିଃ ତ୍ରିଂଶତଃ ଚତ୍ବାରିଂଶତ୍
ପଞ୍ଚାଶତ୍
ଷଷ୍ଟିଃ ସପ୍ତତିଃ ଅଶୀତିଃ ନବତିଃ ଶତମ୍

ସଂସ୍କୃତମ୍ କଥଂ ସମଯଃ ବକ୍ତ୍ତବ୍ଯଃ ଇତି ଇଦାନୀମ୍ ବଯଂ ଜାନୀମ। ପଂଚ ବାଦନମ୍। କଃ ସମଯଃ। ଷଡ୍ ବାଦନମ୍। ଅଷ୍ଟ ବାଦନମ୍। ସମଯମ୍ ଅକ୍ଷରୈଃ ଲିଖତୁ। ଘଟ୍ଯାଂ ସମଯଂ ଦର୍ଶଯତୁ। ଦଶ ବାଦନମ୍। ଦଶାଧିକ ନବ ବାଦନମ୍। ପଞ୍ଚନ୍ଯୂନ ଦଶବାଦନମ୍। ଏକାଦଶ ବାଦନମ୍। ସପାଦ ଏକାଦଶ ବାଦନମ୍। ସପାଦ ପଞ୍ଚବାଦନମ୍। ସପାଦ ଅଷ୍ଟବାଦନମ୍। ସାର୍ଧ ସପ୍ତବାଦନମ୍। ପାଦୋନ ଏକାଦଶବାଦନମ୍। ଏବମେବ ସାର୍ଦ୍ଧ ଦଶବାଦନମ୍। ଏକ
ଦ୍ବି
ତ୍ରି ଚତୁର୍ବାଦନମ୍
ଇଦାନୀମ୍ ବଯମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତମ ଶ୍ରୁଣ୍ବଃ।
ସୁଭାଷିତମ୍

ପ୍ରିଯବାକ୍ଯ ପ୍ରଦାନେନ ସର୍ବେ ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ଜନ୍ତବଃ। ତସ୍ମାତ୍ ତଦେବ ବକ୍ତ୍ତବ୍ଯଂ ବଚନେ କା ଦରିଦ୍ରତା। ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତମ୍ ଶ୍ରୁତବଂତଃ ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ଯଦି ବାକ୍ଯଂ ବଦାମଃ ସର୍ବେ ଜନାଃ ଅପି ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ଭବନ୍ତି। ନ କେବଲଂ ଜନାଃ ଅପିତୁ ସର୍ବେ ପ୍ରାଣିନାଃ ଅପି ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ଭବଂତି। ଅତଃ ପ୍ରିଯଃ ବାକ୍ଯମେବ ବଦାମଃ। ପ୍ରିଯ ବାକ୍ଯମ୍ ବକ୍ତୁମ୍ ଧନଂ ଦାତବ୍ଯଂ କିମପି ନାସ୍ତି। ପ୍ରିଯ ବାକ୍ଯ କଥନେ ଦାରିଦ୍ରଯଂ କୁତଃ।
ସଙ୍କଲ୍ପଗାନମ୍

ଭବତୁ ସଫଲାର୍ଥାଃ ବଯମ୍
ଭବତୁ ସଫଲାର୍ଥାଃ ବଯମ୍
ଭବତୁ ସଫଲାର୍ଥାଃ ବଯମ୍ ଏକ ବାସରେ…. ଓ ହୋ ହୋ, ମନସି ମେ ବିଶ୍ବାସଃ ସମ୍ଯକ୍ ବିଶ୍ବାସଃ ମେ ମନସି ବିଶ୍ବାସଃ ବଯମ୍ ଏକ ବାସରେ….
ଭବତୁ ଶାନ୍ତିଃ ସର୍ବତ୍ର ଭବତୁ ଶାନ୍ତିଃ ସର୍ବତ୍ର
ଭବତୁ ଶାନ୍ତିଃ ସର୍ବତ୍ର
ଏକ ବାସରେ,ଓ ହୋ ହୋ..। ସନ୍ତି ଏକ-ତଯା ବଯମ୍
ସନ୍ତି ଏକ-ତଯା ବଯମ୍
ଧୃତ୍ବା ହସ୍ତ-ହସ୍ତତଲଂ ସନ୍ତି ଏକ-ତଯା ବଯମ୍
ଏକ ବାସରେ,ଓ ହୋ ହୋ …..
ଅଦ୍ଯ ନ ଅସ୍ତି ଦରଃ କସ୍ମାତ୍

ଅଦ୍ଯ ନ ଅସ୍ତି ଦରଃ କସ୍ମାତ୍
ଅଦ୍ଯ ନ ଅସ୍ତି ଦରଃ କସ୍ମାତ୍
ଏକ ବାସରେ,ଓ ହୋ ହୋ….
ସିଦ୍ଧିରସ୍ତୁ।
NEW LESSON
ସଂସ୍କୃତ କଥା
ଗଂଗାତୀରେ ଏକଃ ସାଧୁଃ ଅସ୍ତି। ସଃ ସଜ୍ଜନଃ। ସର୍ବଦା ପରୋପକାରମ୍ କରୋତି। ଦଯାଲୁଃ ଅପି ଆସୀତ। ସଃ ଯଃ କୋପି ଆଗତ୍ଯ ସହାଯ୍ଯମ ପୃଚ୍ଛତେତ ସଃ ପରୋପକାରମ କରୋତି। ଏକଃ ବାଲକଃ ଆଗତ୍ଯ କିମପି ପୃଚ୍ଛତି। ତସ୍ଯ ସହାଯମ୍ କରୋତି। ଏକଦା ସଃ ସାଧୁଃ ସ୍ନାନାର୍ଥମ୍ ଗଂଗାଂ ନଦୀଂ ଗଚ୍ଛତି। ସଃ ଗଂଗା ନଦ୍ଯାମ ଅବତରତି। ସ୍ନାନଂ କରୋତି। ତଦା ପ୍ରବାହେ ଏକଃ ବୃଶ୍ଚିକଃ ଆଗଚ୍ଛତି। ବୃଶ୍ଚିକସ୍ଯ ସ୍ବଭାବଃ ଦଂଶନମ୍। ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ବଭାବଃ। ସଃ ବୃଶ୍ଚିକଃ ତତ୍ର ତସ୍ଯ ସମୀପମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ତଦା ସଃ ସାଧୁଃ ବୃଶ୍ଚିକଃ ରକ୍ଷଣୀଯଃ ଇତି ଚିନ୍ତଯତି। ସଃ ସାଧୁ ବୃଶ୍ଚିକଂ ଗୃହ୍ଣାତି। ସଃ ବୃଶ୍ଚିକଃ ବହୁବାରଂ ତସ୍ଯ ହସ୍ତଂ ଦଶତି। ଏକବାରଂ ସଃ ତ୍ଯଜତି, ପୁନଃ ଦଶତି। ପୁନଃ ଗୃହ୍ଣାତି, ପୁନଃ ଦଶତି। ତଥାପି ସଃ ସାଧୁଃ ବୃଶ୍ଚିକଂ ନ ତ୍ଯଜତି।ସମ୍ଯକ୍ ଗୃହ୍ଣାତି। ଅତ୍ର ତଟମ୍ ଆନଯତୁଂ ପ୍ରଯତ୍ନଂ କରୋତି। ସଃ ସାଧୁଃ ବୃଶ୍ଚିକଂ ତ୍ଯଜତି। ପୁନଃ ଚିଂତଯତି- ଏଷଃ ବୃଶ୍ଚିକଃ ରକ୍ଷଣୀଯଃ ଇତି। ସଃ ବୃଶ୍ଚିକଂ ପୁନଃ ଗୃହ୍ଣାତି। ସାବଧାନଂ ନଦୀତଟମ୍ ଆନଯେତି। ତତ୍ର ଏକଃ ପୁରୁଷଃ ସର୍ବଂ ପଶ୍ଯନ୍ ଭବତି। ସାଧୁଂ କିଂ କରୋତି। ଇତି ପଶ୍ଯନ୍ ଭବତି। ତଦା ସଃ ପୁରୁଷଃ ପୃଚ୍ଛତି। ଭୋଃ। କିମର୍ଥଂ ବୃଶ୍ଚିକଂ ରକ୍ଷତି। ସଃ ଦଶତି କିଲ। ଇତି। ତଦା ସାଧୁଃ ବଦତି। ଭୋଃ। ତସ୍ଯ ସ୍ବଭାବଃ ସଃ। ଦୁଷ୍ଟଃ ସ୍ବଭାବଃ। ମମ୍ ସ୍ବଭାବଃ ପରୋପକାରଃ। କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ଜଂତୁଃ ସଃ ଯଥା ସଃ ସ୍ବଭାବଂ ନ ତ୍ଯଜତି ତଥା ଅହଂ ମନୁଷ୍ଯଃ। ମମ୍ ସ୍ବଭାବଂ କଥଂ ତ୍ଯଜତି। ଇତି ସଃ ସାଧୁଃ ତମ ବଦତି। ସଜ୍ଜନସ୍ଯ ସ୍ବଭାବଃ କିଦୃଶଃ ଭବତି କିଲ।
କଥାଯାଃ ଅର୍ଥଃ ଜ୍ଞାତଃ ଖଲୁ। ଜ୍ଞାତଃ।
ସୁଭାଷିତମ୍
ନାଭିଷେକୋ ନ ସଂସ୍କାରଃ ସିଂହସ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ବନେ। ବିକ୍ରମାର୍ଜିତ ସତ୍ତ୍ବସ୍ଯ ସ୍ବଯମେବ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରତା।
ବଯଂ ଇଦାନୀଂ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତବଂତଃ ତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ସିଂହଃ ବନରାଜଃ ଇତି ପ୍ରସିଦ୍ଧଃ। କିନ୍ତୁ ତସ୍ଯ କୋପି ଅଭିଷେକଂ ନ କରୋତୁ। କିମପି ସଂସ୍କାରଂ ନ ଦଦାତି। ତଥାପି ସଃ ବନରାଜଃ। କଥଂ ସଃ ସ୍ବସାମର୍ଥଯେନ ଏବ ସ୍ବ ପ୍ରଯତ୍ନେନ୍ ଏବ ବନସ୍ଯ ଆଧିପତ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ଏବମେବ ସାମର୍ଥ୍ଯବାନ୍ ପୁରୁଷଃ ସ୍ବସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଏବ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମ ଶକ୍ନୋତି।

ପଦ୍ଯ ( ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର)
ଚଟକା ଚଞ୍ଚତି ନୃତ୍ଯତି ଉଡ୍ଡଯତି ଆକାଶେ। ରଚଯତି ନୀଡଂ ଚଟକା ବୃକ୍ଷେ ଆକାଶେ।
ନଗରଂ ଗ୍ରାମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଭ୍ରମତି ଚଟକା ଆକାଶେ। ଆହାରଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଆଗଚ୍ଛତି ସାଯଂ ଦୃଶ୍ଟବା, ନ କୋଲାହଲଂ କରୋତି ଗାଯତି ସା ଚଟକା।
କଲହଃ କରୋତି ନ ଚଟକା ତତ୍ର ମଧ୍ଯେ ଆକାଶେ, କଲହଃ ନ କରୋତି ଚଟକା ଚ କ୍ଷେତ୍ରେ ଗୃହ ମଧ୍ଯେ।

————————————————
ନମୋନମଃ। ଭବତାଂ ସର୍ବେଷାମ୍ ଅପି ସ୍ବାଗତମ୍।
ଜଲମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍।
କାଫୀ ଆବଶ୍ଯକମ୍।
ମାସ୍ତୁ।
ଚାଯମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍।
ମାସ୍ତୁ। ମାସ୍ତୁ। ପର୍ଯାପ୍ତଃ।
କିମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍। ଜଲମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍।
କିଂଚିତ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍।
ଆମ୍।
ପୁନଃ କିଂଚିତ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍। ଧନମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍। ଚାକଲେହଃ ଆବଶ୍ଯକଃ। ମିଷ୍ଟାନ୍ନମ୍ ମଧୁରମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍। ଶିକ୍ଷଣମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍। ମାସ୍ତୁ। ସଂସ୍କୃତମ୍ ଆବଶ୍ଯକଂ ବା। ଆବଶ୍ଯକମ୍। ତାଡନଂ ମାସ୍ତୁ। ବସ୍ତ୍ରଂ ଧନଂ ଆବଶ୍ଯକମ୍। ଦ୍ବେଷଃ କୋଲାହଲଃ ମାସ୍ତୁ। ଅହଂ ଭବତଃ ଯୁତକଂ ଦଦାମି। ସର୍ବେ ବଦଂତୁ। ଚତୁର୍ବେଦସ୍ଯ ଯୁତକମ୍। ଭବାନ ଯୁତକମ୍। ମମ ଯୁତକମ୍। ବଦତୁ। ଭବତଃ ଯୁତକମ୍। ଭବତଃ ନାସିକା। ସମୀଚୀନମ୍। ସୁନୀତେ। ଭବତି ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଅହଂ ଭବତ୍ଯାଃ ଆଭୂଷଣଂ ବଦାମି। ଭବତି ମମ୍ ଆଭୂଷଣଂ ବଦତୁ। ଭବନ୍ତଃ ସୁନୀତାଯାଃ ଆଭୂଷଣମ୍ ଇତି ବଦନ୍ତୁ। ଭବତ୍ଯାଃ ଘଟୀ। ଭବତ୍ଯାଃ କେଶଃ। ସାଧୁ-ସାଧୁ। ପୁନଃ ଏକମ୍ ଅଭ୍ଯାସଃ କୁର୍ମଃ। କଃ କସ୍ଯ ମିତ୍ରମ୍। ଅଥବା କା କସ୍ଯାଃ ସଖୀ। ଇତି ଭବନ୍ତଃ। ଲତା ପ୍ରିଯଙ୍କାଯାଃ ସଖୀ। ବଦନ୍ତୁ। ଉଦାହରଣଂ ବଦାମି। ଇଦାନୀମ ଭବନ୍ତଃ ବଦନ୍ତୁ। ରୋହିତଃ ଅଭିଷେକସ୍ଯ ମିତ୍ରମ୍। ଉତ୍ତମମ୍। ଇଦାନୀଂ ବଯଂ ବହୁବଚନସ୍ଯ ଅଭ୍ଯାସଂ କୁର୍ମଃ। ଛାତ୍ରଃ- ଛାତ୍ରାଃ। ଦଂତକୂର୍ଚଃ-ଦଂତକୂର୍ଚା।
ଉତ୍ତମମ୍। ଚଶକଃ- ଚଶକାଃ। ବାଲକଃ- ବାଲକାଃ। ସୈନିକଃ- ସୈନିକାଃ। ବୃକ୍ଷଃ- ବୃକ୍ଷାଃ। ଶିକ୍ତବର୍ତିକା- ଶିକ୍ତବର୍ତିକାଃ। ପେଟିକା- ପେଟିକାଃ। ଉତ୍ପୀଠିକା- ଉତ୍ପୀଠିକାଃ। ଲେଖନୀ- ଲେଖନ୍ଯଃ। ଅଙ୍କନୀ- ଅଙ୍କନ୍ଯଃ। ଘଟୀ- ଘଟ୍ଯଃ। କୂପୀ- କୂପ୍ଯଃ। ପର୍ଣମ୍- ପର୍ଣାନି। ପୁସ୍ତକମ୍- ପୁସ୍ତକାନି। କଙ୍କନମ୍- କଙ୍କଣାନି। ଫଲମ୍- ଫଲାନି। ସଙ୍ଗଣକମ୍- ସଙ୍ଗଣକାନି।
ଅହମ୍ ଏକବଚନେ ବଦାମି। ଭବନ୍ତଃ ପରିବର୍ତ୍ତନଂ କୁର୍ବନ୍।

ଛାତ୍ରଃ ଅସ୍ତି- ଛାତ୍ରାଃ ସନ୍ତି। ଛାତ୍ରା ଅସ୍ତି।– ଛାତ୍ରାଃ ସନ୍ତି। ଦଂତକୂର୍ଚଃ ଅସ୍ତି। – ଦଂତକୂର୍ଚାଃ ସନ୍ତି। ଚମଷଃ ଅସ୍ତି।– ଚମଷାଃ ସନ୍ତି।
ଅଙ୍କଣୀ ଅସ୍ତି। ଅଙ୍କନ୍ଯଃ ସଂତି।
ପର୍ଣମ୍ ଅସ୍ତି।ପର୍ଣାନି ସନ୍ତି।
ବୃକ୍ଷଃ ଅସ୍ତି।– ବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି। ବାଲକଃ ଅସ୍ତି।– ବାଲକାଃ ସନ୍ତି। ଗାଯକଃ ଅସ୍ତି।– ଗାଯକାଃ ସନ୍ତି।
ଲେଖକଃ ଅସ୍ତି।– ଲେଖକାଃ ସନ୍ତି। ବାଲିକା ଅସ୍ତି। ବାଲିକାଃ ସନ୍ତି। ପତ୍ରିକା ଅସ୍ତି। ପତ୍ରିକାଃ ସନ୍ତି। ପତ୍ରମ୍ ଅସ୍ତି।ପତ୍ରାଣି ସନ୍ତି। ପୁଷ୍ପମ୍ ଅସ୍ତି।ପୁଷ୍ପାଣି ସନ୍ତି। ମନ୍ଦିରମ୍ ଅସ୍ତି।ମନ୍ଦିରାଣି ସନ୍ତି। ଫଲମ୍ ଅସ୍ତି। ଫଲାନି ସନ୍ତି। ପର୍ଣମ୍ ଅସ୍ତି। ପର୍ଣାନି ସନ୍ତି।
ଅଙ୍କଣି ଅସ୍ତି। ଅଙ୍କଣ୍ଯଃ ସନ୍ତି। ଲେଖନୀ ଅସ୍ତି। ଲେଖନ୍ଯ ସନ୍ତି।
ଇଦାନୀମ୍ ଏକମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ କୁର୍ମଃ।
ବାଲିକାଃ ସନ୍ତି। ବାଲକାଃ ସନ୍ତି। ବାଲକଃ ଏକବଚନଂ ବାକ୍ଯଂ ବଦତି। ବାଲିକାଃ ବହୁବଚନଂ ରୂପଂ ବଦନ୍ତୁ।ତସ୍ଯ ବାକ୍ଯସ୍ଯ ବହୁବଚନ ରୂପଂ ବଦତି।
ବାଲିକାଃ ଏକବଚନଂ ବାକ୍ଯଂ ବଦତି। ବାଲକାଃ ପରିବର୍ତ୍ତନନ୍ତି। ଅସ୍ତୁ ବା। ଅସ୍ତୁ। ପୁସ୍ତକମ୍ ଅସ୍ତି।ପୁସ୍ତକାନି ସନ୍ତି। ଲେଖନୀ ଅସ୍ତି। ଲେକଣ୍ଯାଃ ସନ୍ତି। ଘଟୀ ଅସ୍ତି। ଘଟ୍ଯାଃ ସନ୍ତି। ସଃ ଛାତ୍ରଃ। ତେ ଛାତ୍ରାଃ। ସଃ ପୁରୁଷଃ। ତେ ପୁରୁଷାଃ। ସଃ କଃ। ସଃ ପୁରୁଷାଃ। ତେ କେ। ତେ ପୁରୁଷଃ। କଃ ପୁରୁଷଃ। ସଃ ପୁରୁଷଃ। ତେ ପୁରୁଷାଃ। ତେ କେ। ତେ ପୁରୁଷାଃ। କେ ପୁରୁଷାଃ। ତେ ପୁରୁଷାଃ। ହସ୍ତଂ ଦର୍ଶଯନ୍ତୁ। ଅକ୍ଷତା ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ। ତାଃ ବାଲିକାଃ। ସା ବାଲିକା। ସା ପେଟିକା। ତାଃ ପେଟିକାଃ। ସା କା। ତାଃ କାଃ। କା ପେଟିକା। ସା ପେଟିକା।
କାଃ ପେଟିକା। ତାଃ ପେଟିକାଃ। ତତ୍ ଚିତ୍ରମ୍। ତାଣି ଚିତ୍ରାଣି। ତତ୍ କିମ୍। ତାଣି କାନି। ତେ ବୃକ୍ଷାଃ। ଏତେ ବୃକ୍ଷାଃ। ଏତେ ଛାତ୍ରାଃ। ତାଃ ଘଟ୍ଯଃ। ତେ କେ। ଏତେ କେ। ଏତାଃ ବାଲିକାଃ। ଏତାଃ ଘଟ୍ଯଃ। ତାଃ ବାଲିକାଃ। ଏତାଃ କାଃ। ତାଃ ଘଟ୍ଯଃ। କାଃ ଘଟ୍ଯଃ। ତାନି ଫଲାନି। ଏତାନି ଫଲାନି। ଏତାନି ପୁସ୍ତକାନି। ତାନି ପୁସ୍ତକାଣି। ଏତାନି ଫଲାନି। ଏତାନି କାନି। ତାନି ଫଲାନି। ଭବାନ୍ ବାଲକଃ। ଭବନ୍ତଃ ବାଲକାଃ। ଭବତୀ ବାଲିକା। ଭବତ୍ଯଃ ବାଲିକାଃ। ଅହଂ ଭାରତୀଯା। ବଯଂ କେ। ବଯଂ ଭାରତୀଯାଃ। ବଯଂ ଭାରତୀଯାଃ।
ଅହଂ ଦେଶଭକ୍ତ୍ତଃ। ବଯଂ ଦେଶଭକ୍ତାଃ। ଭବନ୍ତଃ ବାଲକାଃ। ଭବନ୍ତଃ କେ। ବଯଂ ବାଲକାଃ। ଭବତ୍ଯଃ ବାଲିକାଃ। ଭବତ୍ଯଃ କାଃ। ବଯଂ ବାଲିକାଃ। ଅହମ୍ ଏକବଚନଂ ବଦାମି। ଭବନ୍ତଃ ବହୁବଚନଂ ବଦନ୍ତୁ। ଏକମ୍ ଅଭ୍ଯାସଃ କୂର୍ମଃ। ଅହଂ ଭାରତୀଯଃ।ଅହଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଭକ୍ତଃ। ଅହଂ ଚତୁରଃ। ଅହଂ ମୂର୍ଖଃ। ବଯଂ ମୂର୍ଖାଃ।
ସିଦ୍ଧିରସ୍ତୁ।

NEW LESSON
ସୁଭାଷିତମ୍
ବଜ୍ରାଦପି କଠୋରାଣି ମୃଦୁଣି କୁସୁମାଦପି। ଲୋକୋତ୍ତରାଣାମ ଚେତାଂସି କୋ ହି ବିଜ୍ଞାତୁମର୍ହତି।

ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। କଦାଚିତ ମହାପୁରୁଷାଣାମ୍ ଚେତାଂସି( ମନାଂସି) ବଜ୍ରାଦପି କଠୋରାଣି ଭବନ୍ତି। ପୁଷ୍ପାଦପି ମୃଦୁଣି ଭବନ୍ତି। ଅତଃ ସୁଭାଷିତକାରଃ ବଦତି। କଃ ମହାପୁରୁଷାଣାମ୍ ଜ୍ଞାତୁମ୍ ଶକ୍ନୋତି। ଜ୍ଞାତୁମେବ ନ ଶକ୍ନୁମଃ।

କଥା
ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତଃ ଇତି ଏକଃ ମହାରାଜଃ ଆସୀତ୍। ସଃ ମହାରାଜଃ ମଗଧଦେଶମ୍ ପାଲଯତି ସ୍ମ। ମଗଧ ଦେଶସ୍ଯ ରାଜା ଆସୀତ୍। ତସ୍ଯ ଅମାତ୍ଯଃ -ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ଯ ଅମାତ୍ଯଃ-ଚାଣକ୍ଯଃ ଇତି। ସଃ ବହୁ ବିଦ୍ବାନ୍ ନିସ୍ପୃହଃ ଆଚାର୍ଯ ଆସୀତ୍। ଯଦ୍ଯପି ସଃ ମହାରାଜସ୍ଯ ଅମାତ୍ଯ ତଥାପି ସଃ ସରଲ ଜୀବନଯାପଯତି ସ୍ମ। ଏକଦା ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତଃ ଚାଣକ୍ଯମ୍ ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ ଦାତୁମ୍ କଂବଲମ୍ ଯଚ୍ଛତି। ସଃ ଚାଣକ୍ଯଃ ତସ୍ଯ କଂବଲମ୍ କୁଟୀରେ ନଯତି। । ସଃ ସାମାନ୍ଯ କୁଟୀରେ ବାସଂ କରୋତି। ଶୀତକାଲଃ ଆସୀତ୍। ସଃ କଂପତି ସ୍ମ। ଏକଃ ଚୋରଃ ମିତ୍ରେ ସଂଗ ଆଗତବାନ୍। ସଃ ପଶ୍ଯତି। ବହୂନି ଧନାନି ସଂତି। କଂବଲାନ୍ ରାଶିଃ ଅସ୍ତି। ପରଂତୁ ଚାଣକ୍ଯଃ ନ ଧୃତବାନ୍। ସଃ ସୁପ୍ତବାନ୍ ଅସ୍ତି। ପତ୍ନୀ ଅପି ସୁପ୍ତବତୀ ଅସ୍ତି। ଚାଣକ୍ଯ ଉଠାପେତ୍।ଚାଣକ୍ଯ ମୁଖାପେତ ପୃଚ୍ଛତି।ଭୋଃ। କିମର୍ଥମ୍ ଆଗତବନ୍ତଃ। ଅନଂତରଂ ସଃ ଚୋରଃ ବଦତି। ଶୀତକାଲଃ ଅସ୍ତି। ନିଦ୍ରାଂ କରୋତି, କଂବଲାନ ରାଶିଃ ଅସ୍ତି। ତଥାପି ନ ଧୃତବାନ୍। ଚାଣକ୍ଯଃ ବଦତି। କଂବଲାନାଂ ମଦର୍ଥଂ ନ ଦତ୍ତବାନ। ପ୍ରାଜାଭ୍ଯାଃ ବିତରଣମ୍ କର୍ତ୍ତୁମ୍ ଦତ୍ତବାନ୍। ଅତଃ ଅହମ୍ ଏତାନି କଂବଲାନି ନ ଧରାମ୍। ତଦା ଚୋରଃ ଚାଣକ୍ଯଂ ପୃଚ୍ଛତି। ଭବାନ୍ କୀଦୃଶଃ ଦଯାଲୁଃ।ନିସ୍ପୃହଃ ଅସ୍ତି। ବଯମ୍ ଇତଃପରମ୍ ଚୌରକାର୍ଯଂ ନ କୁର୍ମଃ। ଅତଃ ଭବତଃ ସକାଶଃ ବଯଂ ଶିକ୍ଷିତବନ୍ତଃ। ତେ ଚୌରକାର୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ତବା ସଜ୍ଜନଃ ଭବନ୍ତି। କ୍ଷମାମ୍ ଯାଚନ୍ତି। ଭବତଃ ନିସ୍ପୃହତାମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ବା ଅସ୍ମାକଂ ଲଜ୍ଜା ଭବତି। ବଯମ୍ ଇତଃପରଂ ଚୌର୍କାର୍ଯଂ ନ କୁର୍ମଃ। ଇତି କ୍ଷମାଯାଚନ୍।

ପଦ୍ଯ

ନୃତ୍ଯତି ପୁତ୍ତଲିକା ଗ୍ରାମେ, ବାଲଃ ପଶ୍ଯତି ଅବୈରାମେ। ବିହସତି, ଗାଯତି,ରୋଦତି ସା
ଯଦା ସା ଜୀବତି ବାଲା। ସା ଅସ୍ତି ମନୋହରା ବାଲା, ଅହଂ ଇଚ୍ଛାମି ପୁତ୍ତଲିକା।
ନମୋନମଃ ।
ସଂସ୍କୃତଭାଷା ଶିକ୍ଷଣେ ଭବତାମ୍ ସର୍ବେଷାମ୍ ସ୍ବାଗତମ୍। ଆରମ୍ଭେ ମମ ପରିଚଯଂ ବଦାମି। ମମ ନାମ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଃ।ଅହଂ ଶିକ୍ଷକଃ। ଭବାନ ବଦତୁ। ଭବାନ୍ କଃ। ଭବତୀ କା।
ଭବାନ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଭବାନ୍ ଉପବିଶତୁ।
ଭବାନ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି। ଭବତୀ ଉପବିଶତି। ଭବଂଟଃ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି। ଭବତ୍ଯଃ ଉପବିଶନ୍ତି। ଉପବିଶତି- ଉପବିଶନ୍ତୁ। ବଦତୁ- ବଦନ୍ତୁ। ଗାଯତୁ- ଗାଯନ୍ତୁ।
ଅହଂ ଏକବଚନଂ ବଦାମି। ଭବନ୍ତଃ ବହୁବଚନ ବଦନ୍ତୁ। ନୃତ୍ଯତୁ- ନୃତ୍ଯନ୍ତି। ଅହମ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମି।– ଅହମ୍ ଉପବିଶାମି। ଅହଂ ପଠାମି। ବଯମ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମଃ। ଭବନ୍ତଃ ଉପବିଶାମଃ। ଭବାନ୍ ଗଚ୍ଛତି।– ଭବନ୍ତଃ ଗଚ୍ଛନ୍ତି। ଭବତୀ ଗଚ୍ଛତୁ।– ଭବତ୍ଯଃ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ। ସଃ-ତେ ଏଷଃ- ଏତେ କଃ- କେ ତତ୍- ତାନି ଏତତ୍- ଏତାନି କିମ୍- କାନି। ଅହଂ ଗଚ୍ଛାମି। ବଯଂ ଗଚ୍ଛାମଃ। ଭବାନ୍ ଗଚ୍ଛତୁ-।- ଭବନ୍ତଃ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ।
ଭବତୀ ଗଚ୍ଛତୁ- ଭବତ୍ଯାଃ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ।ଏତସ୍ଯ-ତସ୍ଯ(ପୁ.) ଏତସ୍ଯାଃ-ତସ୍ଯାଃ(ସ୍ତ୍ରୀ.) ସା ତାଃ ଏଷା- ଏତାଃ କା- କାଃ
ଗଚ୍ଛତୁ- ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ।
ଅତ୍ର କତି ପୁସ୍ତକାନି ସନ୍ତି। ଚତ୍ବାରି ପୁସ୍ତକାନି ସନ୍ତି। ହରୀଶଃ ଗଣଯତୁ। କତି ଅଙ୍କନ୍ଯାଃ ସନ୍ତି। କତି ପର୍ଣାନି ସନ୍ତି। ଷଟ୍ ପର୍ଣାନି ସନ୍ତି। କତି ଚମଷାଃ ସନ୍ତି। ଅଷ୍ଟ ଚମଷାଃ ସନ୍ତି।
ପାଣ୍ଡବାଃ କତି ଜନାଃ। ପାଣ୍ଡବାଃ ପଞ୍ଚ ଜନାଃ। କୌରବାଃ କତି ଜନାଃ। କୌରବାଃ ଶତ ଜନାଃ। ବର୍ଷେ କତି ମାସାଃ ସନ୍ତି। ବର୍ଷେ ଦ୍ବାଦଶ ମାସାଃ ସନ୍ତି। ମାସେ ତ୍ରିଂଶଃ ଦିନାନି ସନ୍ତି। ପକ୍ଷେ ପଞ୍ଚଦଶ ଦିନାନି ସନ୍ତି। ଅତ୍ର ତ୍ରିଂଶତ ଜନାଃ ସନ୍ତି। ଅତ୍ର କତି ଜନାଃ ସନ୍ତି। ତ୍ରିଂଶତ ଦନ୍ତାଃ ସନ୍ତି। କତି ଦନ୍ତାଃ ସନ୍ତି। ଏଷଃ ଦଣ୍ଡଃ/ହସ୍ତଃ।
ଦଣ୍ଡଃ ହସ୍ତେ ଅସ୍ତି। ଦଣ୍ଡଃ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି। ଏଷଃ ଆସନ୍ଦେ ଅସ୍ତି। ଏଷଃ ସ୍ଯୂତଃ।
ଏତତ୍ ଧନମ୍। ଧନଂ କୋଷେ ଅସ୍ତି। ବାର୍ତ୍ତା ପତ୍ରିକାଯାମ୍ ଅସ୍ତି।
ସ୍ଥାଲିକା/ଫଲଂ ସ୍ଥାଲିକାଯାମ୍ ଅସ୍ତି। ଜଲଂ କୂପ୍ଯାମ୍ ଅସ୍ତି। ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯକମ୍ ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯାମ୍ ଅସ୍ତି।
ବୃକ୍ଷଃ- ବୃକ୍ଷେ ଆପଣଃ- ଆପଣେ ବିତ୍ତକୋଷଃ- ବିତ୍ତକୋଷେ ବିଦ୍ଯାଲଯଃ- ବିଦ୍ଯାଲଯେ ପୁସ୍ତକଃ- ପୁସ୍ତକେ ହିମାଲଯଃ- ହିମାଲଯେ ମାର୍ଗଃ- ମାର୍ଗେ ଆସନ୍ଦଃ-ଆସନ୍ଦେ
ମନ୍ଦିରମ୍- ମନ୍ଦିରେ ନଗରମ୍- ନଗରେ ସ୍ଥାଲିକା- ସ୍ଥାଲିକାଯାମ୍
ସଂଚିକା- ସଂଚିକାଯାମ୍
ପେଟିକା- ପେଟିକାଯାମ୍
କୂପୀ- କୂପ୍ଯାଃ ଘଟୀ- ଘଟ୍ଯାଃ ଅଙ୍କନୀ- ଅଙ୍କନ୍ଯାଃ ଲେଖନୀ- ଲେଖନ୍ଯାଃ]
ସ୍ଯୂତେ ପୁସ୍ତକମ୍ ଅସ୍ତି। ବାଟିକାଯାଂ ଫଲମ୍ ଅସ୍ତି। ଲେଖନ୍ଯାଃ ମସୀ ଅସ୍ତି। ନଦ୍ଯାଃ ନୀରଃ ଅସ୍ତି। ଇଦାନୀମ୍ ଅହଂ ଶବ୍ଦଦ୍ବଯଂ ବଦାମି। ଭବନ୍ତଃ ଯୋଜଯିତ୍ବା/ ମିଲିତ୍ବା ବଦତୁ। ଲଖନଊ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶେ ଅସ୍ତି। ଭୋପାଲ ମଧ୍ଯପ୍ରଦେଶେ ଅସ୍ତି। ମୁମ୍ବଈ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରେ ଅସ୍ତି। ମୈସୂର କର୍ଣାଟକେ ଅସ୍ତି। ଇଦାନୀଂ ଭବନ୍ତଃ ଏକେକଂ ବାକ୍ଯଂ କଥଯନ୍ତିବଃ। କଃ ବଦତି ଆରମ୍ଭେ। ଶିକ୍ଷକଃ ବିଦ୍ଯାଲଯେ ଅସ୍ତି। ଦନ୍ତାଃ ମୁଖେ ସନ୍ତି। ମମ ଗୃହଂ ଭାରତ ଦେଶେ ଅସ୍ତି।
ଭାରତ ଦେଶେ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି। ମମ ଗୃହଂ ଭାରତ ଦେଶେ ବିହାର ପ୍ରଦେଶେ ଅସ୍ତି। ବିହାର ପ୍ରଦେଶେ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି। ବିହାର ପ୍ରଦେଶେ ମଧୁବନୀ ମଂଡଲେ ଅସ୍ତି। ମଧୁବନୀ ମଣ୍ଡଲେ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି। ମଧୁବନୀ ମଣ୍ଡଲେ ମେହଥ ଗ୍ରାମେ ଅସ୍ତି। ମେହଥ ଗ୍ରାମେ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି। ତତ୍ରୈବ ଅସ୍ତି। ଅହଂ ପଞ୍ଚବାଦନେ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମି। ଭବାନ୍ କଦା ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି। ଭବାନ୍ କଦା ଦଂତଧାବନଂ କରୋତି। ଅହଂ ସାର୍ଦ୍ଧ ସପ୍ତବାଦନେ ଯୋଗାଭ୍ଯାସଂ କରୋମି। ଅହମ୍ ଅଷ୍ଟବାଦନେ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମି। ଭବତୀ କଦା ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି।
ଭବତୀ କଦା ପୂଜାଂ କରୋତି। ଇଦାନୀଂ କଦା ଇତି ଶବ୍ଦମ୍ ଉପଯୋଜ୍ଯ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ତୁ। ଅହମ୍ ଉତ୍ତରଂ ବଦାମି। ଭବାନ୍ କଦା ପୂଜାଂ କରୋତି। ଅହଂ ପଞ୍ଚବାଦନେ ପୂଜାଂ କରୋମି। ଅହଂ ନ କ୍ରୀଡାମି। ରବୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦିନଚରେ ଅତ୍ର ଅସ୍ତି। ଇଦାନୀମ୍ ଅହଂ ଚିତ୍ରଂ ଦର୍ଶଯାମି। ଭବନ୍ତଃ ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତୁ। ରବୀନ୍ଦ୍ରଃ ପାଦୋନ ଅଷ୍ଟବାଦନେ ସ୍ନାନଂ କରୋତି। ରବୀନ୍ଦ୍ରଃ ଅଷ୍ଟବାଦନେ ଅଲ୍ପାହାରଁ ସ୍ବୀକରୋତି।

NEW LESSON
. ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା (ଆଁଗା) ସୁଭାଷିତମ୍

ଅନ୍ନଦାନଂ ପରଂ ଦାନଂ ବିଦ୍ଯାଦନମତଃ ପରମ୍। ଅନ୍ନେନ କ୍ଷଣିକା ତୃପ୍ତିଃ ଯବଜ୍ଜୀବଂ ଚ ବିଦ୍ଯଯା॥ ଦାନମ କରଣେତୁ। ଅନ୍ନଦାନଂ ଯଦି କୁର୍ମଃ ମହାଦାନମ୍ ଇତି ବଦନ୍ତୁ। ଯଦି ଅନ୍ନଦାନଂ କୁର୍ମଃ, ଯଦା ବୁଭୁକ୍ଷା ଭବତି ତାବତ୍ ପର୍ଯନ୍ତମ ତିଷ୍ଠତି। ଯଦି ବିଦ୍ଯାଦାନମ୍ କୁର୍ମଃ ଯାବତ୍ ଜୀବନ୍ ତିଷ୍ଠତି।

କଥା
ଏକଃ ଗ୍ରାମଃ ଅସ୍ତି। ଗ୍ରାମେ ଏକଃ ଧନିକଃ ଅସ୍ତି। ସଃ ମହାନ୍ ଧନିକଃ। ତସ୍ଯ ସୁନ୍ଦରଂ ଭବନମ୍ ଅସ୍ତି। ପତ୍ନୀ ଅସ୍ତି, ପୁତ୍ରାଃ ସନ୍ତି। ଗୃହେ ସେବକାଃ ସନ୍ତି।କୃଷିଃ ଭୂମିଃ ଅସ୍ତି। ସର୍ବମ୍ ଅପି ଅସ୍ତି। ତସ୍ଯ କାପି ନ୍ଯୂନତା ନାସ୍ତି। ଅତଃ ସଃ ସର୍ବଦା ଉପବିଶତି।ତଥା ସଃ ଧନିକଃ ତିଷ୍ଠତି। ପରନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯମ୍ ନାମା ତସ୍ଯ ସମୀପେ ସର୍ବମ୍ ଅପି ଅସ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସଃ ଧନିକଃ ନିଦ୍ରାମ୍ ନ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ରାତ୍ରୌ ନିଦ୍ରାମେବ କର୍ତ୍ତୁମ୍ ସଃ ନ ଶକ୍ନୋତି। ଏକଦା ସଃ ସ୍ବଗୃହେ ଉପବିଷ୍ଟବାନ୍ ଆସୀତ୍। ଚିନ୍ତନଂ କୁର୍ବନ୍ ଆସୀତ। ତସ୍ମିନପି ଦିନେ ତସ୍ଯ ନିଦ୍ରା ନ ଆଗତା। କିମର୍ଥଂ ମମ୍ ଏବଂ ଭବତି। ଇତି ତସ୍ଯ ମନସି ମହତୀ ଚିନ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନଃ। ତସ୍ମିନ୍ନୈବ ସମଯେ ଦୂରତଃ ସଃ ଏକମ୍ ଗୀତଂ ଶ୍ରୁଣୋତି। ମଧୁରଂ ଗୀତମ୍ ଆସୀତ୍। କଃ ଏବଂ ଗାଯତି। ଇତିଃ ସଃ ନ ଜାନାତି। ତଥାପି ପଶ୍ଯାମି ଇତି ଚିନ୍ତଯିତ୍ବା ସଃ ଗୀତସ୍ଯ ଧ୍ବନିମ୍ ଅନୁସରନ୍ ଅଗ୍ରେ-ଅଗ୍ରେ ଗଚ୍ଛତି।ତସ୍ଯ ଗୃହତଃ ସମୀପେ ଏବ ଏକଂ କୁଟୀରଂ ପଶ୍ଯତି ସଃ। ତସ୍ମିନ୍ କୁଟୀରେ କଶ୍ଚନ୍ ନିର୍ଧନଃ ଆସୀତ୍। ସଃ ତତ୍ର ଶଯନଂ କୃତବାନ୍ ଆସୀତ୍। ଶଯନଂ କୃତ୍ବା, ଭିତ୍ତିମ୍ ଆଲବ୍ଯ ଶଯନଂ କୃତ୍ବା ଉଚ୍ଚୈଃ ଗାଯନ୍ ଆସୀତ୍। ସଂତୋଷେନ ସଃ ଗାଯତି। ତସ୍ଯ ମୁଖେ ସଂତୋଷଃ ଦୃଶ୍ଯତେ। ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ବା ଧନିକସ୍ଯ ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ଭବତି।ଅତଃ ସଃ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛତି।ଭୋ ଭୋ ମିତ୍ରା। ଭବାନ୍ ଏତାବତା ଆନନ୍ଦେନ ଗାଯନ ଅସ୍ତି। ଭବତଃ ଆନନ୍ଦସ୍ଯ କିମ୍ କାରଣମ୍ ଇତି ପୃଚ୍ଛତି। ତଦା ସଃ ନିର୍ଧନମ୍ ଉତ୍ତରଂ ବଦତି। ମହାଶଯଃ, ମମ୍ ସମୀପେ ଧନଂ କିମପି ନାସ୍ତି। ସତ୍ଯମ୍। ତତ୍ ଅହଂ ଜାନାମି। କିନ୍ତୁ ଅହଂ ବହିଃ ପଶ୍ଯାମି। ପ୍ରକୃତିଂ ପଶ୍ଯାମି। ଇଦାନୀଂ ପ୍ରକୃତିଃ କଥଂ ଶୋଭତେ। ବସନ୍ତକାଲଃ ଅସ୍ତି। ସର୍ବଂ ପୁଷ୍ପାଣି ବିକସନ୍ତି। ଭ୍ରମରାଃ ସଂଚାରଂ କୁର୍ବନ୍ତି। ବସନ୍ତକାଲସ୍ଯ ସୌନ୍ଦର୍ଯଂ ସର୍ବତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ। ଏତଦ୍ ଅସ୍ତି ଅହଂ ତଦ୍ ପଶ୍ଯାମି। ଭବାନ୍ ବସ୍ତୁତଃ କିମ୍ କରୋତି। ମମ୍ ସମୀପେ ତତ୍ ନାସ୍ତି, ଏତତ୍ ନାସ୍ତି,ଅନ୍ଯତ୍ ନାସ୍ତି। ତଦୈବ ଚିନ୍ତନଂ କରୋତି। ଯଦ୍ଯପି ଭବତଃ ସମୀପେ ବହୁଃ ବହୁଃ ଅସ୍ତି, ତଥାପି ଭବାନ୍ ଯତ୍ ନାସ୍ତି ତସ୍ଯ ବିଷଯେ ଚିନ୍ତନଂ କରୋତି। ଅତଃ ଦୁଃଖମ୍ ଅନୁଭବତି। ଅହଂ ଯତ୍ ଅସ୍ତି ତସ୍ଯ ବିଷ୍ଯେ ଚିନ୍ତନଂ କରୋମି, ଅତଃ ଅହଂ ସୁଖଂ ଅନୁଭବାମି। ଏତଦୈବ ରହସ୍ଯମ୍ ଇତି ନିର୍ଧନଃ ବଦତି। ତସ୍ଯ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ବା ଧନିକସ୍ଯ ଜ୍ଞାନୋଦଯଃ ଭବତି। ସତ୍ଯମେବ ଖଲୁ। ବଯଂ ସର୍ବଦାପି ଅସ୍ତି। ତସ୍ଯ ବିଷଯେ ଚିନ୍ତନଂ କୁର୍ମଃ ଚେତ୍। ସଂତୋଷମ୍ ଅନୁଭବାମଃ। ଯତ୍ ନାସ୍ତି ତସ୍ଯ ବିଷଯେବ ଚିନ୍ତନଂ କୁର୍ମଃ ଚେତ୍ ବଯମ୍ ଅପି ଦୁଃଖମ୍ ଅନୁଭବାମଃ।
କଥାଯାଃ ଅର୍ଥଃ ଜ୍ଞାତଃ।

ଗୀତମ୍
ବର୍ଷାକାଲେ ଆକାଶେ, ଚଟକା ବିଚରତି ଆଗଚ୍ଛତି। ଶୀତଲ ସମୀର,ଚପଲା, ମେଘ ଗର୍ଜତି ତୀବ୍ରା, ଜଲ-ବିନ୍ଦୁ ନିପତତି, ବିଦ୍ଯୁତ ଝଂଝତି।

ସମ୍ଭାଷଣମ୍

ଅଦ୍ଯ ଶନିବାସରଃ। ଶ୍ବଃ ରବିବାସରଃ/ଭାନୁବାସରଃ। ଅଦ୍ଯ କଃ ବାସରଃ। ଶନିବାରଃ କଦା। ପରଶ୍ବଃ ସୋମବାସରଃ। ରବିବାସରଃ କଦା। ସୋମବାସରଃ କଦା। ଅଦ୍ଯ ଶନିବାସରଃ। ହ୍ଯଃ ଶୁକ୍ରବାସରଃ।
ପରହ୍ଯଃ ଗୁରୁବାସରଃ। ଗୁରୁବାସରଃ କଦା। ପ୍ରପରଶ୍ବଃ ମଂଗଲବାସରଃ। ପ୍ରପରହ୍ଯଃ ବୁଧବାସରଃ।
ବଯଂ ପ୍ରତଃ କାଲେ ମିଲାମଃ। କିମ୍ ବଦାମଃ। ସୁପ୍ରଭାତମ୍। ରାତ୍ରୌ ବଦାମଃ। ଶୁଭ ରାତ୍ରିଃ। ଅନ୍ଯ ସମଯେ। ନମୋନମଃ/ନମସ୍କାରଃ/ନମସ୍ତେ।
ଯଦା ଦୂରବାଣୀ ଆଗଚ୍ଛତି। ହରିଓମ୍। ଇତି ବଦାମି-ହଲୋ ସ୍ଥାନେ। ପୁନଃ ବଦନ୍ତୁ। ଏବଂ କୃତ୍ବା ବଦନ୍ତୁ।
କ୍ଷମ୍ଯତାମ୍। ଆମ୍।ବେଂକଟରମଣନ୍ଃ।
କୁଶଲମ୍। ଅସ୍ତୁ। ସାଯଂକାଲେ ଆଗଚ୍ଛାମି। ପଂଚବାଦନେ ଆଗଚ୍ଛାମି। ଅସ୍ତୁ ଧନ୍ଯବାଦଃ। ପଶ୍ଯତୁ। ଦଂତକୂର୍ଚଃ ଅସ୍ତି। ଦଣ୍ଡଃ ଅସ୍ତି। ଅହଂ ଦଣ୍ଡଂ ସ୍ବୀକରୋମି।
ଅହଂ ଶିକ୍ତ୍ତବର୍ତ୍ତିକାଂ ସ୍ବୀକରୋମି। ଅହମ୍ ଅଙ୍କନୀଂ ସ୍ବୀକରୋମି। ଅହଂ ଲେଖନୀଂ ସ୍ବୀକରୋମି।
ଅହଂ ଦୂରବାଣୀଂ ସ୍ବୀକରୋମି। ଅହଂ କରବସ୍ତ୍ରଂ ସ୍ବୀକରୋମି। ଅହଂ ପୁସ୍ତକଂ ସ୍ବୀକରୋମି। ଇଦାନୀମ୍ ଅହଂ ପୁସ୍ତକଂ/ଲେଖନୀଂ/ଅଙ୍କନୀଂ/ଦଣ୍ଡଂ/ଦଂତକୂର୍ଚଂ ସ୍ଥାପଯାମି।
ପୁସ୍ତକଂ/ଦଣ୍ଡଂ ଦଦାମି। ଦୂରବାଣୀଂ/ଶିକ୍ତ୍ତବର୍ତ୍ତିକାଂ/ ଦଂତକୂର୍ଚଂ/ଲେଖନୀଂ/ ନ ଦଦାମି। ଅହମ୍ ଅଙ୍କଣୀଂ ନ ଦଦାମି। ଅହଂ ପୁସ୍ତକଂ/ଚମଷଂ ନ ଦଦାମି।
ଭବତୀ କିମ୍ ଦଦାତି। ଅହଂ ଦଂତକୂର୍ଚଂ ଦଦାମି। ଭବତୀ କିମ୍ ଦଦାତି। ଅହଂ ପୁସ୍ତକଂ ଦଦାମି। ଭବତ୍ଯାଃ ନାମ୍ କିମ୍। ଅହଂ ବେଦବତୀଂ ପୃଚ୍ଛାମି। ଭବତଃ ନାମ୍ କିମ୍। ଅହଂ ଶୁଶୀଲେନ୍ଦ୍ରମ୍ ପୃଚ୍ଛାମି। ରମାନନ୍ଦଃ- ରମାନନ୍ଦମ୍
ବିତ୍ତକୋଷମ୍/ବିଦ୍ଯାଲଯମ୍/ମଂଦିରମ୍/ପୁସ୍ତକମ୍/ମାଲବିକାମ୍/ଶୁଶୀଲାମ୍/କୂପୀମ୍/ ଘଟୀମ୍/ଅଙ୍ଗୁଲୀମ୍। ଅହଂ ଭଗବତଗୀତାଂ ପଠାମି। ଅହଂ ରାମାଯଣଂ/କାବ୍ଯଂ/ମହାଭାରତଂ/ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡଂ/ସୁଭାଷିତଂ ପଠାମି।
ଅହଂ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମି। ଭବନ୍ତଃ କୁତ୍ର-କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି। ଅହଂ ମୁମ୍ବଈ/ତିରୁପତି ନଗରଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ଅହମ୍ ଅରଣ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ମାଧବଃ ଗ୍ରାମଂ/ମଥୁରାଂ/ବାଟିକାଂ/ପୁରୀଂ/ଦିଲ୍ଲୀଂ ଗଚ୍ଛତି।
ଇଦାନୀଂ ଭବନ୍ତଃ ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତୁ। କଃ-କଃ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛତେତି। ପବିତ୍ରା ଚଲଚିତ୍ରମନ୍ଦିରଂ/ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ଗଚ୍ଛତି।
ବାଲକଃ ଆପଣଂ ଗଚ୍ଛତି। ଗଣେଶଃ ବିଦେଶଂ/ନଗରଂ/ବନଂ/ବାଟିକାଂ/ନଦୀଂ ଗଚ୍ଛତି। NEW LESSON

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା
(ଆଁଗା)
ଗୀତମ୍
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର
ପଥିକଃ ଚଲିତୁଂ ଗଚ୍ଛତି ଦୂରେ,
ତତ୍ର ଆଗମିଷ୍ଯତି ଲକ୍ଷ୍ଯମ୍ ଏକମ୍।
କିମପି ନ ଚଲିତୁମଂ ଶକ୍ନୋମି ମମ,
ଇତି ଚିନ୍ତଯତି ସଃ ପଥିକଃ ଭୀତେ।
ତତ୍ର ଆଗଚ୍ଛତି ସାହସମ୍ ଏକମ୍,
ପୃଚ୍ଛତି ବତ୍ସ ଚିନ୍ତଯତି କିମ ହୃଦଯମ୍।

ମସ୍ତିଷ୍କେ ଚିନ୍ତଯତୁ ପ୍ରାପ୍ନୁମ ଲକ୍ଷ୍ଯମ୍,
ପଥିକଃ ଚଲତି ଗଚ୍ଛତି ଅଗ୍ରେ ଶୀଘ୍ରମ୍,
ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଲକ୍ଷ୍ଯଂ ସିଦ୍ଧଯତି ସ୍ବପ୍ନମ୍।

ସୁଭାଷିତମ୍
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ବଃ।

ଉପକାରିଷୁ ଯଃ ସାଧୁଃ ସାଧୁତ୍ବେ ତସ୍ଯ କୋ ଗୁଣଃ।
ଆରିଷୁ ଯଃ ସାଧୁଃ ସ ସାଦୁରିତି କୀର୍ତିତଃ॥

ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ ଯତ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ଲୋକେ କେଚନ୍ ଜନାଃ ଅସ୍ମାକମ୍ ଉପକାରଂ କୁର୍ବନ୍ତି, ଅନ୍ଯ କେଚନ୍ ଅପକାରଂ କୁର୍ବନ୍ତି। ଯେ ଉପକାରଂ କୁର୍ବନ୍ତି ତେଷାଂ ବିଷ୍ଯେ ସର୍ବେ ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ଭବନ୍ତି, ତେଷାଂ ବିଷଯେ ସାଧୁତ୍ବଂ ଦର୍ଶଯନ୍ତି ଏବ, କିନ୍ତୁ ଯଃ ଅପକାରଂ କରୋତି ତସ୍ଯ ବିଷଯେ ଅପି ଯଃ ସାଧୁତ୍ବଂ ଦର୍ଶଯନ୍ତି ଯଃ ତସ୍ଯାପି ଉପକାରଂ କରୋତି ସଃ ବସ୍ତୁତଃ ସାଧୁଃ। ଅନ୍ଯଥା ଯଃ ମମ ଉପକାରଂ କରୋତି ତସ୍ଯ ଅହମ୍ ଉପକାରଂ କରୋମି ଚେତ୍ ତତ୍ର ସାଧୁତ୍ବଂ କିମପି ନାସ୍ତି। ଯଃ ଅପକାରଂ କରୋତି ତସ୍ଯାପି ଯଃ ଉପକାରଂ କରୋତି ସଃ ବସ୍ତୁତଃ ସାଧୁଃ।

କଥା

ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ଲଘୁ କଥାଂ ବଦାମି।

କଶ୍ଚନ୍ ଗ୍ରାମଃ ଆସୀତ୍। ତସ୍ମିନ୍ ଗ୍ରାମେ ଏକଃ ପଣ୍ଡିତଃ ଆସୀତ୍। ସଃ ମହାନ୍ ବିଦ୍ବାନ୍, ଅନେକେଷୁ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିଷ୍ଣାତଃ ଆସୀତ୍। ସଃ ପ୍ରତିଦିନମ୍ ଅଧ୍ଯଯନଂ କରୋତି, ପ୍ରତିଦିନମ୍ ଅଧ୍ଯାପନମ୍ ଅପି କରୋତି, ପ୍ରତିଦିନଂ ପାଠଂ କରୋତି। ଦୂର-ଦୂରତଃ ଅପି ଛାତ୍ରାଃ ପ୍ରତିଦିନଂ ତସ୍ଯ ସମୀପମ୍ ଆଗତ୍ଯ ଶିକ୍ଷଣଂ ପ୍ରାପ୍ତବନ୍ତି।, ପ୍ରତିଦିନଂ ପାଠାର୍ଥମ୍ ଆଗଛନ୍ତି। ତସ୍ଯ ପଣ୍ଡିତସ୍ଯ ଏକଃ ପୁତ୍ରଃ ଆସୀତ୍। ପୁତ୍ରସ୍ଯ ବିଷଯେ ପଣ୍ଡିତସ୍ଯ ମହତୀ ପ୍ରୀତିଃ ଆସୀତ୍। ସଃ ପୁତ୍ରଃ ଅପି ସମ୍ଯକ ପଠତି ସ୍ମ। ଏକସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ଛାତ୍ରାଃ ଯଥାପୂର୍ବଂ ଗୁରୋଃ ସମୀପମ୍ ଆଗତବନ୍ତଃ। ଗୁରୁଃ ତାନ୍ ସର୍ବାନ୍ ଯଥାପୂର୍ବଂ ପାଠିତବାନ୍। ବ୍ଯାକରଣ ବା ନ୍ଯାଯଶାସ୍ତ୍ରଂ ବା କିଂଚିତ୍
ଶାସ୍ତ୍ରଂ ସଃ ସର୍ବାନ୍ ଛାତ୍ରାଣ୍ ଯଥାପୂର୍ବଂ ପାଠିତବାନ୍। ଛାତ୍ରାଃ ସର୍ବେ ପାଠଂ ଶ୍ରୁତ୍ବା ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ବ ଗ୍ରାମମ୍ ଅନ୍ନତରଂ ଗତବନ୍ତଃ। ସାଯାଂକାଲଃ ଅଭବତ୍।
ତସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ଅକସ୍ମାତ୍ ତସ୍ଯ ପଣ୍ଡିତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ମହାନ୍ ଜ୍ବରଃ ଆଗଚ୍ଛ। ସଃ ଔଷିଧମ୍ ଆନୀତବାନ୍। ପରନ୍ତୁ ପ୍ରଯୋଜନଂ ନ ଭବଥ। ରାତ୍ରି ସମଯେ ସଃ ବାଲକଃ ମୃତଃ ଏବ ଅଭବତ୍। ପଣ୍ଡିତସ୍ଯ ଏକଃ ଏବ ପୁତ୍ରଃ। ସଃ ପୁତ୍ରଃ ଅପି ମୃତଃ ଅଭବତ୍। ପଣ୍ଡିତସ୍ଯ ମହତ୍ ଦୁଃଖଂ ଜାତମ୍। ସହଜଂ ସଃ ବହୁଦୁଃଖେନ୍ ଏବ ପୁତ୍ରସ୍ଯ କାର୍ଯାଣି ଯାଣି କରିଣିଯାନି ତାନି ସର୍ବାନି କୃତବାନ୍। ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯାଃ ସର୍ବେ ଅନ୍ଯ ଗ୍ରାମେଷୁ ନିବସନ୍ତୁ। ତେ ଏତାଂ ବାର୍ତ୍ତାଂ ନ ଜାନନ୍ତୁ। ଅନନ୍ତର ଦିନେ ପ୍ରାତଃ କାଲେ ତେ ସର୍ବେ ଯଥା ପୂର୍ବଂ ପାଠାର୍ଥମ୍ ଆଗତବନ୍ତଃ। ଗୁରୁଃ ଦୃଷ୍ଟବାନ୍। ସର୍ବେ ଛାତ୍ରାଃ ପାଠାର୍ଥମ୍ ଆଗତବନ୍ତଃ। ଗୁରୁଃ ସ୍ବସ୍ଥାନେ ଉପବିଷ୍ଟବାନ୍। ସର୍ବାନାପି ପାଠିତବାନ୍। ପ୍ରତିଦିନମ୍ ଯଥା ପାଠଯତି ତଥୈବ ଏକ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯନ୍ତଂ ପାଠନଂ କୃତବାନ୍। ପାଠଃ ସମାପ୍ତା ଛାତ୍ରାଃ ସର୍ବେ ଗୁରୋଃ ପୁତ୍ରଂ ନ ଦୃଷ୍ଟବନ୍ତଃ। ଅଦ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ। କୁତ୍ର ଇତି ତେଷାଂ ସଂଶଯାଃ ଭବନ୍ତି। ତେ ଗୁରୁଂ ପୃଷ୍ଟବନ୍ତଃ।
ଭବତଃ ପୁତ୍ରଃ କୁତ୍ର।
ତଦା ଗୁରୁଃ ସର୍ବମ୍ ଉକ୍ତ୍ତବାନ୍।
ଛାତ୍ରାଃ ଉକ୍ତ୍ତବନ୍ତଃ- କୀଦୃଶଃ ଭବାନ୍।
କିମର୍ଥମ୍ ଅସ୍ମାନ୍ ପୂର୍ବମେବ ନ ଉକ୍ତ୍ତବାନ୍। ତଦା ଗୁରୁଃ ଉକ୍ତ୍ତବାନ୍- ଭବନ୍ତଃ ସର୍ବେ ଦୂର-ଦୂର ଗ୍ରାମତଃ ପାଠଂ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଆଗତବଂଟଃ। ଏତାବଂଟଃ ଶିଷ୍ଯାଃଦୂରତଃ ପାଠଂ ଶ୍ରୋତୁମ୍
ଆଗତବନ୍ତଃ। ଅହଂ ପାଠଂ ନ କରୋତି ଚେତ୍, ଭବତାମ୍ ସର୍ବେଷାମ୍ ସମଯଃ ବ୍ଯର୍ଥଃ ନ ଭବତି ? ଅତଃ ପାଠନଂ ମମ୍ ଧର୍ମମ୍।
——————–

ସମ୍ଭାଷଣମ୍
ବଯମ୍ ଆରମ୍ଭେ ପୂର୍ବତନ୍ ପଠସ୍ଯ କିଂଚିତ୍ ସ୍ମରଣ କୁର୍ମଃ।

ଦଦାତି ଦଦାମି ଦାପଯାମି ଦାପଯତି
ପଠତି ପଠାମି ପାଠଯାମି ପାଠଯତି
ଅତ୍ର ବହୂନି ବସ୍ତୂନି ସନ୍ତି।
କରଦୀପଃ ଅସ୍ତି।
ଅହଂ କରଦୀପଂ ସ୍ବୀକରୋମି।
ଅହଂ ଉପନେତ୍ରଂ ଦଦାମି।
ସ୍ବୀକରୋତୁ।
କରଦୀପଂ ଦଦାମି।
ତଥା ବାକ୍ଯାନି ବଦାମଃ।
ଇଦାନୀଂ ଭବନ୍ତଃ ଏକମ୍ ଏକଂ ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତି ଏବ, କିମ୍ କିମ୍ ଦଦତି।
ବଦନ୍ତୁ।
ଭବତୀ ଫଲଂ ଦଦାତି।
ଅହଂ ଲେଖନୀଂ ଦଦାମି।
କୃପଯା ଉପନେତ୍ରଂ ଦଦାତୁ।
ମମ୍ ସମୀପେ ବହୂନି ବସ୍ତୂନି ସନ୍ତି।
ଅହମ୍ ଏକମ୍ ଏକଂ ବସ୍ତୁ ଦର୍ଶଯାମି।
କରଦୀପଃ- କୃପଯା କରଦୀପଂ ଦଦାତୁ।
ଦଂତକୂର୍ଚଃ- କୃପଯା ଦଂତକୂର୍ଚଂ ଦଦାତୁ।
ଧ୍ବନିମୁଦ୍ରିକାମ୍
ସାନ୍ଦ୍ରମୁଦ୍ରିକାମ୍
-ଅନ୍ଯମ୍ ଏକମ୍ ଅଭ୍ଯାସମ୍ କୁର୍ମଃ।
-ଅହମ୍ ଏକମ୍ ବାକ୍ଯଂ ଲିଖାମି।
ମଯୂରଃ ପଠତି।
ଅହମ୍ ଅନ୍ନଂ ଖାଦାମି।
ଚିନ୍ତଯନ୍ତୁ। ଅହଲ୍ଯାଃ ମମ୍ ଅତିଥିଃ ଅସ୍ତି। ସା ମମ୍ ଗୃହମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ଅହଂ କଥଂ ସମ୍ଭାଷଣଂ କରୋମି । ଶ୍ରୁଣବନ୍ତୁ।
ଭୋ:। ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଉପବିଶତୁ।
କୁଶଲଂ ବା। ଆମ୍ ସର୍ବଂ କୁଶଲମ୍।
ଅତ୍ରାପି ସର୍ବଂ କୁଶଲଂ।
ଗୃହେ ସର୍ବଂ କୁଶଲମ୍।
ମାତା କୁଶଲିନୀ ଅସ୍ତି।
କିଂଚିତ୍ ପାନୀଯଂ ଦଦାମି।
ସଂକୋଚଂ ମାସ୍ତୁ।
ମାସ୍ତୁ।
କିଂଚିତ୍ ସ୍ବୀକରୋତୁ।
କିଂଚିତ୍।
ଚାଯଂ ଦଦାମି।
ସମ୍ଯକ୍ ଅସ୍ତି।
କିଂଚିତ୍ ସ୍ବୀକରୋତୁ। ମାସ୍ତୁ।
କିଂଚିତ୍ ଶର୍କରା ଆବଶ୍ଯକୀ।
କିଂଚିତ୍ ନ ଆବଶ୍ଯକମ୍।
ସାବଧାନଂ ସ୍ବୀକରୋତୁ।
କଃ ବିଶେଷଃ।
ମମ୍ ଗୃହେ ଶ୍ବଃ ପୂଜା ଅସ୍ତି।
କସ୍ମିନ୍ ସମଯେ ପୂଜା।
ଭଗିନୀ ନାସ୍ତି ବା।
ସର୍ବେ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ।
ଆଗଚ୍ଛାମଃ।
ପୁନର୍ମିଲାମଃ।
ଆଗଚ୍ଛତୁ।
ଧନ୍ଯବାଦଃ।
କୁଶଲମ୍ ବା।
ଆମ କୁଶଲମ୍।
କଃ ବିଶେଷଃ।
ବିଶେଷଃ କୋପି ନାସ୍ତି।
ଗୃହେ ସର୍ବଂ କୁଶଲମ୍।
ଆମ୍ କୁଶଲମ୍।
ପିତା କାର୍ଯାଲଯଂ ଗତବାନ୍।
ଅନୁଜସ୍ଯ ପରୀକ୍ଷା ସମାପ୍ତା।
ଭୋ ବିସ୍ମୃତବାନ୍।
କିମପି।
ପାନୀଯଂ କିମ୍ ସ୍ବୀକରୋତି। ମାସ୍ତୁ।
ସଂକୋଚଃ ମାସ୍ତୁ।
କିଂଚିତ୍ କିଂଚିତ୍ ଦଦାତୁ।
ସ୍ବୀକରୋତୁ ଭୋଃ।
କିମ୍ ଦଦାମି।
ଫଲରସମ୍ ଦଦାତୁ।
ଅସ୍ତୁ ଦଦାମି।
ଅନ୍ଯ ବିଶେଷଃ କଃ।
କୋପି ନାସ୍ତି।
ଅସ୍ତୁ ଅହଂ ଗଚ୍ଛାମି।
କିଂଚିତ୍ କାଲଂ ତିଷ୍ଠତୁ।
ନ ଗଚ୍ଛାମି।
ଅସ୍ତୁ ଧନ୍ଯବାଦଃ।
ଆସନ୍ଦଃ ମମ୍ ପୁରତଃ ଅସ୍ତି।
ଉତ୍ପୀଠିକା ମମ୍ ପୃଷ୍ଠତଃ ଅସ୍ତି।
ସଂଗଣକଂ ପୁରତଃ ଅସ୍ତି।
କୂପୀ ପୃଷ୍ଠତଃ ଅସ୍ତି।
ପ୍ରିଯା ମେଘାଯାଃ ପୁରତଃ ଅସ୍ତି।
ଅହଲ୍ଯା ମେଘାଯାଃ ପୃଷ୍ଠତଃ ଅସ୍ତି।
ବିଜଯଃ ପୁରତଃ ଆଗଚ୍ଛତୁ।
ନ ନ ପୃଷ୍ଠତଃ ଗଚ୍ଛତୁ।
ପ୍ରସନ୍ନଃ ଦକ୍ଷିଣତଃ ଅସ୍ତି।
ପ୍ରିଯା ମମ୍ ବାମତଃ ଅସ୍ତି।
ମମ୍ ଦକ୍ଷିଣତଃ କଃ ଅସ୍ତି।
ମମ୍ ବାମତଃ କଃ ଅସ୍ତି।
ସ୍ବର୍ଗଃ ଆକାଶଃ ଉପରି ଅସ୍ତି।
ପାତାଲଂ ଭୂମିଃ ଅଧଃ ଅସ୍ତି।
ରଘୁବଂଶଃ ରାମାଯଣସ୍ଯ ଉପରି ଅସ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଂ ମହାଭାରତସ୍ଯ ଉପରି/ଅଧଃ ଅସ୍ତି।
ରାମାଯଣଂ ମହାଭାରତସ୍ଯ ଅଧଃ ଅସ୍ତି।
ପୁରତଃ/ପୃଷ୍ଠତଃ/ବାମତଃ/ଦକ୍ଷିଣତଃ/ଉପରି/ଅଧଃ/
ଅହଂ ପଠଯାମି।
ଏବଂ ତିଷ୍ଠତୁ।
ପୁରତଃ/ପୃଷ୍ଠତଃ/ଦକ୍ଷିଣତଃ/ବାମତଃ/
ହସ୍ତମ୍ ଏବଂ କରୋତୁ।
ପୁରତଃ/ପୃଷ୍ଠତଃ/ଦକ୍ଷିଣତଃ/ବାମତଃ।
NEW LESSON
. ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା
(ଆଁଗା)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର
କଥା
କଶ୍ଚନ୍ ଆଶ୍ରମଃ ତତ ଧୌମ୍ଯଃ ଇତି ମହର୍ଷିଃ ପାଠେତି ସ୍ମ। ବହୁଶିଷ୍ଯାଃ ତସ୍ଯ ସମୀପେ ପାଠନାର୍ଥମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି ସ୍ମ। ଏକଦା ମହତୀ ବୃଷ୍ଟିଃ ଆସୀତ୍। କ୍ଷେତ୍ରଂ ସର୍ବମ୍ ଅପି ଜଲପୂର୍ଣମ୍ ଆସୀତ୍। ଜଲପ୍ରବାହଃ ଆସୀତ୍। ଧୌମ୍ଯଃ ଶିଷ୍ଯଂ ବ୍ଦତି- ଶିଷ୍ଯା କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରଂ ସର୍ବଂ ଜଲପୂର୍ଣମ୍ ଅସ୍ତି। ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରବାହଃ ଅସ୍ତି। ଅତଃ କୁତ୍ରାପି ଜଲବନ୍ଦଃ ନଷ୍ଟଃ। ଅସ୍ଯ ଭବାନ୍ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରଂ ଗତ୍ବା ତତ୍ ନିବାରଯତୁ। ଇତି ବଦତି।ଶିଷ୍ଯଃ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରଂ ଗଚ୍ଛତି। ସର୍ବତ୍ର ପଶ୍ଯତି। ଏକତ୍ର ଜଲବନ୍ଦଃ ନଷ୍ଟଃ ଅସ୍ତି। ଶିଷ୍ଯଃ ଚିନ୍ତଯତି। ଯତ୍ର ଜଲବନ୍ଦଃ ନଷ୍ଟଃ ଅସ୍ତି ତତ୍ର ମୃତ୍ତିକାଂ ସ୍ଥାପଯତି। କିନ୍ତୁ ଜଲପ୍ରାବାହଃ ଅଧିକଃ ଅସ୍ତି। ଇତି କାରଣତଃ ତତ ନ ତିଷ୍ଠତି। ବହୁଜଲଂ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛତି। ଅତଃ ଶିଷ୍ଯଃ ଚିନ୍ତଯତି, କିମ୍ କରୋମି।ଆମ୍। ଏବଂ କରୋମି। ଇତି ଚିନ୍ତଯତି। ସ୍ବସ୍ଯ ଶରୀରମେବ ତତ୍ର ସ୍ଥାପଯତି, ସ୍ବଶିରଃ ସ୍ଥାପଯତି। ଜଲବଂଧଂ ସମ୍ଯକ କରୋତି। ଏବଂ ଜଲବଂଧଂ ସମ୍ଯକ୍ କର୍ତ୍ତୁଂ ସ୍ବଶରୀରଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ବା ତତ୍ର ଜଲବଂଧସ୍ଯ ସମୀକରଣଂ କରୋତି। କିଂଚିତ୍ ସମଯାନନ୍ତରଂ ଶିଷ୍ଯଃ ନ ଆଗତଃ। ଗୁରୁ ଚିନ୍ତଯତି। ଶିଷ୍ଯଃ କୁତ୍ର ଗତଃ। ନ ଆଗତଃ। ଇତି ଚିନ୍ତଯିତ୍ବା କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରଂ ଗଚ୍ଛତି। ତତ୍ର ପଶ୍ଯତି। ଶିଷ୍ଯଃ ଜଲବଂଧେ ସ୍ବଶରୀରଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ବା ଶଯନଂ କୃତବାନ୍ ଅସ୍ତି। ଗୁରୁଃ ତମ୍ ପଶ୍ଯତି। ଗୁରୋଃ ଶିଷ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟବା ଅତୀବ ଆନନ୍ଦଃ ଭବତି। ସଃ ଅତୀବ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ତସ୍ମୈ ଜ୍ଞାନଂ ଦଦାତି। ସଂତୋଷେଣ ତମ୍ ଆଲିଙ୍ଗତି ଚ ଏବଂ ସ୍ବଶରୀରେଣ ଜଲବଂଧନଂ ସମୀକୃତ୍ଯ ଗୁଓଃ ବଚ୍ନସ୍ଯ ପରିପାଲନଂ କୃତବାନ୍। କର୍ତ୍ତବ୍ଯଂ ସମ୍ଯକ କୃତ୍ବା ସମାପିତବାନ୍। ସଦ୍ବୈତ ଶିଷ୍ଯଃ ଅସ୍ତି ଆରୁଣିଃ ଇତି। ତସ୍ଯ ଉଦ୍ଦାଲକଃ ଇତି ଅପରଂ ନାମଧେଯମ୍ ଅସ୍ତି। ଅହୋ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ କର୍ତ୍ତବ୍ଯପରତଃ। କଥାଯଃ ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାତଃ କିଲ।

ସୁଭାଷିତମ୍
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ।

ଛାଯାମନ୍ଯସ୍ଯ କୁର୍ବନ୍ତି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସ୍ବଯମାତପେ।
ଫଲାନ୍ଯାପି ପରାର୍ଥାଯ ବୃକ୍ଷାଃ ସତ୍ପୁରୁଷାଃ ଇବ॥

ବଯମ୍ ଇଦାନୀଂ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ଅସ୍ମିନ୍ ସୁଭାଷିତ ସୁଭାଷିତକାରଃ ବଦତି, ବୃକ୍ଷାଃ ସତ୍ପୁରୁଷାଃ ଇବ- ବୃକ୍ଷାଃ ସତ୍ପୁରୁଷାଃ ଯଥା ପରୋପକାରଂ କୁର୍ବନ୍ତି ତଥୈବ କୁର୍ବନ୍ତି। କଥମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ତେ ବୃକ୍ଷାଃ ସ୍ବଯମ୍ ଆତପେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି, ସ୍ବଯଂ କଷ୍ଟମ୍ ଅନୁଭବନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ଯେଷାଂ ଜନାନାଂ ଛାଯାଂ କଲ୍ପଯନ୍ତି। ଛାଯାମ୍ ଅନ୍ଯସ୍ଯ କୁର୍ବନ୍ତି, ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସ୍ବଯଂ ଆତପେ। ତସ୍ମିନ୍ ବୃକ୍ଷେ ଯାନି ଫଲାନି ଭବନ୍ତି ତାନି ଫଲାନି ଅପି ବୃକ୍ଷାଃ ସ୍ବଯଂ ନ ଖାଦନ୍ତି। ଫଲାନି ଅପି ପରାର୍ଥାଯ। ଏବମେବ ସତ୍ପୁରୁଷାଃ ଯତ୍ ସମ୍ପାଦଯନ୍ତି ତଦପି ଅନ୍ଯେଷାମ୍ ନିମିତ୍ତମ୍। ସମାଜନିମିତ୍ତମେବ ତେ ଏତସ୍ଯ ଉପଯୋଗଂ କୁର୍ବନ୍ତି\ ଅତଃ ବୃକ୍ଷାଃ ସତ୍ପୁରୁଷା ଇବ।
ବଯଂ ପୂର୍ବତନ୍ ପାଠେ ପୁରତଃ ପୃଷ୍ଠତଃ, ଅଧଃ,, ବାମତଃ ଇତ୍ଯାଦିନମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ କୃତବନ୍ତଃ ସ୍ମ। ଅର୍ଥଃ ଜ୍ଞାତଃ ଏବ ପୁନଃ ଏକବାରଂ ତସ୍ଯ ବିଷଯେ ବଯମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ କୁର୍ମଃ।
ଭବତ୍ଯାଃ ନାମ୍ କିମ୍।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି।
ବିନୋଦଃ ମମ ପୃଷ୍ଠତଃ ଅସ୍ତି।
ଆକାଶଃ ଉପରି ଅସ୍ତି।
ଭୂମିଃ ଅଧଃ ଅସ୍ତି।
ସଙ୍ଗଣକସ୍ଯ ଉପରି ଅସ୍ତି।
ବିଦ୍ଯାଲଯଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତଃ ଅସ୍ତି।
ଫଲଂ ଶକଟସ୍ଯ ଉପରି ଅସ୍ତି।
କୂପୀ ଅସ୍ତି।
ଇତଃ ନଯତୁ।
ଭବାନ୍ ତତଃ ପୁସ୍ତକମ୍ ଆନଯତୁ।
ତତ କିମ।ଧନସ୍ଯୂତଃ।
ଧନସ୍ଯୂତଃ ତତ । ଅତ୍ର ପ୍ରେଷଯତୁ।
ମମ ନ ଆବଶ୍ଯକମ୍।
ଇତଃ ନଯତୁ।
ଇତଃ। ତତଃ।
ଚଷକଃ କୁତଃ ପତତି।
ଚଷକଃ ହସ୍ତତଃ ପତତି।
ଉପନେତ୍ରମ୍ ହସ୍ତତଃ ନ ପତତି।
ଫଲଂ ବୃକ୍ଷତଃ ପତତି।
ଅହଂ ଗୃହତଃ ଆଗଚ୍ଛାମି।
ଭବତି କୁତଃ ଆଗଚ୍ଛତି।
ଭବାନ୍ କୁତଃ ଆଗଚ୍ଛତି।
ଅହଂ ବିଦ୍ଯାଲଯତଃ ଆଗଚ୍ଛାମି।
ମନ୍ଦିରତଃ/ ଚିତ୍ରମଂଦିରତଃ/ ଗ୍ରାମତଃ/ ଗୃହତଃ/ ଗ୍ରଂଥାଲଯତଃ/ ଅରଣ୍ଯତଃ/ ଉଜ୍ଜଯନୀତଃ/ କାଶୀତଃ/ ଦିଲ୍ଲୀତଃ/ ଲଖନଊତଃ/ ଚେନ୍ନୈତଃ/ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକତଃ/ ବିଦେଶତଃ/ ଆଗଚ୍ଛମି।

ନଗରମ୍/ ନଗରତଃ
ବନମ୍/ ବନତଃ
ଗ୍ରାମମ୍/ ଗ୍ରାମତଃ
ସ୍ବର୍ଗଃ/ ସ୍ବର୍ଗତଃ
ଗୃହମ୍/ ଗୃହତଃ

ଅହଂ ବିଦ୍ଯାଲଯତଃ ଆଗଚ୍ଛାମି।
ନ ଶ୍ରୁଣୋମି।
ଇଦାନୀମ୍ ଏକମ୍-ଏକଂ ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତୁ।
ଭବତୀ ଏକଂ ବାକଯଂ ବଦତୁ।
ନ ଶ୍ରୁଣୋମି।
ଉଚ୍ଚୈଃ ବଦତୁ।
ଶୁଭାଙ୍ଗୀ ଶନୈଃ ବଦତି।
ପ୍ରସନ୍ନଃ ଉଚ୍ଚୈଃ ବଦତି।
ସର୍ବେ ଉଚ୍ଚୈଃ ବଦନ୍ତୁ।
ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁନ୍ଦରଂ ସଂସ୍କୃତ ଗୀତଂ ଶ୍ରବଯାମି।
ସର୍ବେ ଶ୍ରୁଣ୍ବନ୍ତୁ। ଉଚ୍ଚୈଃ। ଶନୈଃ।
କୁକ୍କୁରଃ ଉଚ୍ଚୈଃ ଭଷତି।
କୁକ୍କୁରଃ କଥଂ ଭଷତି।
ରେଲଯାନଂ ଉଚ୍ଚୈଃ ଶବ୍ଦଂ କରୋତି।
ଶିଶୁଃ/ ବାଲକଃ ଉଚ୍ଚୈଃ ରୋଦନଂ କରୋତି।
ପ୍ରସନ୍ନଃ କଥଂ ବଦତି।
ପ୍ରସ୍ନ୍ନଃ ଉଚ୍ଚୈଃ/ ଶନୈଃ ବଦତି।
ସିଂହଃ ଗର୍ଜତି।
ଅହଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ଅହଂ ମନ୍ଦମ୍ ଆଗଚ୍ଛାମି।
ଅର୍ଥଃ ଜ୍ଞାଯେତ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଆଗଚ୍ଛତୁ।
ଏକଂ ବାକଯଂ ଲିଖତୁ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଲିଖତୁ।
ଅହଲ୍ଯା ଶୀଘ୍ରଂ ଲିଖତି।
ଅହଲ୍ଯା କଥଂ ଲିଖତି।
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକାଂ କ୍ରୀଡାଂ କ୍ରୀଡାମଃ।
ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକସ୍ଯ ଗଣସ୍ଯ ଏକଂ ସୁଧାଖଣ୍ଡଂ ଦଦାମି।
ଏତସ୍ଯ ଗଣସ୍ଯ ଏକଂ ସୁଧାଖଣ୍ଡଂ ଦଦାମି।
ଭବତୀ ସୁଧାଖଣ୍ଡଂ ତସ୍ଯୈ ଦଦାତୁ।ଏବଂ ଦାତବ୍ଯଂ ସା ତସ୍ଯୈ ଦଦାତୁ।
ଭବାନ୍ ତସ୍ମୈ ଦଦାତୁ।
ସଃ ତସ୍ମୈ ଦଦାତୁ।
ଶୀଘଂ ଦାତବ୍ଯମ୍। ଯଃ ଗଣଃ ଶୀଘ୍ରଂ କାର୍ଯଂ ସମାପଯତି ତସ୍ଯ ଜଯଃ।
କିନ୍ତୁ ଦାନ ସମଯେ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଇତି ବକ୍ତ୍ତବ୍ଯମ୍।
ସୁଧାଖଣ୍ଡଃ ଭଗ୍ନଃ ନ ଭବେତ୍।
ଜ୍ଞାତମ୍। ଆରମ୍ଭଂ କୁର୍ମଃ।
ସ୍ବୀକରୋତୁ।
କଥଂ ଗର୍ଜତି। ଭଷତି ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନଃ କୁର୍ମଃ।
ମମଃ କେଶାଲଂକାରଃ ଅସ୍ତି।
ଇଦାନୀଂ ମମ୍ କେଶାଲଂକାରଃ।
କଥମ୍ ଅସ୍ତି। ସମ୍ଯକ୍ ନାସ୍ତି।
ଅହଂ କଥଂ ଲିଖାମି। ସମ୍ଯକ ଲିଖାମି।
ମାଧୁରୀ ସମ୍ଯକ ଗାଯତି।
ଅହଂ ପ୍ରାତଃକାଲେ ଷଟବାଦନେ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମି।
ଅହଂ ଦଶବାଦନେ ଭୋଜନଂ କରୋମି।
ଭୋଜନେ ଅହମ୍ ଅନ୍ନଂ/ଫଲଂ ଖାଦାମି।
ଅହଂ ଭୋଜନେ ରୋଟିକାଂ/ଫଲଂ/ପାଯସଂ ଖାଦାମି।
ଅହମ୍ ଅନ୍ଯେନ ସହ ଫଲଂ ଖାଦାମି।
ଭୋଜନସ୍ଯ ଅଂତେ ଦୁଗ୍ଧଂ ପୀବାମି।

ଗୀତମ୍

ବର୍ଷା ଆଗଚ୍ଛତି ଝମ୍ ଝମ୍ ଝମ୍,
ପତତି ବିନ୍ଦୁଃ ମମ ଗୃହ ମଧ୍ଯମ୍।
ନୌକା ନିର୍ମିତକାଗଦମ୍ ତରନ୍ତି,
ବର୍ଷାମଧ୍ଯେ ବାଲାଃ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ବନ୍ତି।
ନ ଆଗଚ୍ଛତି ଚେତ୍ କୃଷକାଃ,
ପଶ୍ଯତି ଆକଶେ ପୂଜତି ପର୍ଜନ୍ଯଃ।
ହେ ପର୍ଜନ୍ଯ ଦଦାତୁ ବର୍ଷା,
ଆ ଜାଯତାମ୍ ପଚ୍ଯନ୍ତାମ୍ ଫଲବତ୍ଯଃ,
କୃଷିଃ ବର୍ଦ୍ଧନ୍ତି ବାଲାଃ ହସନ୍ତି,
ଯତ୍ ବର୍ଷା ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ଝମ୍ ଝମ୍ ଝମ୍।
NEW LESSON

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା
(ଆଁଗା)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର
କାଚିତ୍ ବୃଦ୍ଧା ଆସୀତ୍। ତସ୍ଯାଃ ଚତ୍ବାରଃ ପୁତ୍ରାଃ ଆସନ୍। ତେ ପୁତ୍ରାଃ ଅତୀବ ସୂରାଃ ଆସନ୍। ମାତା ବୃଦ୍ଧା ସର୍ବଦା ଅପି ତାନ୍ ମାତୃଭୂମେଃ ବିଶଯେ କଥାଃ ଶ୍ରାବଯତି ସ୍ମ। ଅତଃ ତେ ସର୍ବେ ଅପି ରାଷ୍ଟ୍ର ବିଷଯେ, ଅସ୍ମାକମ୍ ଦେଶ ବିଷଯେ ବହୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଲବଃ ଆସନ୍। ଏକଦା ଦେଶସ୍ଯ ଉପରି ଶତ୍ରୂଣାମ୍ ଆକ୍ରମଣଂ ଭବତି। ତଦା ସର୍ବସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ଅପି ଏକୈକଃ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛତି। ତଦା ବୃଦ୍ଧା ମାତା ପ୍ରଥମ୍ ପୁତ୍ରମ୍ ଆହ୍ବଯତି। ତିଲକଂ ଧାରଯତି- ଭବାନ୍ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛତୁ- ଇତି ବଦତି। ଅନନ୍ତରଂ ପ୍ରଥମଃ ପୁତ୍ରଃ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛତି- ତତ୍ର ଶୌର୍ଯେନ ଯୁଦ୍ଧଂ କରୋତି, କିନ୍ତୁ ବୀର ସ୍ବର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ତଦା ଏଷା ବୃଦ୍ଧା ମାତା ପ୍ରଥମଃ ପୁତ୍ରଃ ମୃତଃ- ଇତି ବାର୍ତ୍ତାଂ ଶ୍ରୁଣୋତି। ବୃଦ୍ଧା ମାତା ଦ୍ବିତୀଯ ପୁତ୍ରଂ ଆହ୍ବଯତି- ତମପି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ପ୍ରେଷଯତି। ସଃ ଅପି ଶୌର୍ଯେନ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ କରୋତି। ସଃ ଅପି ବୀର ସ୍ବର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ତଦା ବୃଦ୍ଧା ମାତା ତୃତୀଯ ପୁତ୍ରଂ ଆହ୍ବଯତି। ତୃତୀଯ ପୁତ୍ରମ୍ ଆଲିଙ୍ଗତି-ପ୍ରୀତ୍ଯା ବଦତି। ପୁତ୍ର, ଭବାନ୍ ଅପି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛତୁ। ଦେଶସ୍ଯ ରକ୍ଷନଂ କରୋତୁ। ଅସ୍ମାକଂ ଦେଶସ୍ଯ କର୍ତ୍ତବ୍ଯଂ ଅସ୍ତି, ଅତଃ ଭବାନ୍ ଗଚ୍ଛତୁ- ଇତି ବଦତି। ତୃତୀଯଃ ପୁତ୍ରମ୍ ଅପି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛତି। ବୀରଂ ସ୍ବର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ତୃତୀଯଃ ପୁତ୍ରଃ ଅପି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଗତବାନ୍। ତତ୍ରାଭି କର୍ମଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରବୃତ୍ତମ୍। କିଂଚିତ୍ ଦିନାନନ୍ତରଂ ବାର୍ତ୍ତା ଆଗତା- ତୃତୀଯଃ ପୁତ୍ରଃ ଅପି ମୃତଃ। ତଦା ଗ୍ରାମସ୍ତାଃ ସର୍ବେ ଅପି ବୃଦ୍ଧାଯାଃ ସମୀପମ୍ ଆଗତବନ୍ତଃ। ତେ ସର୍ବେ ବୃଦ୍ଧାମ୍ ଉକ୍ତ୍ତବନ୍ତଃ- ମାତଃ- ଭବତ୍ଯାଃ ତୃତୀଯଃ ପୁତ୍ରଃ ଅପି ରଣରଂଗେ ମୃତଃ ଅସ୍ତି। ଭବତ୍ଯାଃ ଅଂତିମ ସମଯେ ସଃ ଭବତ୍ଯାଃ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଭବତ୍ଯାଃ କର୍ତ୍ତବ୍ଯପାଲନାର୍ଥମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍ ଅସ୍ତି। ଅତଃ ଭବତୀ ଚତୁର୍ଥଂ ପୁତ୍ରଂ ମା ପ୍ରେଷଯତୁ। ତଦା ବୃଦ୍ଧା ମାତା ତେଷାଂ ବଚନଂ ନ ଶ୍ରୁଣୋତି। ବୃଦ୍ଧା ମାତା ଚତୁର୍ଥଂ ପୁତ୍ରମ୍ ଆହ୍ବଯତି। ବୀର ତିଲକଂ ଧାରଯତି- ବଦତି ଅପି। ପୁତ୍ରଃ ଭବାନ୍ ଗଚ୍ଛତୁ- ବିଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯମ୍ ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଅସ୍ମାକଂ ଦେଶସ୍ଯ ରକ୍ଷନମ୍ ଅସ୍ମାକଂ କର୍ତ୍ତବ୍ଯମ୍। ଅତଃ ଭବାନ୍ ଗଚ୍ଛତୁ। ଇତି ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ରମ୍ ଅପି ପ୍ରେଷଯତି। ଏବଂ ରଣରଂଗେଭି କର୍ମଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରବୃତ୍ତମ୍। ଅନନ୍ତରଂ ବାର୍ତ୍ତା ଆଗଚ୍ଛତି- ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ରଃ ଅପି ମୃତଃ ଅସ୍ତି। ତଦା ମାତୁଃ ନେତ୍ରେ ଅଶ୍ରୁଣି ଆଗଚ୍ଛତି। ତଦା ଗ୍ରାମସ୍ଯ ଅଧିକାରୀ ବୃଦ୍ଧାଯାଃ ସମୀପମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ସଃ ମାତରଂ ବଦତି- ଭୋଃ ମାତଃ- ବଯଂ ପୂର୍ବମେବ ଉକ୍ତ୍ତବନ୍ତଃ- ଭବତୀ ଚତୁର୍ଥଂ ପୁତ୍ରଂ ନ ପ୍ରେଷଯେତୁ। ପରନ୍ତୁ ଭବତୀ ନ ଶ୍ରୁତବତୀ। ଚତୁର୍ଥମ୍ ଅପି ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରେଷିତବତୀ। ବଯମ୍ ଇଦାନୀଂ କିମ୍ କୁର୍ମଃ। ଭବତୀ ଇଦାନୀଂ ରୋଦନଂ କରୋତି ଚେତ୍- କିମ୍ ପ୍ରଯୋଜନମ୍- ଇତି ପୃଚ୍ଛତି। ତଦା ମାତା ବଦତି- ଭୋ ମହାଶଯା। ମମ୍ ଚତୁର୍ଥଃ ପୁତ୍ରଃ ମୃତଃ ଇତି ରୋଦନଂ ନାସ୍ତି। ଦୁଃଖଂ ନାସ୍ତି। ମମ୍ ମାତୃଭୂମେଃ ରକ୍ଷଣମ୍ ଅବଶ୍ଯଂ କରଣୀଯମ୍- ଇତି ଇଚ୍ଛା ଭବତି। କିନ୍ତୁ ଦେଶସ୍ଯ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ପ୍ରେଷଯିତୁମ୍ ମମ୍ ପଞ୍ଚମଃ ପୁତ୍ରଃ ନାସ୍ତି ଖଲୁ ଇତି ଦୁଃଖଂ ଭବତି। ଏବମ୍ ଅସ୍ମାକଂ ଦେଶସ୍ଯ ରକ୍ଷଣାଯ କତିଚନ୍ ମାତରଃ ଶତ୍ ପୁତ୍ରାଣାଂ ବଲିଦାନଂ କୃତବତ୍ଯାଃ- ଅତଏବ ଇଦାନୀମ୍ ଅପି ଅସ୍ମାକଂ ଦେଶଃ ସୁରକ୍ଷିତଃ ଅସ୍ତି।

ସୁଭାଷିତମ୍

ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ।
ଷଡ୍ ଦୋଷାଃ ପୁରୁଷେଣେହ ହ୍ଯାତବ୍ଯା ଭୂତିମିଚ୍ଛିତା।
ନିଦ୍ରା ତନ୍ଦ୍ରା ଭଯଂ କ୍ରୋଧଃ ଆଲସ୍ଯ ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରତା॥

ବଯମ୍ ଇଦାନୀଂ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ଯଃ ପୁରୁଷଃ ଐଶ୍ବର୍ଯ୍ଯମ୍ ଇଚ୍ଛତି, ସମୃଦ୍ଧିମ୍ ଇଚ୍ଛତି, ଅଭିବୃଦ୍ଧିମ୍ ଇଚ୍ଛତି, ସଂପଦାମ୍ ଇଚ୍ଛତି, ସଃ ଏତାନ୍ ସର୍ବାନ୍ ଦୋଷାନ୍ ଦୂରୀ କ୍ରିଯାତ୍। କେ କେ ଦୋଷାଃ। ନିଦ୍ରା- ସର୍ବତ୍ର ନିଦ୍ରା ନ କରଣୀଯମ୍। ତଂଦ୍ରା- ସର୍ବଦା ନିଦ୍ରାବସ୍ଥାଯାମେବ ଭବତି ତଥା ନ ଭବେତ- ତଂଦ୍ରା ନ ଭବେତ। ଭଯମ୍- ସର୍ବେଷୁ ବିଷଯେଷୁ ଭଯଂ ନ ଭବେତ୍। କ୍ରୋଧଃ/ କୋପଃ- ଯତ୍ର-ଯତ୍ର ଆବଶ୍ଯକତା ଅସ୍ତି, ତତ୍ର କୋପଃ କରନୀଯଃ- ଯତ୍ର କୋପସ୍ଯ ଆବଶ୍ଯକତା ନାସ୍ତି, ତତ୍ର କ୍ରୋଧଃ ନ ଦର୍ଶନୀଯଃ। ଆଲସ୍ଯମ୍- ବଯଂ ତୁ ସର୍ବଦା ବିଦ୍ଯାର୍ଥିନଃ ଏବ। ଜୀବନେ ସର୍ବସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣେ ଅପି ବଯଂ ଶିକ୍ଷଣଂ ପ୍ରାପ୍ନୁମଃ, ଅତଃ ଅସ୍ମାଷୁ କଦା ଆଲସ୍ଯଂ ନ ଭବେତ୍। ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରମ୍- କାର୍ଯମ୍ ଅଦ୍ଯ କରୋମି ନ ଶ୍ବଃ କରୋମି ପରଶ୍ବଃ କରୋମି ପରଶ୍ବଃ ସାଯଂକାଲେ କରୋମି ଏବଂ ବିଲମ୍ବଃ ନ ଭବେତ୍ ଅଦ୍ଯତନ୍ କାର୍ଯମ୍ ଅଦ୍ଯ କରୋମି, ଇଦାନୀମେବ କରୋମି ଇତି ଏବଂ ଭବେତ୍।

ସମ୍ଭାଷଣମ୍

ରାମଃ ପ୍ରୀତିମ୍/ ଲତାଂ ପୃଚ୍ଛତି।
ରାମଃ କାମ୍ ପୃଚ୍ଛତି।

ଅହଂ ବିଜ୍ଞାନଂ ଜାନାମି।
ଅହଂ ଗୃହତଃ ଆଗଚ୍ଛାମି।
ଅହଂ ବିଦେଶତଃ/ ବିଦ୍ଯାଲଯତଃ/ ମାର୍ଗତଃ/ କାର୍ଯାଲଯତଃ/ ହିମାଲଯତଃ/ ବାଟିକାତଃ/ ନଦୀତଃ/ ମନ୍ଦିରତଃ/ ପୁଷ୍ପତଃ
ଅହଂ ପେଟିକାତଃ ଉପନେତ୍ରଂ ସ୍ବୀକରୋମି।
କୂପ୍ଯାଂ ଜଲମ୍ ଅସ୍ତି।
ଅହଂ କୂପୀତଃ ଜଲଂ ସ୍ବୀକରୋମି।
ଅହଂ ସଂଚିକାତଃ ପତ୍ରଂ ସ୍ବୀକରୋମି।
ଅହଂ ଶାରଦାତଃ ଲେଖନୀମ୍ ସ୍ବୀକରୋମି।
ଅହଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରତଃ କରବସ୍ତ୍ରଂ ସ୍ବୀକରୋମି।
ଅହଂ କୋଷତଃ ଲେଖନୀଂ ସ୍ବୀକରୋମି।
ଅହଂ ନଦୀତଃ ଜଲମ୍ ଆନଯାମି।
ଭବନ୍ତଃ କୁତଃ କିମ୍ ଆନଯନ୍ତି।
ଗଙ୍ଗା ହିମାଲଯତଃ ପ୍ରବହତି।
ଗଙ୍ଗା କୁତଃ ପ୍ରବହତି।– ପ୍ରଶ୍ନଂ କୁର୍ବନ୍।
ରାମଃ ବିଦ୍ଯାଲଯତଃ ଆଗଚ୍ଛତି।
ରାମଃ କୁତଃ ଆଗଚ୍ଛତି।
ଅହଂ ଗଚ୍ଛାମି। ଅହମ୍ ଆପଣଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ଆପଣତଃ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛାମି। ଗୃହତଃ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମି। ବିଦ୍ଯାଲଯତଃ ଗୃହମ୍ ଆଗଚ୍ଛାମି।
ରମାନନ୍ଦଃ କୁତଃ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛତି।
ରମାନନ୍ଦଃ ଲଖନଊ ଗଚ୍ଛତି। ଲଖନଊତଃ ଅହମଦାବାଦଂ ଗଚ୍ଛତି।
ଅହମଦାବାଦତଃ ବେଙ୍ଗଲୁରୁ ଗଚ୍ଛତି।
ଜ୍ଞାନାର୍ଥଂ ରାମାଯଣଂ ପଠାମି।
ଅହଂ ପାଠନାର୍ଥଂ ପଠାମି।
ଆନନ୍ଦାର୍ଥଂ ନୃତ୍ଯଂ କରୋମି।
ଆନନ୍ଦାର୍ଥଂ ଗୀତଂ ଗାଯାମି।
ପଠନାର୍ଥଂ ଗ୍ରଂଥାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ଓଷଧାର୍ଥମ୍ ଔଷଧାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ଅହମ୍ ଉତ୍ତରଂ ବଦାମି।ଭବନ୍ତଃ ପ୍ରଶ୍ନଂ ବଦନ୍ତୁ।
ରାଧାକୃଷ୍ଣଃ କିମର୍ଥଂ ବିଦ୍ଯଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି।
ରାଧାକୃଷ୍ଣଃ ପଠନାର୍ଥଂ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି।
ରାମଃ ଧ୍ଯାନାର୍ଥଂ ମଂଦିରଂ ଗଚ୍ଛତି।
ରାମଃ କିମର୍ଥଂ ମଂଦିରଂ ଗଚ୍ଛତି।
ରାମଃ କିମର୍ଥଂ ଦୂରଦର୍ଶନଂ ପଶ୍ଯତି।
ରାମଃ ଆନନ୍ଦାର୍ଥଂ ଦୂରଦର୍ଶନଂ ପଶ୍ଯତି।
ଭୋଜନାର୍ଥମ୍ ଉପହାରମନ୍ଦିରଂ ଗଚ୍ଛତି।
ରବୀନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି। ଆଦିତ୍ଯଃ ଅପି ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି।
ରବୀନ୍ଦ୍ର ଉପବିଶତି। ଆଦିତ୍ଯଃ ଅପି ଉପବିଶତି।
ଶାରଦା ଲିଖତି। ଚିତ୍ରା ଅପି ଲିଖତି।
ନାଟକଂ ପଶ୍ଯତି। ଚିତ୍ରମ୍ ଅପି ପଶ୍ଯତି।
ଅହଂ ବାକ୍ଯଦ୍ବଯମ୍ ଅପି ବଦାମି।
ଭବନ୍ତଃ ବଦନ୍ତୁ। ବଦନ୍ତିବା।
ଅସ୍ତୁ- ଅସ୍ତୁ ଆଗଚ୍ଛାମି।
ଅସ୍ତୁ ପିବାମି।
ବିଦ୍ଯାଂ ଦଦାତୁ। ତଥାସ୍ତୁ। ଦେବଃ କିମ୍ ବଦତି।
ଦେବଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ ଭବତି। ସଃ ଭବାନ୍/ ଭବତୀ ପୃଚ୍ଛତି।

ପୂର୍ବଃ- ପ୍ରାଚୀ- ଇନ୍ଦ୍ରଃ
ଦକ୍ଷିଣଃ- ଅବାଚୀ- ଯମଃ
ପଶ୍ଚିମଃ-ପ୍ରତୀଚୀ- ବରୁଣଃ
ଉତ୍ତରଃ-ଉଦୀଚୀ- କୁବେରଃ
ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣ କୋଣଃ- ଆଗ୍ନେଯକୋଣଃ-ଅଗ୍ନିଃ
ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ କୋଣଃ- ନୈର୍ଋତ୍ଯକୋଣଃ-ନୈଋତ୍ଯ
ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତରକୋଣଃ- ବାଯବ୍ଯକୋଣଃ- ମରୁତଃ
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣଃ- ଈଶାନକୋଣଃ- ଈଶଃ ଶଙ୍କରୋ

ପଦ୍ଯ
ସତ୍କାର୍ଯଂ ପ୍ରତି ରମଣୀଯମ୍,
ଅସତ୍ଯ ବଚନଂ ନ ବଦନୀଯମ୍,
ପାପକର୍ମ ନ କରଣୀଯମ୍,
କ୍ରୋଧଲୋଭ ମମ ତ୍ଯଯଣୀଯମ୍।
ବିପତ୍ତିକାଲେ ଶତ୍ରୁ ଆଗତା,
ତତ୍ର ସ୍ଥାପିତା ମମ ସହନୀଯମ୍,
ପୂର୍ଣବିଜଯ ମମ କରଣୀଯମ୍,
ସତ୍କାର୍ଯଂ ପ୍ରତି ରମଣୀଯମ୍।
NEW LESSON

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ
ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ (ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)
(ଆଗାଁ)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର

ଗତେ ଶୋକଂ ନ କୁର୍ବୀତ ଭବିଷ୍ଯଂ ନୈବ ଚିନ୍ତଯେତ୍।
ବର୍ତମାନେଷୁ କାଲେଷୁ ବର୍ତଯନ୍ତି ବିଚକ୍ଷଣାଃ।

ବଯଂ ଇଦାନୀମ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବଂ ଅସ୍ତି- ଗତେ ଶୋକଂ ନ କୁର୍ବୀତ। ବଯଂ ଗତ ବିଷଯେ ପ୍ରୌର୍ତ ବିଷଯେ ଦୁଃଖମ ନ କରଣୀଯଂ ତଥୈବ ଭବିଷ୍ଯେ ଅପି ସ୍ବପନଃ ନ ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ଯଃ। ଭବିଷ୍ଯେ ଏବଂ ଭବିଷ୍ଯତି ଏବଂ କରିଷ୍ଯାମି- ଇତି ସ୍ବପ୍ନଃ ଅପି ନ ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ଯଃ। ଦୁଖମ୍ ଅପି ନ କରଣୀମ୍- ଭୂତେ ଯତ୍ ପ୍ରବୃତ୍ତମ୍ ଅସ୍ତି- ପୂର୍ବମ୍ ଯତ୍ ପ୍ରବୃତ୍ତମ୍ ଅସ୍ତି- ତତ୍ର ଦୁଃଖମ୍ ଅପି ନ କରଣୀଯମ୍- ଅଗ୍ରେ ଯତ୍ ଭବିଷ୍ଯତି ତସ୍ଯ ସ୍ବପ୍ନଃ ଅପି ନ ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ଯଃ। ବର୍ତମାନକାଲେ ଏବ ବ୍ଯବହର୍ଣୀଯଂ- ବର୍ତ୍ତମାନକାଲେ ଏବ ତାତବ୍ଯଂ- ତସ୍ମିନ୍ ବିଷ୍ଯେ ଏବ ଯଦ କରଣୀଯଂ ଯତ ନ କରଣୀଯଂ ତଦବିଷଯେ ଚିନ୍ତନୀଯମ୍- ଏବଂ ବିଚକ୍ଷଣାଃ ନାମ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍- ବୁଦ୍ଧିମନ୍ତଃ ଏବଂ କୁର୍ବନ୍ତି।

କଥା

ଏକମ୍ ଅରଣ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି। ଅରଣ୍ଯେ ଏକଃ ସଂନ୍ଯାସୀ ଅସ୍ତି। ସଃ ପ୍ରତିଦିନ ଭିକ୍ଷାଯାଚନଂ କୃତ୍ବା ଜୀବନଂ କରୋତି। ତସ୍ଯ ହସ୍ତେ ଏକଂ ସୁବର୍ଣ କଙ୍କଣମ୍ ଅସ୍ତି। ସଃ ଚିନ୍ତଯତି ସୁବର୍ଣକଙ୍କନସ୍ଯ ଦାନ କରୋମି- ଇତି। ସଃ ଏକସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ଜନାନ୍ ଆହ୍ବଯତି- ଘୋଷଣାଂ କରୋତି। ବହବଃ ଜନାଃ ସମ୍ମିଲିତାଃ ଭବନ୍ତି। ତଦା ସଂନ୍ଯାସୀ ଘୋଷଯତି- ଅହମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତ ନିର୍ଧନାଯ ସୁବର୍ଣକଙ୍କଣଂ ଦଦାମି। ଅତ୍ର କଃ ନିର୍ଧନଃ ଅସ୍ତି- ଇତି। ତଦା ବହବଃ ଜନାଃ- ଅହଂ ନିର୍ଧନାଃ, ଅହଂ ନିର୍ଧନାଃ ଇତି ସଂନ୍ଯାସୀ ସମୀପମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ପରନ୍ତି ସଂନ୍ଯାସୀ କସ୍ମୈ ଅପି ସୁବର୍ଣକଙ୍କଣଂ ନ ଦଦାତି। ଏକସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ତସ୍ଯ ଦେଶସ୍ଯ ମହାରାଜଃ ତେନ୍ ମାର୍ଗେନ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ସଃ ସଂନ୍ଯାସୀ ବଚନଂ ଶ୍ରୁଣୋତି। ସଃ ସଂନ୍ଯାସୀ ଆଶ୍ରମଂ ଗଚ୍ଛତି। ସଂନ୍ଯାସୀ ମହାରାଜଂ ସମୀପଂ ଆହ୍ବଯତି- ସୁବର୍ଣକଙ୍କଣଂ ମହାରାଜାଯ ଦଦାତି। ସଃ ସଂନ୍ଯାସୀଂ ପୃଚ୍ଛତି। ଅହଂ ମହାରାଜା ଅସ୍ମି। ମମ ସମୀପେ ପ୍ରଭୂତମ୍ ଐଶ୍ବର୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି। ପରନ୍ତୁ ଭବାନ୍ ମମ କୃତେ କିମର୍ଥଂ ସୁବର୍ଣକଙ୍କଣଂ ଦଦାତି। ତଦା ସଂନ୍ଯାସୀ ବଦତି- ଯସ୍ଯ ଆଶା ଅଧିକମ୍ ଅସ୍ତି ତସ୍ମୈ ଏବ ଅହଂ ସୁବର୍ଣକଙ୍କଣଂ ଦଦାମି। ଯଦ୍ଯପି ଭବାନ୍ ମହାରାଜଃ ଅସ୍ତି- ତଥାପି ଭବତଃ ଆଶା ଅଧିକା ଅସ୍ତି। ଭବତଃ ଇଚ୍ଛା ଅସ୍ତି- ଅହମ୍ ଅନ୍ଯସ୍ଯ ରାଜସ୍ଯ ଉପରି ଆକ୍ରମଣଂ କରୋମି- ଜଯଂ ସମ୍ପାଦଯାମି- ଇତୋପି ଅଧିକମ୍ ଐଶ୍ବର୍ଯଂ ସମ୍ପାଦଯାମି। ଅତଃ ଭବାନ୍ ନିର୍ଧନଃ ଏବ। ଅତଃ ଅହମ୍ ଏତଦ ସୁବର୍ଣକଙ୍କଣଂ ଭବତେ ଦାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମି। ସଂନ୍ଯାସିନଃ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ବା ମହାରାଜସ୍ଯ ଜ୍ଞାନୋଦଯଃ ଭବତି। ସଃ ଲଜ୍ଜଯା ସ୍ବରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରତି ଗମିଷ୍ଯତି।

ସମ୍ଭାଷଣମ୍

ନମୋନମଃ।
କେଚନ୍ ପ୍ରଶ୍ନାର୍ଥକାଃ ସନ୍ତି। କିଛୁ ପ୍ରଶ୍ନାର୍ଥକ ଶବ୍ଦ ଅଛି।
ତତ୍ର ସପ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧାଃ ସନ୍ତି। ଓତଏ ସାତ ଟା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଛଥି।
ଯଥା।
କିମ୍
କୁତ୍ର
କତି
କଦା
କୁତଃ
କଥମ୍
କିମର୍ଥମ୍
ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଉତ୍ତରଂ ବଦାମି। ହମ ଆବ ଉତ୍ତର ବଜୈତ ଛୀ।
ଭବନ୍ତଃ ସର୍ବେପି ଏତେଷାମ୍ ଅର୍ଥଂ ଜାନନ୍ତି। ଅହାଁ ସଭ ସେହୋ ଏହି ସଭକ ଉତ୍ତର ଜନୈତ ଛୀ।
ଅହମ୍ ଉତ୍ତରଂ ବଦାମି। ହମ ଉତ୍ତର ବଜୈତ ଛୀ।
ଭବନ୍ତଃ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛତୁ। ଅହାଁ ସଭ ପ୍ରଶ୍ନ ପୂଛୂ।
ଯଥା-
ରାମଃ ପୁସ୍ତକଂ ପଠତି। ରାମ ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ୈତ ଛଥି।
ରାମଃ କିମ୍ ପଠତି? ରାମ କୀ ପଢ଼ୈତ ଛଥି।
ଭବତୀ କିମ୍ ବଦନ୍ତ? ଅହାଁ (ସ୍ତ୍ରୀଲିଂଗ) କୀ ବଜୈତ ଛୀ?
ତତ କୃଷ୍ଣଫଲକମ୍। ଓତଏ କୃଷ୍ଣଫଲକ ଅଛି।
ତତ କିମ୍? ଓତଏ କୀ ଅଛି।
ଲଖନଊ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶେ ଅଛି। ଲଖନଊ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶମେ ଅଛି।
ଲଖନଊ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି? ଲଖନଊ କତଏ ଅଛି?
ଅଧିକାରୀ କାର୍ଯାଲଯେ ଅସ୍ତି। ଅଧିକାରୀ କାର୍ଯାଲଯମେ ଅଛି।
ଭବତୀ କୁତ୍ର ବସତି? ଅହାଁ (ସ୍ତ୍ରୀଲିଂଗ) କତଏ ବସୈତ ଛୀ?
ଅତ୍ର ନବ ବାଲକାଃ ସନ୍ତି। ଏତଏ ନୌ ଟା ବାଲକ ଛଥି।
ଅତ୍ର ଦଶ ଦଣ୍ଡଦୀପାଃ ସନ୍ତି। ଏତଏ ଦସ ଦଣ୍ଡଦୀପ ଅଛି।
ମାର୍ଗେ ନବବାହନାନି ଗଚ୍ଛନ୍ତି। ମାର୍ଗମେ ନୌ ଟା ବାହନ ଜାଇତ ଅଛି।
ମମ ସମୀପେ ଦଶ ପୁସ୍ତକାନି ସନ୍ତି। ହମରା ଲଗ ଦସ ଟା ପୁସ୍ତକ ଅଛି।
ଭବତ୍ଯାଃ ଗୃହେ କତି ଜନାଃ ସନ୍ତି? ଅହାଁକ (ସ୍ତ୍ରୀଲିଂଗ) ଲଗ କୈକଟା ପୁସତକ ଅଛି?
ଚତ୍ବାରଃ। ଚାରିଟା।
ସୂର୍ଯୋଦଯଃ ପ୍ରାତଃ କାଲେ ଭବତି। ସୂର୍ଯୋଦଯ ପ୍ରାତଃକାଲମେ ହୋଇତ ଅଛି।
ସୂର୍ଯାସ୍ତ ସାଯଂକାଲେ ଭବତି। ସୂର୍ଯାସ୍ତ ସାଯଂକାଲମେ ହୋଇତ ଅଛି।
ରମେଶଃ ଦଶବାଦନେ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି। ରମେଶ ଦସ ବଜେ ବିଦ୍ଯାଲଯ ଜାଇତ ଅଛି।
ଭବତୀ କଦା ପାକଂ କରୋତି? ଅହାଁ (ସ୍ତ୍ରୀଲିଂଗ) କଖନ ଭୋଜନ ବନବୈତ ଛୀ?
ମିତ୍ରଃ ବିଦେଶତଃ ଆଗଚ୍ଛତି। ମିତ୍ର ବିଦେଶସଁ ଅବୈତ ଛଥି।
ସଖୀ ଚେନ୍ନଈତଃ ଆଗଚ୍ଛତି। ସଖୀ ଚେନ୍ନଈସଁ ଅବୈତ ଛଥି।
ଗଙ୍ଗା ହିମାଲଯତଃ ପ୍ରବହତି। ଗଙ୍ଗା ହିମାଲଯସଁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇତ ଛଥି।
ଭବତୀ କୁତଃ ମୋଦକମ୍ ଆନଯତି। ଅହାଁ (ସ୍ତ୍ରୀଲିଂଗ) କତଏସଁ ମୋଦକ ଅନୈତ ଛୀ।
ସ୍ବାସ୍ଥ୍ଯଂ ଉତ୍ତମମ୍ ଅସ୍ତି। ସ୍ବାସ୍ଥ୍ଯ ଉତ୍ତମ ଅଛି।
ଭବତ୍ଯାଃ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ଯଂ କଥମ୍ ଅସ୍ତି? ଅହାଁକ (ସ୍ତ୍ରୀଲିଂଗ) ସ୍ବାସ୍ଥ୍ଯ କେହନ ଅଛି?
ଅନୀତା ପାଠନାର୍ଥଂ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି। ଅନୀତା ପଢ଼େବାକ ଲେଲ ବିଦ୍ଯାଲଯ ଜାଇତ ଛଥି।
ଅନୀତା ଔଷଧାର୍ଥମ୍ ଔଷଧାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି। ଅନୀତା ଔଷଧିକ ଲେଲ ଔଷଧାଲଯ ଜାଇତ ଛଥି।
ଗୃହଣୀ ଭୋଜନାର୍ଥଂ ପାକଶାଲାଂ ଗଚ୍ଛତି। ଗୃହଣୀ ଭୋଜନକ ଲେଲ ଭନସାଘର ଜାଇତ ଛଥି।
ଭବତୀ କିମର୍ଥଂ ପଠତି? ଅହାଁ କିଏକ ପଢ଼ୈତ ଛୀ?
ଭବନ୍ତଃ ଏତେଷାମ୍ ଅର୍ଥମ୍ ସମ୍ଯକ ଜ୍ଞାତବନ୍ତଃ। ଇଦାନୀମ୍ ଭବନ୍ତଃ ମାମ୍ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ତୁ। ଅହମ୍ ଉତ୍ତରଂ ବଦାମି। ଇଦାନୀଂ ଭବତୁ ଏକଃ ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଅନନ୍ତରଂ ଭବନ୍ତଃ ସର୍ବେ ତମ୍ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ତୁ। ରାଜା ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଭବାନ୍ ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଇଦାନୀଂ ଭବନ୍ତଃ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ତୁ। ସଃ ଉତ୍ତରଂ ବଦତି।

ଭବାନ୍ କଦା ନିଦ୍ରାଂ କରୋତି। ଅହାଁ କଖନ ନିଦ୍ରା କରୈତ ଛୀ।
ଭବାନ୍ କୁତଃ ଆଗଚ୍ଛତି। ଅହାଁ କତଏସଁ ଅବୈତ ଛୀ।
ଭବାନ୍ କିମ ଖାଦତି। ଅହାଁ କୀ ଖାଇତ ଛୀ।
ଭବତଃ ଅଧ୍ଯଯନଂ କଥଂ ପ୍ରଚଲତି। ଅହାଁକ ଅଧ୍ଯଯନ କେହନ ଚଲି ରହଲ ଅଛି।
ଭବାନ୍ କିମର୍ଥମ୍ ଗୀତଂ ଗାଯତି। ଅହାଁ କିଏକ ଗୀତ ଗବୈତ ଛୀ।
ଭବାନ୍ କୁତ୍ର ବସତି। ଅହାଁ କତଏ ବସୈତ ଛୀ।
ମଞ୍ଜୁନାଥଃ ଗଚ୍ଛତି। ମଞ୍ଜୁନାଥ ଜୈତ ଅଛି।
ଗୃହଂ ଗତବାନ। ଗୃହ ଗେଲ।
ମଞ୍ଜୁନାଥଃ ଗୃହଂ ଗତବାନ। ମଞ୍ଜୁନାଥ ଗୃହ ଗେଲ।
ମଞ୍ଜୁନାଥଃ ନ ଗତବାନ। ମଞ୍ଜୁନାଥ ନହି ଗେଲ।
ମଞ୍ଜୁନାଥଃ ଆଗତବାନ। ମଞ୍ଜୁନାଥଃ ଆବି ଗେଲ।
ମଞ୍ଜୁନାଥଃ ଉପବିଷ୍ଟବାନ। ମଞ୍ଜୁନାଥ ବୈସି ଗେଲ।
ପଠତି- ପଠିତବାନ ପଢ଼ୈତ ଅଛି- ପଢ଼ଲକ
ଲିଖତି- ଲିଖିତବାନ ଲିଖୈତ ଅଛି- ଲିଖଲକ
କରୋତି- କୃତବାନ କରୈତ ଅଛି- କଏଲକ
ଅମ୍ବିକା ପୀତବତୀ/ପୀତବତୀ ଅମ୍ବିକା ପିବୈତ ଆଚି/ ପୀଲକ
ଅମ୍ବିକା ଲିଖତି/ ଲିଖିତବତୀ ଅମ୍ବିକା ଲିଖୈତ ଅଛି/ ଲିଖଲକ
ଅମ୍ବିକା ଗଚ୍ଛତି/ ଗତବତୀ ଅମ୍ବିକା ଜାଇତ ଅଛି/ ଗେଲ
ଅମ୍ବିକା ଆଗଚ୍ଛତି/ ଆଗତବତୀ ଅମ୍ବିକା ଅବୈତ ଅଛି/ ଅମ୍ବିକା ଆବି ଗେଲ
ବାଲକଃ ଗତବାନ ବାଲକ ଗେଲ
ବାଲିକା ଗତବତୀ ବାଲିକା ଗେଲି
କ୍ରୀଡିତବାନ/ କ୍ରୀଡିତବତୀ ଖେଲେଲକ/ ଖେଲେଲୀହ
ପୃଚ୍ଛାମି- ଶ୍ରୁଣୋମି ପୁଛୈତ ଛୀ (ହମ) / ସୁନୈତ ଛୀ (ହମ)
ବଦାମି- ଉକ୍ତ୍ତବାନ –ଉକ୍ତ୍ତବତୀ ବଜଇତ ଛୀ/ ବଜଲହୁଁ/ ବଜଲୀହ
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯ ପଶ୍ଯାମି ହମ ଆଇ ଦେଖୈତ ଛୀ
ଅହଂ ଶ୍ବଃ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ହମ କାଲ୍ହି ଦେଖବ
ମଞ୍ଜୁନାଥଃ ଗମିଷ୍ଯତି ମଞ୍ଜୁନାଥ ଜାଯତ।
ବେଦବତୀ ଗମିଷ୍ଯତି ବେଦବତୀ ଜଯତୀହ
ଭବନ୍ତଃ କିମ୍ କିମ୍ କରିଷ୍ଯନ୍ତି
ଅହଂ କାବ୍ଯଂ ଲେଖିଷ୍ଯାମି ହମ କାବ୍ଯ ଲିଖବ
ବଯଂ କାବ୍ଯଂ ଲିଖିଷ୍ଯାମଃ ହମ ସଭ କାବ୍ଯ ଲିଖବ
ତସ୍ଯ ନାମ ଓମଃ ଓକର ନାମ ଓମ ଅଛି
ଓମ ଉପବିଶତୁ ଓମ ବୈସୂ
ତସ୍ଯାଃ ନାମ ଆସ୍ଥା ଓକର ନାମ ଆସ୍ଥା ଅଛି
ଆସ୍ଥେ ଉପବିଶତୁ ଆସ୍ଥା ବୈସୂ
ଗୀତମ୍
ବାଲୋଽହମ
ବର୍ଣ ପ୍ରସାରଯତୁ ହୋଲୀ ଆଯାତି
ବାଲୋଽହମ ଜଗତ୍ ଭ୍ରମଯାମି
ବର୍ଣଂ ସ୍ନେହଂ ସୁଖଂ ପ୍ରସାରଯତୁମ
ଦୁଃଖେନ ନିବାରଯତୁମ ଗଚ୍ଛାମି।
ବାଲୋଽହମ ଜଗତ୍ ଭ୍ରମଯାମି।
ବାଣୀ ମଧୁରା ପରନ୍ତୁ ପ୍ରଖରା
ମେଲଯତୁମ ଉଚ୍ଚୈଃ ସ୍ବରେ
ଶାନ୍ତଂ ସମୃଦ୍ଧିଂ ଉନ୍ନତଃ ମାର୍ଗେ
ସର୍ବେ ମିଲିତ୍ବା ଗଚ୍ଛାମଃ
ବାଲୋଽହମ ଜଗତ ଭ୍ରମଯାମି।
NEW LESSON
ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ
ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ (ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)
(ଆଗାଁ)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର

ସୁଭାଷିତମ୍

ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ।

ଆଯତ୍ଯାଂ ଗୁଣଦୋଷଜ୍ଞଃ
ତଦାତ୍ବେ କ୍ଷିପ୍ରନିଶ୍ଚଯଃ।
ଅତୀତେ କାର୍ଯଶେଷଜ୍ଞୋ
ବିପଦା ନାଭିଭୂଯତେ॥
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ ଯତ ସୁଭାଷିତମ୍ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି।

କଶ୍ଚନ୍ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯକର୍ତା କଥଂ ବ୍ଯବହାରଂ କରୋତି। ଭବିଷ୍ଯତ୍ କାଲେ ଯତ୍ କାର୍ଯଂ କରଣୀଯମ୍। କାର୍ଯସ୍ଯ ଗୁଣାଃ କେ ଅବଗୁଣାଃ କେ ଇତି ସଃ ଚିନ୍ତଯତି ତଦାତ୍ବେ କ୍ଷିପ୍ରନିଶ୍ଚଯଃ। ଯଦା କାର୍ଯଂ ସନ୍ନିହତଂ ଭବିଷ୍ଯତି ତଦା ଅନୁକ୍ଷଣଂ ନିର୍ଣଯଂ କରୋତି। ଅତୀତେ କାର୍ଯଶେଷଜ୍ଞଃ ଯଦ କାର୍ଯଂ ଶିଷ୍ଟଂ ଭବତି, ତସ୍ଯ କିମ୍ ଇତି ଚିନ୍ତଯତି, ଏବଂ ଯଦ୍ କାର୍ଯମ୍ ଅତୀତମ୍ ଅସ୍ତି ତତ୍ର କିମ୍ ଶିଷ୍ଟମ୍ ଇତି ଚିନ୍ତଯତି- ବିପଦା ନାଭିଭୂଯତେ।

କଥା

ପୂର୍ବଂ ରାଯଗଢ଼ ଦୁର୍ଗମ୍ ଆସୀତ୍। ଶିବାଜୀ ମହାରାଜଃ ତସ୍ଯ ପାଲନଂ କରୋତି ସ୍ମ। ଏକା ମହିଲା ଆସୀତ୍। ସା ପ୍ରତିଦିନଂ କ୍ଷୀରବିକ୍ରଯଣଂ କରୋତି ସ୍ମ। ରାଯଗଢ଼ ଦୁର୍ଗସ୍ଯ ଅନ୍ତଃ ଆଗତ୍ଯ କ୍ଷୀରବିକ୍ରଯଣଂ କରୋତି ସ୍ମ। ତସ୍ଯାଃ ଲଘୁ ପୁତ୍ରଃ ଆସୀତ୍। ତମ୍ ଗୃହେ ତିକ୍ତବା ଦୁର୍ଗସ୍ଯ ଅଂତଃ ଆଗତ୍ଯ କ୍ଷୀରବିକ୍ରଯଣଂ କରୋତି ସ୍ମ। ପ୍ରତିଦିନମ୍ ଅଂଧକାରାତ୍ ପୂର୍ବଂ କ୍ଷୀରବିକ୍ରଯେଣ ସମାପଯିତ୍ବ ବହିଃ ଆଗଚ୍ଛତି ସ୍ମ। ଏକସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ସା କ୍ଷୀରଂ ବିକ୍ରଯେଣ କୁର୍ବତି ଆସୀତ୍ ତଦା ବିଲମ୍ବଃ ଜାତଃ। ଅଂଧକାରଃ ଜାତଃ। ଯଦା ମହିଲା କ୍ଷୀର ବିକ୍ରଯେଣଂ ସମାପ୍ଯ ଦ୍ବାର ସମୀପମ୍ ଆଗତବତୀ- ତଦା ଦୁର୍ଗସ୍ଯ ଦ୍ବାରଂ ପିହିତମ୍ ଆସୀତ୍। ସା ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟବା ରକ୍ଷକବଟମ୍ ଉକ୍ତବତୀ- କୃପଯା ଦ୍ବାରମ୍ ଉଦ୍ଘାଟଯତୁ। ମମ ଶିଶୁଃ ଗୃହେ ଅସ୍ତି। ରକ୍ଷକବଟଃ ଦ୍ବାରମ୍ ଉଦ୍ଘାଟଯତୁଂ ନିରାକୃତବାନ୍। ପୁନଃ ସା ମହିଲା ପ୍ରାର୍ଥିତବତୀ। ରକ୍ଷକବଟଂ ସା ପ୍ରାର୍ଥିତବତୀ- କୃପଯା ଉଦ୍ଘାଟଯତୁ। ଅହଂ ବହିଃ ଗଚ୍ଛାମି। ଗୃହେ ମମ ଲଘୁ-ଶିଶୁଃ ଅସ୍ତି। ତସ୍ମୈ ଭୋଜନଂ ଦାତବ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି। କୃପଯା ଉଦ୍ଘାଟଯତୁ। ଭବାନ୍ କିମର୍ଥଂ ନ ଉଦ୍ଘାଟଯତି। ସା ପୃଷ୍ଟବତୀ। ରକ୍ଷକବଟଃ ଉକ୍ତବାନ୍- ଶିବାଜୀ ମହାରାଜସ୍ଯ ସୂଚନା ଅସ୍ତି। ଅଂଧକାରସ୍ଯ ଅନନ୍ତରଂ ଦ୍ବାରସ୍ଯ ଉଦ୍ଘାଟନଂ ନ କରଣୀଯମ୍। ଇତି। ତଦ୍ ଶ୍ରୁତ୍ବା ସା ମହିଲା ଦିଗ୍ଭ୍ରାନ୍ତା ଜାତଃ। ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ ଗୃହଂ କଥଂ ଗଚ୍ଛାମି। ସା ତତ୍ରୈବ ମାର୍ଗସ୍ଯ ଅନ୍ବେଷଣଂ କୃତବତୀ। ସର୍ବତ୍ର ଅଟିତବତୀ। ଏକତ୍ର ଦୁର୍ଗସ୍ଯ ଭିତ୍ତିଃ ଶିଥିଲା ଆସୀତ୍। ସା ମହିଲା ଭିତ୍ତିମ୍ ଆରୂଢ଼ବତୀ। ପାର୍ଶ୍ବେ ଏକଃ ବୃକ୍ଷଃ ଆସୀତ୍। ବୃକ୍ଷସ୍ଯ ଶାଖାଂ ଗୃହିତ୍ବା ଉତ୍ତିର୍ଯ ସା କଥମପି ଦୁର୍ଗାତ୍ ବହିଃ ଆଗତବତୀ। ଅନନ୍ତର ଦିନେ ଶିବାଜୀ ମହାରାଜଃ ଏତାଂ ବାର୍ତାଂ ଶ୍ରୁତବାନ। ସଃ ତାମ ମହିଲାମ୍ ଆହୂତବାନ। ତାମ ସଃ ପୃଷ୍ଟବାନ। ଭବତୀ କଥଂ ଗତବତୀ। ତଦା ସା ଉକ୍ତବତୀ। ଅହଂ କିମପି ନ ଜାନାମି। ତଦା ମମ କର୍ଣଯୋଃ କେବଲଂ ମମ ଶିଶୋଃ କ୍ରନ୍ଦନଂ ଶ୍ରୁଯତି ସ୍ମ। ଅହଂ କଥମପି ଦୁର୍ଗାତ୍ ବହିଃ ଗତବତୀ। ତତ ଶ୍ରୁତ୍ବା ଶିବାଜୀ ମହାରାଜଃ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ଅଭବତ୍। ତସ୍ଯୈ ମହିଲାଯୈ ସଃ ପାରିତିଷିକଂ ଦତ୍ତବାନ।

ସମ୍ଭାଷଣମ୍

ଏକବଚନତଃ ବହୁବଚନଂ ପ୍ରତି ପରିବର୍ତ୍ତନଂ କୃତମ୍ ଅସ୍ତି।
ବାଲକଃ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗତବାନ। ବାଲକ ବିଦ୍ଯାଲଯ ଗେଲାହ।
ବାଲକାଃ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗତବନ୍ତଃ। ବାଲକ ଲୋକନି ବିଦ୍ଯାଲଯ ଗେଲାହ।

ଇଦାନୀମ୍ ଏକବଚନତଃ ବହୁବଚନଂ ପ୍ରତି ପରିବର୍ତନଂ କୁର୍ବନ୍ତି ଏବ।

ଯୁବକଃ ଯୋଗାଭ୍ଯାସଂ କୃତବାନ। ଯୁବକ ଯୋଗାଭ୍ଯାସ କଏଲନ୍ହି।
ଯୁବକାଃ ଯୋଗାଭ୍ଯାସଂ କୃତବନ୍ତଃ। ଯୁବକ ଲୋକନି ଯୋଗାଭ୍ଯାସ କଏଲନ୍ହି।
ନର୍ତକଃ ନୃତ୍ଯଂ କୃତବାନ। ନର୍ତକ ନୃତ୍ଯ କଏଲନ୍ହି।
ନର୍ତକାଃ ନୃତ୍ଯଂ କୃତବାନ। ନର୍ତକ ଲୋକନି ନୃତ୍ଯ କଏଲନ୍ହି।
ଅଲସଂ ନିଦ୍ରାଂ କୃତବାନ। ଆଲସୀ ନିଦ୍ରା କଏଲନ୍ହି।
ଅଲସାଃ ନିଦ୍ରାଂ କୃତବନ୍ତଃ। ଆଲସୀ ଲୋକନି ନିଦ୍ରା କଏଲନ୍ହି।
ସୈନିକଃ ଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ତବାନ। ସୈନିକ ଜଯ ପ୍ରାପ୍ତ କଏଲନ୍ହି।
ସୈନିକାଃ ଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ତବନ୍ତଃ। ସୈନିକ ଲୋକନି ଜଯ ପ୍ରାପ୍ତ କଏଲନ୍ହି।
ବାଲକଃ ଗ୍ରନ୍ଥଂ ସ୍ମୃତବାନ। ବାଲକ ଗ୍ରଂଥ ଯାଦି କଏଲନ୍ହି।
ବାଲକାଃ ଗ୍ରନ୍ଥଂ ସ୍ମୃତବାନ। ବାଲକ ଲୋକନି ଗ୍ରନ୍ଥ ଯାଦି କଏଲନ୍ହି।

ବାଲିକା ପାଠଂ ପଠିତବତୀ। ବାଲିକା ପାଠ ପଢ଼ଲନ୍ହି।
ବାଲିକାଃ ପାଠଂ ପଠିତବତ୍ଯଃ। ବାଲିକା ଲୋକନି ପାଠ ପଢ଼ଲନ୍ହି।
ବାଲିକା ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗତବତୀ। ବାଲିକା ବିଦ୍ଯାଲଯ ଗେଲୀହ।
ବାଲିକାଃ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗତବତ୍ଯଃ। ବାଲିକା ଲୋକନି ବିଦ୍ଯାଲଯ ଗେଲୀହ।
ବୈଦ୍ଯା ଚିକିତ୍ସାଲଯଂ ଗତବତୀ। ବୈଦ୍ଯା ଚିକିତ୍ସାଲଯ ଗେଲୀହ।
ବୈଦ୍ଯାଃ ଚିକିତ୍ସାଲଯଂ ଗତବତ୍ଯଃ। ବୈଦ୍ଯା ଲୋକନି ଚିକିତ୍ସାଲଯ ଗେଲୀହ।
ସଖୀ ନଗରଂ ଗତବତୀ। ସଖୀ ନଗର ଗେଲୀହ।
ସଖ୍ଯାଃ ନଗରଂ ଗତବତ୍ଯଃ। ସଖୀ ଲୋକନି ନଗର ଗେଲୀହ।
ଲେଖିକା ଲେଖଂ ଲିଖିତବତୀ। ଲେଖିକା ଲେଖ ଲିଖଲନ୍ହି।
ଲେଖିକା ଲେଖଂ ଲିଖିତବତ୍ଯଃ। ଲେଖିକା ଲୋକନି ଲେଖ ଲିଖଲନ୍ହି।
ଭଗିନୀ ଗାନଂ ଗୀତବତୀ। ବହିନ ଗୀତ ଗଓଲନ୍ହି।
ଭଗିନ୍ଯଃ ଗାନଂ ଗୀତବତ୍ଯଃ। ବହିନ ଲୋକନି ଗୀତ ଗଓଲନ୍ହି।
ନଟୀ ନୃତ୍ଯଂ କୃତବତୀ। ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯ କଏଲନ୍ହି।
ନଟ୍ଯଃ ନୃତ୍ଯଂ କୃତବତ୍ଯଃ। ନର୍ତକୀ ଲୋକନି ନୃତ୍ଯ କଏଲନ୍ହି।
ଅହଂ ରାମାଯଣଂ, ମହାଭାରତଂ, ଭଗବତଗୀତାଂ ଚ ପଠାମି।
ହମ ରାମାଯଣ, ମହାଭାରତ ଆଽ ଭଗବତଗୀତା ପଢ଼ୈତ ଛୀ।
ଅହମ୍ ଅନ୍ନଂ, ପାଯସଂ, ଲଡ୍ଡୂକଂ ଚ ଖାଦାମି।
ହମ ଅନ୍ନ, ପାଯସ ଆଽ ଲଡ୍ଡୂ ଖାଇତ ଛୀ।
ସୁବ୍ରମଣ୍ଯଂ ଲେଖନୀଂ, କରବସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଆନଯତୁ।
ସୁବ୍ରମଣ୍ଯଂ କଲମଅ ଆଽ ରୁମାଲ ଆନୂ।

ସୁବ୍ରମଣ୍ଯଂ ଲେଖନୀଂ, କରବସ୍ତ୍ରଂ ଚ ନଯତୁ।
ସୁବ୍ରମଣ୍ଯଂ କଲମଅ ଆଽ ରୁମାଲ ଲଏ ଜାଊ।

ମମ ଗୃହେ ମାତା, ପିତା, ଭ୍ରାତା ଚ ସନ୍ତି।
ହମର ଗୃହମେ ମାତା, ପିତା ଆଽ ଭ୍ରାତା ଛଥି।

ଭବତଃ ଗୃହେ କେ କେ ସନ୍ତି।
ଅହାଁକ ଗୃହମେ କେ କେ ଛଥି।

ଭବତ୍ଯାଃ ଗୃହେ କେ କେ ସନ୍ତି।
ଅହାଁସଭକ ଗୃହମେ କେ କେ ଛଥି।

ଭବତ୍ଯାଃ କିମ୍ କିମ୍ ଖାଦନ୍ତି।
ଅହାଁ ସଭ କୀ କୀ ଖାଇତ ଛୀ।

ଭବତ୍ଯାଃ କାଂ କାଂ ଭାଷାଂ ଜାନନ୍ତି।
ଅହାଁ ସଭ କୋନ କୋନ ଭାଷା ଜନୈତ ଛୀ।

ଭବନ୍ତଃ କିମ୍ କିମ୍ କୁର୍ବନ୍ତି।
ଅହାଁ ସଭ କୀ କୀ କରିତ ଛୀ।

ଭବତୀ କିମ୍ କିମ୍ କରୋତି।
ଅହାଁ କୀ କୀ କରୈତ ଛୀ।

ଇଦାନୀଂ ଭବନ୍ତଃ ଚ ଯୋଜଯିତ୍ବା ବାକ୍ଯାନି ବଦନ୍ତି ଏବ।
ଆମ୍ ବଦାମଃ।

ଅହଂ ଚେନ୍ନୈ ନଗରଂ, ମୁମ୍ବଇ ନଗରଂ, ଦିଲ୍ଲୀ ନଗରଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟବାନ।
ହମ ଚେନ୍ନୈ ନଗର, ମୁମ୍ବଇ ନଗର ଆଽ ଦିଲ୍ଲୀ ନଗର ଦେଖଲହୁଁ।

ଅହଂ ଚେନ୍ନୈ ନଗରଂ, ମୁମ୍ବଇ ନଗରଂ, ଦିଲ୍ଲୀ ନଗରଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟବତୀ।
ହମ ଚେନ୍ନୈ ନଗର, ମୁମ୍ବଇ ନଗର ଆଽ ଦିଲ୍ଲୀ ନଗର ଦେଖଲହୁଁ।

ଭବନ୍ତଃ କିମ୍ କିମ୍ ଦୃଷ୍ଟବନ୍ତଃ।
ଅହାଁ ଲୋକନି କୀ କୀ ଦେଖଲହୁଁ।

ଅଭିଷେକଃ କୋଲାହଲଂ କରୋତି- ଅତଃ ଅହଂ ତାଡଯାମି।
ଅଭିଷେକ କୋଲାହଲ କରୈତ ଛଥି- ତାହି ଦ୍ବାରେ ହମ ମାରୈତ ଛିଯନ୍ହି।

ମମ ବହୁ ପିପାସା ଅତଃ ଅହଂ ଜଲଂ ପୀବାମି।
ହମରା ବଡ଼ ପ୍ଯାସ ଲାଗଲ ଅଛି ତାହି ଦ୍ବାରେ ହମ ଜଲ ପିବୈତ ଛୀ।

ମମ ବହୁ ବୁଭୁକ୍ଷା ଅସ୍ତି, ଅତଃ ଭୋଜନଂ କରୋମି। ହମରା ବଡ଼ ଭୂଖ ଲାଗଲ ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ଭୋଜନ କରୈତ ଛୀ।

ବାହନେ ଈଂଧନଂ ନାସ୍ତି, ଅତଃ ବାହନଂ ନ ଚଲତି। ବାହନମେ ଈଂଧନ ନହି ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ବାହନ ନହି ଚଲୈତ ଅଛି।

ଅତଃ- ଉପଯୋଗଂ କୃତ୍ବା ବାକ୍ଯାନି ବଦନ୍ତି ଏବ।

ଗୋପାଲଃ ରୁଗ୍ନଃ ଅସ୍ତି, ଅତଃ ସଃ ଶାଲାଂ ନ ଗଚ୍ଛତି।
ଗୋପାଲ ଦୁଃଖିତ ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ପାଠଶାଲା ନହି ଜାଇତ ଅଛି।
ଗୋପାଲଃ ରୁଗ୍ନଃ ଅସ୍ତି, ଅତଃ ନିଦ୍ରାଂ କରୋତି।
ଗୋପାଲ ଦୁଃଖିତ ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ସୁତୈତ ଅଛି।

ଗୋପାଲଃ ରୁଗ୍ନଃ ଅସ୍ତି, ଅତଃ ଚିକିତ୍ସାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି।
ଗୋପାଲ ଦୁଃଖିତ ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ଚିକିତ୍ସାଲଯ ଜାଇତ ଅଛି।

ଗୋପାଲଃ ରୁଗ୍ନଃ ଅସ୍ତି, ଅତଃ ନ କ୍ରୀଡତି।
ଗୋପାଲ ଦୁଃଖିତ ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ନହି ଖେଲାଇତ ଅଛି।

ମଂତ୍ରୀ ଆଗଚ୍ଛତି, ଅତଃ କାର୍ଯକ୍ରମଃ ଭବତି।
ମଂତ୍ରୀ ଅବୈତ ଛଥି, ତାହି ଦ୍ବାରେ କାର୍ଯକ୍ରମ ହୋଇତ ଅଛି।
ମଂତ୍ରୀ ଆଗଚ୍ଛତି, ଅତଃ ସର୍ବେ ତମ ନମନ୍ତି।
ମଂତ୍ରୀ ଅବୈତ ଛଥି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ସଭ ହୁନକା ନମସ୍କାର କରୈତ ଛଥି।
ମଂତ୍ରୀ ଆଗଚ୍ଛତି, ଅତଃ ସର୍ବେ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି।
ମଂତ୍ରୀ ଅବୈତ ଛଥି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ସଭ ଉଠୈତ ଛଥି।

ପରୀକ୍ଷା ଅସ୍ତି, ଅତଃ ଛାତ୍ରାଃ ନିଦ୍ରାଂ ନ କୁର୍ବନ୍ତି।
ପରୀକ୍ଷା ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ସଭ ଛାତ୍ର ନିଦ୍ରା ନହି କରିତ ଛଥି।
ପରୀକ୍ଷା ଅସ୍ତି, ଅତଃ ସର୍ବେ ଛାତ୍ରାଃ ଶାଲାଂ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି।
ପରୀକ୍ଷା ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ସଭ ଛାତ୍ର ପାଠଶାଲା ଅବୈତ ଛଥି।
ପରୀକ୍ଷା ଅସ୍ତି, ଅତଃ ବଯଂ ସର୍ବେ ଅଧିକଃ ପଠାମଃ।
ପରୀକ୍ଷା ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ସଭ ଛାତ୍ର ଅଧିକ ପଢ଼ୈତ ଛଥି।
ଉତ୍ସବଃ ଅସ୍ତି, ଅତଃ ଅହଂ ସମ୍ଯକ୍ ମଧୁରଂ ଖାଦାମି।
ଉତ୍ସବ ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ହମ ବହୁତ ରାସ ମଧୁର ଖାଇତ ଛୀ।
ଉତ୍ସବଃ ଅସ୍ତି, ଅତଃ ସର୍ବେ ଜନାଃ ଉତ୍ସୁକାଃ ଭବନ୍ତି।
ଉତ୍ସବ ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ସଭ ଲୋକ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇତ ଛଥି।

ଉତ୍ସବଃ ଅସ୍ତି, ଅତଃ ସର୍ବେ ଜନାଃ ଦେବାଲଯଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି।
ଉତ୍ସବ ଅଛି, ତାହି ଦ୍ବାରେ ସଭ ଲୋକ ଦେବାଲଯ ଜାଇତ ଛଥି।

ମମ ହସ୍ତେ ନାନକମ୍ ଅସ୍ତି। ହମର ହାଥମେ ପାଇ ଅଛି।
ନାନକମ ବାମ ହସ୍ତେ ଅସ୍ତି ବା ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତେ ଅସ୍ତି ବା?
ପାଇ ବାମ ହାଥମେ ଅଛି ଆକି ଦହିନ ହାଥମେ ଅଛି?
ବଦନ୍ତୁ। ବାଜଏ ଜାଊ।
ବାମ ହସ୍ତେ। ନ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତେ।
ବାମ ହାଥମେ। ନହି ଦକ୍ଷିଣ ହାଥମେ।
ନାନକଂ ବାମ ହସ୍ତେ ଏବ ଅସ୍ତି।
ପାଇ ବାମ ହାଥହିମେ ଅଛି।

ଅହଂ ଚାଯମ୍ ଏବ ପିବାମି।
ହମ ଚାହେଟା ପିବୈତ ଛୀ।
ମମ ପିତା କାର୍ଯାଲଯ ଏବ ଅସ୍ତି।
ହମର ପିତା କାର୍ଯାଲଯଅହି ମେ ଛଥି।
ଅହଂ ସତ୍ଯମେବ ବଦାମି।
ହମ ସତ୍ଯେ ଟା ବଜୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ପ୍ରାତଃ ରୋଟିକାଂ ଖାଦାମି।
ହମ ଭୋରମେ ସୋହାରୀ ଖୈତ ଛୀ।

ଅତ୍ର ଏବ ଯୋଜଯିତ୍ବା ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତି ଏବ- ଯଥା ଅହଂ ପ୍ରାତଃ ଏବ ରୋଟିକାଂ ଖାଦାମି। ସାଯଂକାଲେ ଖାଦନ୍ତି। ନ। ମଧ୍ଯାହ୍ଣକାଲେ ଖାଦନ୍ତି। ନ।

ମାଲତୀ। ଆମ। ମମ ଉପନେତ୍ରଂ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି।
ମାଲତୀ। ହଁ। ହମର ଚଶ୍ମା କତଏ ଅଛି।
ତତ୍ରୈବ ଅସ୍ତି। ଓତହି ଅଛି।
ଅତ୍ର କୁତ୍ରାପି ନାସ୍ତି ଏବ ଖଲୁ।
ଏତଏ କତହୁ ନହି ଅଛି।
ତତ୍ରୈବ ଅସ୍ତି ଭଃ।
ଓତହି ଅଛି, ଯୌ।
ଅତ୍ର ନାସ୍ତି ଏବ। ଏତଏ ନହି ଅଛି।
ଅହଂ ଜାନାମି ଭୋଃ। ତତ୍ରୈବ ଅସ୍ତି।
ହମ ଜନୈତ ଛୀ। ଓତହି ଅଛି।
ଅତ୍ର ନାସ୍ତି ଏବ ଭୋଃ।
ଏତଏ ନହି ଅଛି।
ଅହୋ ପଶ୍ଯତୁ। ଅତ୍ରୈବ ଅସ୍ତି।
ଅହା। ଦେଖୂ। ଏତହି ଅଛି।

ଅହଂ ପ୍ରତିଦିନଂ ଶାଲାଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ହମ ସଭ ଦିନ ପାଠାଶାଲା ଜାଇତ ଛୀ।

ଅହଂ ନ ଶ୍ରୁତବାନ। ସଃ କିମ୍ ଇତି ଉକ୍ତବାନ।
ହମ ନହି ସୁନଲହୁଁ। ଓଽ କୀ ବଜଲାହ।
ସଃ ଅହଂ ପ୍ରତିଦିନଂ ଶାଲାଂ ଗଚ୍ଛାମି ଇତି ଉକ୍ତବାନ।
ଓଽ ହମ ସଭ ଦିନ ପାଠଶାଲା ଜାଇତ ଛୀ ଈ ବଜଲାହ।

ସା କିମ୍ ଇତି ଉକ୍ତବତୀ।
ଓଽ କୀ ବଜଲୀହ।
ସା ରମା ପ୍ରତିଦିନଂ ଦେବାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି ଇତି ଉକ୍ତବତୀ।
ଓଽ ରମା ପ୍ରତିଦିନ ବିଦ୍ଯାଲଯ ଜାଇତ ଛଥି ଈ ବଜଲୀହ।
ଅହମ୍ ଏକଂ ଶବ୍ଦଂ ଲିଖାମି।
ହମ ଏକଟା ଶବ୍ଦ ଲିଖୈତ ଛୀ।

ଅହଂ କିମ୍ ଇତି ଲିଖିତବାନ।
ହମ କୀ ଲିଖଲହୁଁ।
ଭବାନ୍ ପରୀକ୍ଷା ଇତି ଲିଖିତବାନ।
ଅହାଁ ପରୀକ୍ଷା ଈ ଲିଖଲହୁଁ।

ସଃ କର୍ଣେ କିମ୍ ବଦତି।
ଓଽ କାନମେ କୀ ବଜୈତ ଛଥି।
ଏଷଃ ଅହଂ ଶାଲାଂ ଗଚ୍ଛାମି, ଇତି ଉକ୍ତବାନ।
ଈ ହମ ପାଠଶାଲା ଜାଇତ ଛୀ, ଈ ବଜଲାହ।

ସାଧଯତୁ ଅଥବା ବିନଶ୍ଯତୁ, ଇତି ମହାତ୍ମା ଗାଁଧୀ ଉକ୍ତବାନ।
କରୂ ବା ମରୂ ଈ ମହାତ୍ମା ଗାଁଧୀ ବଜଲାହ।
(କଃ କିମ୍ ଇତି ଉକ୍ତବାନ।
କେ କୀ ବଜଲାହ।)

ଅହଂ ପତ୍ରାଣି ପ୍ରଦର୍ଶଯାମି।

ଶରୀର ମାଧ୍ଯଂ ଖଲୁ ଧର୍ମ ସାଧନମ୍ ଇତି କାଲିଦାସଃ ଉକ୍ତବାନ।
ଶରୀର ମାତ୍ର ଧର୍ମକ ସାଧନକ ମାଧ୍ଯମ ଈ କାଲିଦାସ ବଜଲାହ।

ଜଯ ଜବାନ ଜଯ କିସାନ ଇତି ଲାଲ ବହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଉକ୍ତବାନ।
ଜଯ ଜବାନ ଜଯ କିସାନ ଈ ଲାଲ ବହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ବଜଲାହ।

ଗୃହେ ମାତା ଅସ୍ତି। ମାତା ସମ୍ଯକ ପଠତୁ ଇତି ବଦତି।
ଗୃହମେ ମାତା ଛଥି। ମାତା ମୋନସଁ ପଢ଼ୁ ଈ ବଜୈତ ଛଥି।

ମମ ମାତା ଅଧିକଂ ଦୂରଦର୍ଶନଂ ନ ପଶ୍ଯତୁ ଇତି ଉକ୍ତବତୀ।
ହମର ମାତା ବେଶୀ ଦୂରଦର୍ଶନ ନହି ଦେଖୂ ଈ ବାଜଲ/ ବଜଲୀହ।

ମମ ପିତା ସତ୍ଯଂ ବଦ ଇତି ଉକ୍ତବାନ।
ହମର ପିତା ସତ୍ଯ ବାଜୂ ଈ ବଜଲାହ।

ଗୃହେ ଅନ୍ଯ କେ କେ କିମ୍ ବଦନ୍ତି ଇତି ବଦତୁ।
ଘରମେ ଆନ କେ କେ କୀ କୀ ବହୈତ ଛଥି ସେ ବାଜୂ।

NEW LESSON

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ
(ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)
(ଆଗାଁ)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର

ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ

ଅମନ୍ତ୍ରମକ୍ଷରଂ ନାସ୍ତି
ନାସ୍ତି ମୂଲମନୌଷଧମ୍।
ଅଯୋଗ୍ଯଃ ପୁରୁଷୋ ନାସ୍ତି
ଯୋଜକସ୍ତତ୍ର ଦୁର୍ଲଭଃ।

ବଯଂ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ। ତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି।
ବର୍ଣମାଲାଯାଂ ବହୂଣି ଅକ୍ଷରାଣି ସନ୍ତି। ତାଦୃଶମ୍ ଏକମ୍ ଅପି ଅକ୍ଷରଂ ନାସ୍ତି ମଂତ୍ରାଯ ଉପଯୋଗଃ ନ ଭବତି ଇତି। ଏବମେବ ପ୍ରପଂଚେ ବହୁମୂଲାନି ସନ୍ତି। ତାଦୃଶମ୍ ଏକମପି ମୂଲଂ ନାସ୍ତି ଔଷଧାଯ ଯୋଗ୍ଯଂ ନ ଇତି। ଏବମେବ ପ୍ରପଂଚେ ବହୁଜନାଃ ସନ୍ତି- ତେ ସର୍ବେ ଅଯୋଗ୍ଯାଃ ନ। ଯଦି କଶ୍ଚନ୍ ଯୋଜକଃ ମିଲତି ତର୍ହି ତେ ସର୍ବେ ଯୋଗ୍ଯାଃ ଭବିତୁମ ଅର୍ହନ୍ତି।

କଥା

ପୂର୍ବଂ କଲିଂଗଦେଶଂ ଅଶୋକମହାରାଜଃ ପାଲଯତି ସ୍ମ। ଏକଦା ସହ ମଂତ୍ରିଣା ସହ ବିହାରାର୍ଥଂ ବହିର୍ଗତବାନ୍ ଆସୀତ୍। ତତ୍ର ମାର୍ଗେ କାଚିତ୍ ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁଃ ସହ ଦୃଷ୍ଟବାନ୍। ସଃ ଭିକ୍ଷୋଃ ସମୀପଂ ଗତବାନ୍। ଭକ୍ତଯା ତସ୍ଯ ପାଦାରବିନ୍ଦଯୋଃ ଶିରଃ ସ୍ଥାପଯିତ୍ବା ନମସ୍କାରଂ କୃତବାନ୍। ଭିକ୍ଷୁଃ ଆଶୀରବାଦଂ କୃତବାନ୍। ପରନ୍ତୁ ଏତତ୍ ସର୍ବମପି ତସ୍ଯ ମଂତ୍ରୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯେଣ ପଶ୍ଯନ୍ ଆସୀତ୍। ଏତଦ୍ ତସ୍ମୈ ନ ଅରୋଚତ୍। ସଃ ମହାରାଜଂ ପୃଷ୍ଟବାନ୍- ଭୋଃ ମହାରାଜ। ଭବାନ୍ ଏତସ୍ଯ ରାଜସ୍ଯ ଚକ୍ରବର୍ତୀ ଅସ୍ତି। ଭବାନ୍ କିମର୍ଥମ୍ ତସ୍ଯ ପାଦାରବିନ୍ଦଯୋଃ ଶିରଃ ସ୍ଥାପିତବାନ୍। ଇତି। ତଦା ମହାରାଜଃ କିମପି ନ ଉକ୍ତବାନ୍। ମୌନଂ ହସିତବାନ୍। କାଚନ୍ ଦିନାନି ଅତୀତାନି ଏକଦା ଅଶୋକଃ ମଂତ୍ରିଣଂ ଉକ୍ତବାନ୍। ଭୋଃ ମଂତ୍ରିଣ। ଭବାନ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏବ ଗତ୍ବା ଏକସ୍ଯ ଅଜସ୍ଯ ଏକସ୍ଯ ବ୍ଯାଘ୍ରସ୍ଯ ଏକସ୍ଯ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ଶିରଃ ଆନଯତୁ। ତଦା ମଂତ୍ରୀ ଅରଣ୍ଯଂ ଗତବାନ୍। ଏକସ୍ଯ ବ୍ଯାଘ୍ରସ୍ଯ ଶିରଃ ଆନୀତବାନ୍। ମାଂସ୍ବାପଣଂ ଗତବାନ। ତତ୍ର ଏକସ୍ଯ ଅଜସ୍ଯ ଶିରଃ ଆନୀତବାନ୍। ତଥା ଏବ ସ୍ମସାନଂ ଗତବାନ୍। ତତ୍ର ଏକଃ ମନୁଷ୍ଯଃ ମୃତଃ ଆସୀତ୍। ତସ୍ଯ ଶିରଃ ଅପି ଆନୀତବାନ୍- ମହାରାଜାଯ ଦତ୍ତବାନ୍। ମହାରାଜଃ ଉକ୍ତବାନ୍। ଭୋଃ ଏତତ୍ ସର୍ବମ୍ ଅପି ଭବାନ୍ ନୀତ୍ବା ବିକ୍ରୀଯ ଆଗଚ୍ଛତୁ। ମଂତ୍ରୀ ବିପଣୀମ୍ ଗତବାନ୍। ତତ୍ର କଶ୍ଚନ୍ ମାଂସଭକ୍ଷକଃ ଅଜସ୍ଯ ଶିରଃ କ୍ରୀତବାନ୍। ଅନ୍ଯଃ କଶ୍ଚନ୍ ଅଲଂକାରପ୍ରିଯଃ ବ୍ଯାଘ୍ରସ୍ଯ ଶିରଃ କ୍ରୀତବାନ୍। ପରନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ଶିରଃ କୋପି ନ କ୍ରୀତବାନ୍। ଅନନ୍ତରଂ ମଂତ୍ରୀ ନିରାଶଯା ମହାରାଜସ୍ଯ ସମୀପମ୍ ଆଗତ୍ଯ ନିବେଦିତବାନ୍। ମହାରାଜଃ ଉକ୍ତବାନ୍- ଭବତୁ ଭବାନ୍ ଏତଦ୍ ଶିରଃ ଦାନରୂପେଣ ଦଦାତୁ। ଇତି। ପୁନଃ ମଂତ୍ରୀ ବିପଣୀମ୍ ଗତବାନ୍। ତତ୍ର ସର୍ବାଣ ଉକ୍ତବାନ୍- ଭୋଃ ଏତଦ୍ ଶିରଃ ଦାନରୂପେଣ ଦଦାମି। ସ୍ବୀକୁର୍ବନ୍ତୁ- ସ୍ବୀକୁର୍ବନ୍ତୁ। ପରନ୍ତୁ କୋପି ନ ସ୍ବୀକୃତବାନ୍। ମଂତ୍ରୀ ଆଗତ୍ଯ-ମହାରାଜଂ ସର୍ବଂ ନିବେଦିତବାନ୍। ମହାରାଜଃ ଉକ୍ତବାନ୍- ଇଦାନୀଂ ଜ୍ଞାତବାନ୍ ଖଲୁ। ଯାବତ୍ ଜୀବାମଃ ତାବଦେବ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯ ମହତ୍ବଂ ଭବତି। ଜୀବାଭାବେ ମନୁଷ୍ଯଶରୀରଂ ବ୍ଯର୍ଥଂ ଭବତି। ତଦା ଶିରସଃ ଅପି ମହତ୍ବଂ ନ ଭବତି। ଅତଃ ଜୀବିତକାଲେଏବ ବଯଂ ଯଦି ସଜ୍ଜନାନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାନାଂ ପାଦାରବିନ୍ଦଯୋଃ ଶିରଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଆଶୀର୍ବାଦଂ ସ୍ବୀକୁର୍ମଃ ତର୍ହି ଜୀବନଂ ସାର୍ଥକଂ ଭବତି। ଏତତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ବା ମଂତ୍ରୀ ସମାହିତଃ ଅଭବତ୍।

କଥାଯାଃ ଅର୍ଥଂ ଜ୍ଞାତବନ୍ତଃ ଖଲୁ।

ସମ୍ଭାଷଣମ୍

ସ୍ବରାଜ୍ଯଂ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଅଧିକାରଃ- ଇତି ତିଲକଃ ଉକ୍ତବାନ୍।
ସ୍ବରାଜ୍ଯ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଅଧିକାର ଅଛି- ଈ ତିଲକ କହଲନ୍ହି।

ଏତଦୈବ ବାକ୍ଯଂ ବଯଂ ପରିବର୍ତନଂ କୃତ୍ବା ବକ୍ତୁଂ ଶକ୍ନୁମଃ।

ମାତା ଉକ୍ତବତୀ ଯତ୍ ଏକାଗ୍ରତଯା ପଠତୁ।
ମାତା କହଲନ୍ହି ଜେ ଏକାଗ୍ରତାସଁ ପଢ଼ୂ।

ଶିକ୍ଷକଃ ଉକ୍ତବାନ୍ ଯତ୍ ଦ୍ବାରଂ ପିଦଧାତୁ।
ଶିକ୍ଷକ କହଲନ୍ହି ଜେ ଦ୍ବାର ସଟା ଦିଅ।

ଅହଂ ବଦାମି ଯତ୍ ସଂସ୍କୃତଂ ପଠତୁ।
ହମ ବଜୈତ ଛୀ ଜେ ସଂସ୍କୃତ ପଢ଼ୂ।

ସେବକଂ ବଦତି ଯତ୍ ଦ୍ବୀପଂ ଜ୍ବାଲଯତୁ।
ସେବକ କହୈତ ଛଥି ଜେ ଦୀପ ଜଡ଼ାଊ।

ଇଦାନୀମ୍ ଏକମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ କୁର୍ମଃ।

ବୈଦ୍ଯମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍ ଯତ୍ ଫଲଂ ଖାଦତୁ।
ବୈଦ୍ଯ କହଲନ୍ହି ଜେ ଫଲ ଖାଊ।
ବୈଦ୍ଯମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍ ଯତ୍ ସତ୍ଯଂ ବଦ ଧର୍ମଂ ଚର।
ବୈଦ୍ଯ କହଲନ୍ହି ଜେ ସତ୍ଯ ବାଜୂ ଧର୍ମ ପର ଚଲୂ।

ବାଲକଃ ଶାଲାଂ ଗଚ୍ଛତି।
ବାଲାକ ପାଠଶାଲା ଜାଇତ ଛଥି।

ଅହମପି ଶାଲାଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ହମ ସେହୋ ପାଠଶାଲା ଜାଇତ ଛୀ।

ଅହଂ ଚାଯଂ ପିବାମି। ଅହମପି ଚାଯଂ ପିବାମି।
ହମ ଚାହ ପିବୈତ ଛୀ। ହମ ସେହୋ ଚାହ ପିବୈତ ଛୀ।

ରୋଗୀ ଚିକିତ୍ସାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି। ଅହମପି ଚିକିତ୍ସାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମି।
ରୋଗୀ ଚିକିତ୍ସାଲଯ ଜାଇତ ଛଥି। ହମ ସେହୋ ଚିକିତ୍ସାଲଯ ଜାଇତ ଛୀ।

ମମ ନାମ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଃ। ଅହଂ ଶିକ୍ଷକଃ/ ଯୁବକଃ/ ଦେଶଭକ୍ତଃ ଅସ୍ମି।
ଅହଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍/ କ୍ରୀଡାପଟୁ/ ବ୍ରହ୍ମ ଅସ୍ମି।
ହମର ନାମ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଛୀ। ହମ ଶିକ୍ଷକ/ ଯୁବକ/ ଦେଶଭକ୍ତ ଛୀ।
ହମ ବୁଦ୍ଧିମାନ/ କ୍ରୀଡାପଟୁ/ ବ୍ରହ୍ମ ଛୀ।
କୃଷ୍ଣଫଲକେ କତିଚନ୍ ଶବ୍ଦାଃ ସନ୍ତି।

ଅହଂ ବୈଦ୍ଯଃ/ କୃଷକଃ/ ଚାଲକଃ/ ଗାଯିକା/ ବୈଜ୍ଞାନିକଃ/ ଧନିକଃ/ ଅଧ୍ଯାପକଃ/ ଅସ୍ମି।
ହମ ବୈଦ୍ଯ/ କୃଷକ/ ଚାଲକ/ ଗାଯିକା/ ବୈଜ୍ଞାନିକ/ ଧନିକ/ ଅଧ୍ଯାପକ ଛୀ।

ଭବାନ୍ ଶିକ୍ଷକଃ ଅସ୍ତି। ଅହଂ ଶିକ୍ଷକଃ ଅସ୍ମି।
ଅହାଁ ଶିକ୍ଷକ ଛୀ। ହମ ଶିକ୍ଷକ ଛୀ।

ଅହଂ ନାଯକଃ ଅସ୍ମି। ବଯଂ ନାଯକାଃ ସ୍ମଃ।
ହମ ନାଯକ ଛୀ। ହମ ସଭ ନାଯକ ଛୀ।

ଅହଂ ଦେଶଭକ୍ତଃ ଅସ୍ମି। ବଯଂ ଦେଶଭକ୍ତାଃ ସ୍ମଃ।
ହମ ଦେଶଭକ୍ତ ଛୀ। ହମ ସଭ ଦେଶଭକ୍ତ ଛୀ।

ଅହଂ ଭାରତୀଯଃ ଅସ୍ମି। ବଯଂ ଭାରତୀଯାଃ ସ୍ମଃ।
ହମ ଭାରତୀଯ ଛୀ। ହମ ସଭ ଭାରତୀଯ ଛୀ।

ଅହଂ ଗାଯକଃ ଅସ୍ମି। ବଯଂ ଗାଯକାଃ ସ୍ମଃ।
ହମ ଗାଯକ ଛୀ। ହମ ସଭ ଗାଯକ ଛୀ।

ଅହଂ ବୈଦ୍ଯଃ ଅସ୍ମି। ବଯଂ ବୈଦ୍ଯାଃ ସ୍ମଃ।
ହମ ବୈଦ୍ଯ ଛୀ। ହମ ସଭା ବୈଦ୍ଯ ଛୀ।

ବାର୍ତା

-ହରିଓମ୍।
-ହରିଃ ଓମ୍। ଶ୍ରୀଧରଃ ଖଲୁ।
-ଆମ୍।
-ଅହଂ ଲଲିତକୁମାରଃ ବଦାମି।
-ଅହୋ ଲଲିତକୁମାରଃ। କୁତଃ ବଦତି।
-ଅହଂ ଭୋପାଲତଃ ବଦାମି। ଭବାନ୍ ଇଦାନୀଂ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି।
-ଅହଂ ବେଙ୍ଗଲୂର ନଗରୈବ ଅସ୍ମି।
-ବେଙ୍ଲୂରନଗରେ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି।
-ଗିରିନଗରୈବ ଅସ୍ମି।
-ତନ୍ନମା ଗୃହୈବ ଅସ୍ତି।
-ଗୃହତଃ ପ୍ରସ୍ଥିତବାନ୍। ମାର୍ଗେ ଅସ୍ମି।
-ଏବଂ ଭବନ୍ତଃ ସର୍ବେ କଥଂ ସନ୍ତି।
-ବଯଂ ସର୍ବେ କୁଶଲିନଃ। ଭବନ୍ତଃ।
-ବଯଂ ସର୍ବେ କୁଶଲିନଃ ସ୍ମଃ।
-ଏବଂ କଃ ବିଶେଷଃ।
-ବିଶେଷଃ କୋପି ନାସ୍ତି। କୁଶଲ ବାର୍ତାଂ ଜ୍ଞାତମେବ ଦୂରଭାଷଂ କୃତବାନ୍। ଏବଂ ଧନ୍ଯବାଦଃ।
-ନମୋନମଃ।

ଚାକଲେହଃ। ଚାକଲେହମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି।
ଚାକଲେଟ। ଚାକଲେଟ ଲେବାକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି।
ଆମ୍। ଇଚ୍ଛାମଃ।
ହଁ। ଇଚ୍ଛା ଅଛି।
ଅତ୍ର କା ଇଚ୍ଛତି। ଯଦି ଚାକଲେହମ୍ ଇଚ୍ଛତି ତର୍ହି ଅତ୍ର ଆଗଚ୍ଛତୁ।
ଏତଏ କୀ ଇଚ୍ଛା ଅଛି। ଜୌଁ ଚୗକଲେଟ ଲେବାକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି ତଖନ ଏତଏ ଆଊ।

ଯଦି ଅହଂ ତତ୍ର ଆଗଚ୍ଛାମି ଭବାନ୍ ଦଦାତି ବା।
ଜୌଁ ହମ ଓତଏ ଅବୈତ ଛୀ ଅହାଁ ଦେବ କୀ।

ଆମ୍। ଅବଶ୍ଯଂ ଦଦାମି।
ହଁ। ଅବଶ୍ଯ ଦେବ।

ଧନ୍ଯବାଦଃ।
ଧନ୍ଯବାଦ।

ସ୍ବାଗତମ୍।
ସ୍ବାଗତ ଅଛି।

ଫଲମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି।
ଫଲକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି?

ଆମ୍। ଇଚ୍ଛାମଃ।
ହଁ। ଇଚ୍ଛା ଅଛି।

କଃ ଫଲମ୍ ଇଚ୍ଛତି।
କେ ଫଲକ ଇଚ୍ଛା କରୈତ ଅଛି।

ଅହମ୍ ଇଚ୍ଛାମି।
ହମ ଇଚ୍ଛା କରୈତ ଛୀ।

ଯଦି ଫଲମ୍ ଇଚ୍ଛତି ତର୍ହି ଅତ୍ର ଆଗଚ୍ଛତୁ।
ଜୌଁ ଫଲକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି ତଖନ ଏତଏ ଆଊ।

ଯଦି ଅହମ୍ ଅତ୍ରୈବ ଭବାମି ତର୍ହି ତତ୍ ଫଲଂ ନ ଦଦାତି ବା।
ଜୌଁ ହମ ଏତହି ରହୈତ ଛୀ ତଖନ ଅହାଁ ଫଲ ନହି ଦେବ କୀ?

ନ ଦଦାମି। ଯଦି ଫଲମ୍ ଆବଶ୍ଯକମ୍ ଅତ୍ର ଆଗଚ୍ଛତୁ।
ନହି ଦେବ। ଜୌଁ ଫଲ ଆବଶ୍ଯକ ଅଛି ତଖନ ଏତଏ ଆଊ।

ଆଗଚ୍ଛାମି।
ଅବୈତ ଛୀ।

ସ୍ବୀକରୋତୁ।
ସ୍ବୀକାର କରୂ।

ଧନ୍ଯବାଦମ୍।
ଧନ୍ଯବାଦ।

ସ୍ବାଗତମ୍।
ସ୍ବାଗତ ଅଛି।

ପିପାସା ଅସ୍ତି ବା।
ପିଯାସ ଲାଗଲ ଅଛି କୀ?

ନ ପିପାସା ନାସ୍ତି।
ନହି। ପିଯାସ ନହି ଲାଗଲ ଅଛି।

ଅସ୍ତି।
ଲାଗଲ ଅଛି।

କସ୍ଯ ପିପାସା ଅସ୍ତି।
କିନକା ପିଯାସ ଲାଗଲ ଛନ୍ହି।

ଯଦି ପିପାସା ଅସ୍ତି ତର୍ହି ଜଲଂ ପିବତୁ।
ଜୌଁ ପିଯାସ ଲାଗଲ ଅଛି ତଖନ ଜଲ ପୀବୂ।

ଆଗଚ୍ଛତୁ। ସ୍ବୀକରୋତୁ।
ଆଊ। ପୀବୂ।

ଧନ୍ଯବାଦଃ।
ଧନ୍ଯବାଦ।

ଯଦି ବ୍ଯାଘ୍ରଃ ଆଗଚ୍ଛତି ତର୍ହି ଭବାନ୍ କିଂ କରୋତି।
ଜୌଁ ବାଘ ଆଏତ ତଁ ଅହାଁ କୀ କରବ।

ଯଦି ବ୍ଯାଘ୍ରଃ ଆଗଚ୍ଛତି ତର୍ହି ଅହଂ ବ୍ଯାଘ୍ରଂ ତାଡଯାମି।
ଜୌଁ ବାଘ ଆଏତ ତଁ ହମ ଓକରା ମାରବ।

ଯଦି ବ୍ଯାଘ୍ରଃ ଆଗଚ୍ଛତି ତର୍ହି ଅହଂ ତତ୍ରୈବ ଉପବିଶାମି।
ଜୌଁ ବାଘ ଆଏତ ତଁ ହମ ଓତହି ବୈସଲ ରହବ।

ଯଦି ବ୍ଯାଘ୍ରଃ ଆଗଚ୍ଛତି ତର୍ହି ଅହଂ ଧାବାମି।
ଜୌଁ ବାଘ ଆଏତ ତଁ ହମ ଭାଗବ।

ଯଦି ବ୍ଯାଘ୍ରଃ ଆଗଚ୍ଛତି ତର୍ହି ଅହଂ ଶବାସନଂ କରୋମି।
ଜୌଁ ବାଘ ଆଏତ ତଁ ହମ ଶବାସନ କରବ।

ଭବାନ୍ କିମ କରୋତି? ଭବତୀ କିମ୍ କରୋତି?
ଅହାଁ କୀ କରବ? ଅହାଁ କୀ କରବ?

ଯଦି ଅହଂ ବିଦେଶଂ ଗଚ୍ଛାମି ତର୍ହି ଅହଂ ତତ୍ର ଜନାନାଂ ସଂସ୍କୃତଂ ପାଠଯାମି।
ଜୌଁ ହମ ବିଦେଶ ଜାଏବ ତଖନ ହମ ଲୋକ ସଭକେଁ ସଂସ୍କୃତ ପଢ଼ାଏବ।

ଯଦି ମାତା ତର୍ଜଯତି ତର୍ହି ଅହଂ ପିତରମ୍ ଆଶ୍ରଯାମି।
ଜୌଁ ମାତା ମାରୈତ ଛଥି ତଖନ ହମ ପିତାକ ଶରଣମେ ଜାଇତ ଛୀ।

ଭବନ୍ତଃ ତର୍ହି ଯୋଜଯନ୍ତି।

ଯଦି ଧନମ୍ ଅସ୍ତି ତର୍ହି ଦଦାତୁ।
ଜୌଁ ଧନ ଅଛି ତଖନ ଦିଅ।

ଯଦି ବୃଷ୍ଟିଃ ଭବତି ତର୍ହି ଶସ୍ଯାନି ଆରୋପଯତୁ।
ଜୌଁ ବରଖା ହୋଏ ତଖନ ଫସିଲ ରୋପୂ।

ଯଦି ପରୀକ୍ଷା ଆଗଚ୍ଛତି ତର୍ହି ସମ୍ଯକ ପଠତି।
ଜଖନ ପରୀକ୍ଷା ଅବୈତ ଅଛି ତଖନ ନୀକ ଜେକାଁ ପଢ଼ୈତ ଅଛି।

ଯଦି ଜଲମ୍ ଅସ୍ତି ତର୍ହି ସ୍ନାନଂ କରୋତି।
ଜଖନ ଜଲ ରହୈତ ଅଛି ତଖନ ସ୍ନାନ କରୈତ ଛଥି।

ଯଦି ପ୍ରବାସଂ କରୋମି ତର୍ହି ଜ୍ଞାନଂ ସମ୍ପାଦଯାମି।
ଜୌଁ ପ୍ରବାସ କରବ ତଖନ ଜ୍ଞାନକ ସମ୍ପାଦନ କଏ ସକବ।

ଯଦି ଶାନ୍ତିମ୍ ଇଚ୍ଛାମି ତର୍ହି ଭଗବଦଗୀତାଂ ପଠାମି।
ଜଖନ ଶାନ୍ତିକ ଇଚ୍ଛା ହୋଇତ ଅଛି ଭଗବଦଗୀତା ପଢ଼ୈତ ଛୀ।

ଯଦି ଜ୍ଞାନମ୍ ଇଚ୍ଛତି ତର୍ହି ବେଦଂ ପଠତୁ।
ଜୌଁ ଜ୍ଞାନକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି ତଖନ ବେଦ ପଢ଼ୂ।

ଯଦି ଦେଶସେବାଂ କରୋତି ତର୍ହି ସଂତୋଷଃ ଭବତି।
ଜଖନ ଦେଶସେବା କରୈତ ଛୀ ତଖନ ସଂତୋଷ ଭେଟୈତ ଅଛି।

ଯଦି ଉତ୍ତମା ଲେଖନୀ ଅସ୍ତି ତର୍ହି ମମ କୃତେ ଦଦାତୁ।
ଜୌଁ ଉତ୍ତମ କଲମ ଅଛି ହମରା ଲେଲ ଦିଅ।

ଯଦି ସଂସ୍କୃତଂ ପଠତି ତର୍ହି ଆନନ୍ଦଃ ଭବତି।
ଜଖନ ସଂସ୍କୃର ପଢ଼ୈତ ଛୀ ତଖଖନ ଆନନ୍ଦ ପବୈତ ଛୀ।
NEW LESSON

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ
(ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)
(ଆଗାଁ)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର

ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ।

ଯଥା ଚିତ୍ତଂ ତଥା ବାଚୋ
ଯଥା ବାଚସ୍ତଥା କ୍ରିଯା।
ଚିତ୍ତେ ବାଚି କ୍ରିଯାଯାଂ ଚ
ମହତା ମେକରୂପତା॥

ଇଦାନୀମ ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ତାତ୍ପର୍ଯମ୍ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି।
ଲୋକେ ବିବିଧାଃ ଜନାଃ ଭବନ୍ତି- ସଜ୍ଜନାଃ-ଦୁର୍ଜନାଃ ଚ। ସଜ୍ଜନାନାଂ ବିଚାରଃ ଯଃ ଭବତି ସା ଏବ ବାଣୀ ଭବତି ଯଥା ବିଚାରଃ ଭବତି ତଥା ବାଣୀ ଭବତି-ଯଥା ବାଣୀ ଭବତି ତଥା ତେଷାଂ ବ୍ଯବହାରଃ ଭବତି- ତେ ଯଥା ଚିନ୍ତଯନ୍ତି ତଥୈବ ବଦନ୍ତି- ଯଥା ବଦନ୍ତି ତଥୈବ ବ୍ଯବହାରେ ଆଚରନ୍ତି- ଅତଃ ସଜ୍ଜନାନାଂ ବିଚାରଃ ବାଣୀ ଅନନ୍ତରଂ ବ୍ଯବହାରଃ ଚ ସମାନାଃ ଭବନ୍ତି। ଏତଏବ ସଜ୍ଜନାନାଂ ଲକ୍ଷଣଃ ଅସ୍ତି।

ଯଦି ତପଂ କରୋତି ତର୍ହି ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ଯଦି ତପ କରବ ତଁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଏତ।
ଅହଂ ଦଶବାଦନେ ନିଦ୍ରାଂ କରୋମି। ହମ ଦସ ବଜେ ସୁତୈତ ଛୀ।
ଷଡ୍ବାଦନେ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମି। ଛଃବଜେ ଉଠୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଦଶବାଦନତଃ ଷଡ୍ବାଦନପର୍ଯନ୍ତଂ ନିଦ୍ରାଂ କରୋମି। ହମ ଦସବଜେସଁ ଛଃ ବଜେ ଧରି ସୁତୈତ ଛୀ।

ଭବାନ୍ କଦା ନିଦ୍ରାଂ କରୋତି। ଅହାଁ କଖନ ସୁତୈତ ଛୀ।
ଭବାନ୍ କଦା ଅଧ୍ଯଯନଂ କରୋତି। ଅହାଁ କଖନ ଅଧ୍ଯଯନ କରୈତ ଛୀ।
ଭବତୀ କଦା କ୍ରୀଡତି। ଅହାଁ କଖନ ଖେଲାଇତ ଛୀ।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦିନଚରୀ

୦୫୦୦ – ୦୬୦୦ ଯୋଗାସନଂ
ଅଧ୍ଯଯନମ୍
ସ୍ନାନମ୍
ପୂଜା
ଜଲପାନମ୍
ଗୃହକାର୍ଯମ୍
ବିଦ୍ଯାଲଯଃ
କ୍ରୀଡା
ଅଭ୍ଯାସଃ
ଭୋଜନମ୍
୧୦୦୦ ନିଦ୍ରା
ସୋମବାସରତଃ ଶୁକ୍ରବାସରପର୍ଯନ୍ତଂ ବିଦ୍ଯାଲଯଃ ଅସ୍ତି।ସୋମଦିନସଁ ଶୁକ୍ରଦିନ ଧରି ବିଦ୍ଯାଲଯ ଅଛି।
ଫେବ୍ରୁଅରୀତଃ ମଈମାସଂ ପର୍ଯନ୍ତଂ ବିଦ୍ଯାଲଯଃ ଅସ୍ତି। ଫରବରୀସଁ ମଈ ମାସ ଧରି ବିଦ୍ଯାଲଯ ଅଛି।
ଭାରତଦେଶଃ କନ୍ଯାକୁମାରୀତଃ କଶ୍ମୀରପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଅସ୍ତି। ଭାରତଦେଶ କନ୍ଯାକୁମାରୀସଁ କଶ୍ମୀର ଧରି ଅଛି।
ରାଜଧାନୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ଦିଲ୍ଲୀତଃ ମୁମ୍ବଈନଗରଂପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଗଚ୍ଛତି। ରାଜଧାନୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ଦିଲ୍ଲୀସଁ ମୁମ୍ବଇ ଧରି ଜାଇତ ଅଛି।

ଧନ୍ଯବାଦଃ। ପୁନର୍ମିଲାମଃ। ଧନ୍ଯବାଦ। ଫେର ଭେଁଟ ହୋଏତ।

ସୁନ୍ଦରଃ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି। ସୁନ୍ଦର କତଏ ଅଛି।
ଆଗତ୍ ଶ୍ରୀମନ୍। ଆଊ ଶ୍ରୀମାନ୍।
ଜାନାତି-କଃ ସମଯଃ। ଜନୈତ ଛୀ- କୀ ସମଯ ଅଛି।
କୁତ୍ର ଗତବାନ। କତଏ ଗେଲାହ।
ସାର୍ଧ ପଂଚବାଦନମ୍। ଏତାବତ କାଲପର୍ଯନ୍ତମ୍। ସାଢ଼େ ପାଁଚ। ଏଖନ ଧରି?
କିଂ କୁର୍ବନ୍ ଆସୀତ୍? କୀ କରୈତ ଛଲହୁଁ?
ଅତ୍ରୈବ ଆସନ୍। ଶ୍ରୀମନ୍। ବହିଃ। ଏତହି ଛଲହୁଁ। ଶ୍ରୀମାନ୍। ବାହରମେ।
ହନ୍ଯତଂ ମା ବଦତୁ। ଝୂଠ ନହି ବାଜୂ।
କଦା କାର୍ଯାଲଯଂ ଆଗତବାନ୍। କଖନ କାର୍ଯାଲଯ ଅଏଲହୁଁ?
ସାର୍ଧ ନବବାଦନେ। ସାଢ଼େ ନୌ ବଜେ।
ତଦା କିଂ କୃତବାନ୍? ତଖନ କୀ କଏଲହୁଁ?
ସ୍ବଚ୍ଛତାଂ କୃତବାନ୍। ସାଫ-ସଫାଈ କଏଲହୁଁ।
କଦା। କଖନ?
ନବବାଦନତଃ ସାର୍ଧନବବାଦନପର୍ଯନ୍ତମ୍। ନୌ ବଜେସଁ ସାଢ଼େ ନୌ ବଜେ ଧରି।
ତତଃ କିଂ କୃତବାନ୍। ତକର ବାଦ କୀ କଏଲହୁଁ?
ତତଃ ସାର୍ଧଏକାଦଶବାଦନେ ଚାଯପାନାର୍ଥଂ ଗତବାନ୍। ତକର ବାଦ ଚାହପାନିକ ଲେଲ ଗେଲହୁଁ।
ତତଃ କଦା ଆଗତବାନ୍। ତକର ବାଦ କଖନ ଅଏଲହୁଁ?
ସପାଦଦ୍ବାଦଶବାଦନେ। ସବାବାରହ ବଜେ।
ତନ୍ନୈବ ସାର୍ଧଏକାଦଶବାଦନତଃ ସାର୍ଧ ଦ୍ବାଦଶବାଦନପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଅପି ଚାଯଂ ପୀତବାନ୍ ବା। ତକର ବାଦ ସାଢ଼େ ଏଗାରହ ବଜେସଁ ସାଢ଼େ ବାରହ ବଜେ ଧରି ସେହୋ ଚାହେ ପିବୈତ ରହଲହୁଁ କୀ?
ତତଃ କିମ୍ କୃତବାନ୍? ତକର ବାଦ କୀ କଏଲହୁଁ?
ଦ୍ବିବାଦନତଃ ତ୍ରିବାଦନପର୍ଯନ୍ତଂ ଭୋଜନବିରାମଃ ତଦା ଭୋଜନଂ କୃତବାନ୍ ଖଲୁ। ଦୂ ବଜେସଁ ତୀନ ବଜେ ଧରି ଭୋଜନବିରାମ ଛଲ ତଖନ ଭୋଜନ କଏଲହୁଁ ନଞି?
ଆମ୍ ସତ୍ଯମ୍। ହଁ ଠୀକ।
ତ୍ରିବାଦନତଃ ଚତୁର୍ବାଦନପର୍ଯନ୍ତଂ ସ୍ବସ୍ତାନି ଏବ ମିତ୍ରା କୃତବାନ୍, ଉଦ୍ଯାନେ ବିହାରଂ କୃତବାନ୍। ତୀନ ବଜେସଁ ଚାରି ବଜେ ଧରି ମିତ୍ରତ କଏଲହୁଁ, ଉଦ୍ଯାନ ବିହାର କଏଲହୁଁ।
ତଥା ନୈବ ଶ୍ରୀମନ୍। ତ୍ରିବାଦନତଃ ଚତୁର୍ବାଦନପର୍ଯନ୍ତଂ ପତ୍ରାଣି ସଂଚିକାଷୁ ସ୍ଥାପିତବାନ୍। ତେନା ନଞି ଅଛି ଶ୍ରୀମାନ୍। ତୀନ ବଜେସଁ ଚାରି ବଜେ ଧରି ପତ୍ରସଭ ସଂଚିକାମେ ରଖଲହୁଁ।
ସର୍ବମପି ଜାନାମି। ସଭଟା ଜନୈତ ଛୀ।
ସ୍ବାରଭ୍ଯାଂ ଅହଂ ସାର୍ଧନବବାଦନତଃ ଭବାନ୍ କିଂ କିଂ କରୋତି ଇତି ଅହମ୍ ଏବ ପରୀକ୍ଷାଂ କରୋମି। କାଲ୍ହିସଁ ହମ ସାଢ଼େ ନୌ ବଜେସଁ ଅହାଁ କୀ କୀ କରୈତ ଛୀ ଈ ହମ ଅପନେସଁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରବ।
ଯଦି ଆଲସ୍ଯଂ ଦର୍ଶସ୍ଯସି ତର୍ହି ଉଦ୍ଯୋଗାତ୍ ନିଷ୍କାସଯାମି। ଯଦି ଆଲସ୍ଯ ଦେଖାଯବ ତଁ ରୋଜଗାରସଁ ହମ ନିକାଲି ଦେବ।
ଗଚ୍ଛତୁ। ଜାଊ।
ଭବତ୍ସୁ ପ୍ରତିଦିନଂ ଯୋଗାସନଂ କେ କେ କୁର୍ବନ୍ତି। ଅହାଁମେ ସଁ କେ କେ ସଭ ଦିନ ଯୋଗାସନ କରୈତ ଛୀ।
ଅହଂ କରୋମି। ହମ କରୈତ ଛୀ।
ଭବାନ୍ କରୋତି। ଅହାଁ କରୈତ ଛୀ।
ଅବଶ୍ଯଂ କରୋତୁ। ଅବଶ୍ଯ କରୂ।
ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ପ୍ରତିଦିନଂ ଯୋଗାଭ୍ଯାସଂ କରୋତୁ। ଆଇସଁ ଶୁରୂ କଏ ସଭଦିନ ଯୋଗାଭ୍ଯାସ କରୂ।
ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ମାସ୍ତୁ। ଆଇସଁ ନହି।
ଶ୍ବଃଆରଭ୍ଯ ଯୋଗାସନଂ କରୋତୁ। କାଲ୍ହିସଁ ଶୁରୂ କଏ ଯୋଗାସନ କରୂ।
ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ଭବନ୍ତଃ କିଂ କିଂ କୁର୍ବନ୍ତି। ଆଇସଁ ଆରମ୍ଭ କଏ ଅହାଁ ସଭ କୀ କୀ କରବ।
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ଅଧିକଂ ନ କ୍ରୀଡାମି। ହମ ଆଇସଁ ବେଶୀ ନହି ଖେଲାଏବ।
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ଆଲସ୍ଯଂ ତ୍ଯଜାମି। ହମ ଆଇସଁ ଆଲସ୍ଯ ତ୍ଯାଗି ଦେବ।
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ସତ୍ଯଂ ବଦାମି। ହମ ଆଇସଁ ଆଲସ୍ଯ ତ୍ଯାଗି ଦେବ।
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ଯୋଗାସନଂ କରୋମି। ହମ ଆଇସଁ ଯୋଗାସନ କରବ।
ପରଶ୍ବଃ ଆରଭ୍ଯ। ପ୍ରସୂସଁ ଆରମ୍ଭ କଏ।
ଅହମ୍ ଅର୍ଜୁନସ୍ଯକୃତେ ଚମଷଂ ଦଦାମି। ହମ ଅର୍ଜୁନକଲେଲ ଚମ୍ମଚ ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଯତୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କୃତେ ସୁଧାଖଣ୍ଡଂ ଦଦାମି। ହମ ଅର୍ଜୁନକ ଲେଲ ଚୗକ ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଜଯନ୍ତସ୍ଯ କୃତେ କାରଯାନଂ ଦଦାମି। ହମ ଜଯନ୍ତକ ଲେଲ କାର ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ବିଦିଶାଯାଃ କୃତେ ଦୂରବାଣୀଂ ଦଦାମି। ହମ ବିଦିଶାକ ଲେଲ ଟେଲୀଫୋନ ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ପତ୍ରିକାଂ ଦଦାମି। ହମ ପତ୍ରିକା ଦୈତ ଛୀ।
ଭବନ୍ତଃ ମମ କୃତେ କିଂ କିଂ ଯଚ୍ଛନ୍ତି। ଅହାଁସଭ ହମରା ଲେଲ କୀ କୀ ଦଏ ରହଲ ଛୀ।
ଅହଂ ଶିକ୍ଷିକାଯାଃ କୃତେ ଚମଷଂ ଦଦାମି। ହମ ଶିକ୍ଷିକା ଲେଲ ଚମ୍ମଚ ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଭବତ୍ଯାଃ କୃତେ ପତ୍ରିକାଂ ଦଦାମି। ହମ ଅହାଁକ ଲେଲ ପତ୍ରିକା ଦୈତ ଛୀ।
ଜଯନ୍ତ-ଜଯନ୍ତସ୍ଯ କୃତେ। ଜଯନ୍ତ-ଜଯନ୍ତକ ଲେଲ।
ବିଦିଶା-ବିଦିଶାଯାଃ କୃତେ। ବିଦିଶା-ବିଦିଶାକ ଦେଲ।
ଲତା ଗୋପାଲସ୍ଯ କୃତେ ମଧୁରଂ ଦଦାତି। ଲତା ଗୋପାଲକ ଲେଲ ମଧୁର ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ଶିକ୍ଷକସ୍ଯ କୃତେ ପୁସ୍ତକଂ ଦଦାତି। ଲତା ଶିକ୍ଷକକ ଲେଲ ପୁସ୍ତକ ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ପୁଷ୍ପାଯାଃ କୃତେ ସୂଚନାଂ ଦଦାତି। ଲତା ପୁଷ୍ପାକ ଲେଲ ସୂଚନା ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ଭଗିନ୍ଯାଃ କୃତେ ଧନଂ ଦଦାତି। ଲତା ବହିନକ ଲେଲ ଧନ ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ଶ୍ରୀମତ୍ଯାଃ କୃତେ ଉପାଯନଂ ଦଦାତି। ଲତା ଶ୍ରୀମତିକ ଲେଲ ପହିରନା ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ମିତ୍ରସ୍ଯ କୃତେ ସଂଦେଶଂ ଦଦାତି। ଲତା ମିତ୍ରକ ଲେଲ ସଂଦେଶ ଦୈତ ଅଛି।
ମାତା ପୁତ୍ରସ୍ଯ କୃତେ କିଂ କିଂ ଦଦାତି? ମାତା ପୁତ୍ରକ ଲେଲ କୀ କୀ ଦୈତ ଛଥି?
କସ୍ଯ କୃତେ କିଂ କିଂ ଯଚ୍ଛନ୍ତି? କକରା ଲେଲ କୀ କୀ ଦୈତ ଛଥି?
ଅହଂ ଯଥା କରୋମି ଭବାନ୍ ତଥା କରୋତୁ। ହମ ଜେନା କରୈତ ଛୀ ଅହାଁ ତେନା କରୂ।
ଅହଂ ଲିଖାମି। ହମ ଲିଖୈତ ଛୀ।
ବିଦିଶେ ଆଗଚ୍ଛତୁ। ବିଦିଶା ଆଊ।
ଅହଂ ଯଥା ଲିଖାମି ତଥା ଲିଖତି ବା। ହମ ଜେନା ଲିଖୈତ ଛୀ ତେନା ଲିଖବ କୀ।
ଆମ୍। ହଁ।
ଲିଖତୁ। ଲିଖୂ।
ଅହଂ ଯଥା ଲିଖାମି ତଥା ବିଦିଶା ଲିଖତି। ହମ ଜେନା ଲିଖୈତ ଛୀ ତେନା ବିଦିଶା ଲିଖୈତ ଛଥି।
ଚୈତ୍ରା ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଚୈତ୍ରା ଉଠୂ।
ଅହଂ ଯଥା ବଦାମି ତଥା ଭବତୀ କରୋତି ବା। ହମ ଜେନା ବଜୈତ ଛୀ ଅହାଁ ତେନା କରବ କୀ?
କ୍ଷୀରଃ ହସ୍ପୃଶ୍ଯତୁ। କଣ୍ଡୁଯନଂ କରୋତୁ। ଖୀରକେଁ ହାଥସଁ ଡୋଲାଊ।
ଉପନେତ୍ରଂ ସମ୍ଯକ କରୋତୁ। ଚଶ୍ମା ଠୀକ କରୂ।
କର୍ଣଂ ସ୍ପୃଶ୍ଯତୁ। କାନ ସ୍ପର୍ଶ କରୂ।
କାଲିଦାସଃ ଯଥା କାବ୍ଯଂ ଲିଖତି ତଥା କୋପି ନ ଲିଖତି। କାଲିଦାସ ଜେନା କାବ୍ଯ ଲିଖୈତ ଛଥି ତେନା କ୍ଯୋ ନହି ଲିଖୈତ ଛଥି।
ଯଥା ଚିତ୍ରକାରଃ ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି ତଥା କଃ ଲିଖତି। ଜେହନ ଚିତ୍ରକାର ଚିତ୍ର ବନବୈତ ଛଥି ତେହନ କେ ବନବୈତ ଛଥି।
ଯଥା ଚିତ୍ରା ଅଭିନଯଂ କରୋତି ତଥା ଯତୀନ୍ଦ୍ରଃ ନ କରୋତି। ଜେହନ ଅଭିନଯ ଚିତ୍ରା କରୈତ ଛଥି ତେହନ ଯତୀନ୍ଦ୍ର ନହି କରୈତ ଛଥି।
ଅହଂ ବାକ୍ଯଦ୍ବଯଂ ବଦାମି। ଭବନ୍ତଃ ଯଥା ତଥା ଯୋଜଯନ୍ତି।

ରମା ଗୀତଂ ଗାଯତି। ଗୀତା ଅପି ଗାଯତି।
ରମା ଗୀତ ଗବୈତ ଛଥି। ଗୀତା ସେହୋ ଗବୈତ ଛଥି।
ଯଥା ରମା ଗୀତଂ ଗାଯତି ତଥା ଗୀତା ଅପି ଗାଯତି।
ଜେନା ରମା ଗୀତ ଗବୈତ ଛଥି ତେନା ଗୀତା ସେହୋ ଗବୈତ ଛଥି।
ଭୀମଃ ଖାଦତି। କୃଷ୍ଣଃ ନ ଖାଦତି।
ଯଥା ଭୀମଃ ଖାଦତି ତଥା କୃଷ୍ଣଃ ନ ଖାଦତି।
ଜେନା ଭୀମ ଖାଇତ ଛଥି ତେନା କୃଷ୍ଣ ନହି ଖାଇତ ଛଥି।
ସୁରେଶଃ ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି। ରମେଶଃ ଅପି ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି।
ସୁରେଶ ଚିତ୍ର ବନବୈତ ଛଥି। ରମେଶ ସେହୋ ଚିତ୍ର ବନବୈତ ଛଥି।
ଯଥା ସୁରେଶଃ ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି ତଥା ରମେଶଃ ଅପି ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି।
ଜେନା ସୁରେଶ ଚିତ୍ର ଲିଖୈତ ଛଥି ତେନା ରମେଶ ସେହୋ ଚିତ୍ର ଲିଖୈତ ଛଥି।
ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି। ଭବତୀ ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି।
ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯ କରୈତ ଛଥି। ଅହାଁ ନୃତ୍ଯ କରୈତ ଛୀ।
ଯଥା ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି ତଥା ଭବତୀ ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି।
ଜେହନ ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯ କରୈତ ଛଥି ତେହନ ଅହାଁ ନୃତ୍ଯ କରୈତ ଛୀ।

କଥା

ରାମପୁରେ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଇତି କଶ୍ଚନ୍ ଗୃହସ୍ଥଃ ଆସୀତ୍। ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଶାନ୍ତା। ତଦ୍ଦ୍ବୌଯୋ ଅପି ସର୍ବଦା ଅପି କଲହଃ କୁରୁତଃ ସ୍ମ। ଏତେନ୍ ପାର୍ଶ୍ବଗୃହସ୍ଯାଃ ସର୍ବେ ବହୁକଷ୍ଟଃ ଅନୁଭବନ୍ତି ସ୍ମ। ଏକଦା ତମ୍ ଗ୍ରାମଂ କଶ୍ଚନ୍ ଯୋଗୀଶ୍ବରଃ ଆଗତବାନ୍। ସଃ ସିଦ୍ଧିମ୍ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍ ଇତି ବାର୍ତ୍ତା ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଶ୍ରୁତା। ତଦା ଶାନ୍ତା ତତ୍ର ଗତ୍ବା ଯୋଗୀଶ୍ବରଂ ଦୃଷ୍ଟବତୀ। ସା ବଦତି- ଭୋଃ ମହାତ୍ମନ୍। ଅସ୍ମାକଂ ଗୃହେ ସର୍ବଦା କୋଲାହଲଃ ଭବତି। ଏତେନ୍ ଅହଂ ବହୁକଷ୍ଟମ୍ ଅନୁଭବାମି। ପାର୍ଶ୍ବେ ସର୍ବେ ଜନାଃ ମାମ୍ ଉପହସନ୍ତି। ଅତଃ ଏତସ୍ଯ ନିବାରଣଂ କୃପଯା ବଦତୁ। ତଦା ଯୋଗୀଶ୍ବରଃ ନେତ୍ରେ ନିମୀଲ୍ଯ କିଂଚିତ୍ କାଲମ୍ ଉପବିଷ୍ଟବାନ୍। ଅନନ୍ତରମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍- ଭଦ୍ରେ ଚିନ୍ତାଂ ନ କରୋତୁ। ଏତସ୍ଯ ପରିହାରମ୍ ଅହଂ ବଦାମି। ଅହଂ ଭବତ୍ଯୈ ଦିବ୍ଯଂ ଜଲଂ ଦଦାମି। ଭବତୀ ଗୃହଂ ଗତ୍ବା ଏତଦ୍ ଜଲଂ ପତ୍ଯୁଃ ଆଗମନାତ୍ ପୂର୍ବଂ ମୁଖେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ବା ଉପବିଶତୁ। ଅନନ୍ତରଂ ଯୋଗୀଶ୍ବରଃ ଜଲଂ ଦତ୍ତବାନ୍। ଶାନ୍ତା ଗୃହଂ ଗତବତୀ। ପତ୍ଯୁଃ ଆଗମନାତ୍ ପୂର୍ବଂ ଜଲଂ ମୁଖେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ବା ଉପବିଷ୍ଟବତୀ। ସାଯଂକାଲେ ସୁବ୍ରମନ୍ଯଃ ସର୍ବାଣି କାର୍ଯାଣି ସମାପ୍ଯ ଗୃହମ୍ ଆଗତବାନ୍। ଯଦା ଗୃହମ୍ ଆଗତବାନ୍ ତଦା ଶାନ୍ତା ତସ୍ମୈ ପାନୀଯଂ ଦତ୍ତବତୀ। ପାନୀଯଂ ପୀତ୍ବା ସଃ କୋପେନ୍ ଉକ୍ତବାନ୍- ଏତଦ୍ କିଂ ପାନୀଯମ୍- ଏତଦ୍ ପାତୁମ୍ ଏବ ନ ଶକ୍ଯତେ। ଅନନ୍ତରଂ ସଃ ବହିଃ ଗତବାନ୍- ଉପବିଷ୍ଟବାନ୍। ଯଦ୍ଯପି ଶାନ୍ତାଯାଃ କୋପଃ ଆଗତଃ ତଥାପି ସା ମୌନମ୍ ଉପବିଷ୍ଟବତୀ- ଯତଃ ତସ୍ଯାଃ ମୁଖେ ଯୋଗୀଶ୍ବରେଣ ଦତ୍ତଂ ଦିବ୍ଯଂ ଜଲମ୍ ଆସୀତ୍। ଏବମେବ କାନିଚନ୍ ଦିନାନି ଅତୀତାନି। ତେଷାଂ ଗୃହେ କୋଲାହଲଃ ଏବ ନ ଶ୍ରୁଯତି ସ୍ମ। ଏତେନ୍ ପାର୍ଶ୍ବ ଗୃହସ୍ଯାଃ ସର୍ବେ ସଂତୋଷମ୍ ଅନୁଭବନ୍ତି ସ୍ମ। ଏକ ମାସାନନ୍ତରଂ ଯୋଗଶ୍ବରଂ ଦତ୍ତଂ ଜଲଂ ସମାପ୍ତମ୍। ଅନନ୍ତରଂ ଶାନ୍ତା ଯୋଗୀଶ୍ବରସ୍ଯ ସମୀପଂ ଗତବତୀ- ଉକ୍ତବତୀ- ଭୋଃ ସ୍ବାମୀ। ଜଲଂ ସର୍ବଂ ସମାପ୍ତମ୍ ଅସ୍ତି। ଅତଃ ପୁନଃ ଦିବ୍ଯଂ ଜଲଂ ଦଦାତୁ।
ତଦା ଯୋଗୀଶ୍ବରଃ ମନ୍ଦହାସପୂର୍ବକମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍- ମଯା ଦତ୍ତଂ ଜଲଂ ସାମାନ୍ଯଂ ଜଲମ୍ ଏବ। ଭବତୀ ଯଦା ଜଲଂ ପୂରଯିତ୍ବା ଉପବିଶତି ସ୍ମ ତଦା କିମପି ବକ୍ତୁମ ନ ଶକ୍ନୋତି ସ୍ମ। ଏତେନ ଭବତ୍ଯାଃ ପତିଃ ଅପି କିମପି ବକ୍ତଂୀ ନ ଶକ୍ନୋତି ସ୍ମ। ଯଥା ଏକେନ୍ ହସ୍ତେନ୍ କରତାରଣଂ ନ ଭବତି ତଥା ଏକେନ୍ ଅପି କଲହଂ ନ କର୍ତୁଂ ଶକ୍ଯତେ। ତଥା ଏବ ଅହଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟଃ, ଅହଂ ଶ୍ରେଯାମ୍ ଇତ୍ଯପି ସ୍ପର୍ଧା ଅପି ନ ଭବତି। ଏତେନ୍ ଗୃହେ ଶାନ୍ତିଃ ଭବତି। ଯୋଗୀଶ୍ବରସ୍ଯ ଏତଦ୍ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ବା ସଂତୁଷ୍ଟା ଶାନ୍ତା ଗୃହଂ ପ୍ରତ୍ଯାଗତବତୀ।
NEW LESSON

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ

(ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)
(ଆଗାଁ)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ।

ଯଥା ଚିତ୍ତଂ ତଥା ବାଚୋ
ଯଥା ବାଚସ୍ତଥା କ୍ରିଯା।
ଚିତ୍ତେ ବାଚି କ୍ରିଯାଯାଂ ଚ
ମହତା ମେକରୂପତା॥

ଇଦାନୀମ ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ତାତ୍ପର୍ଯମ୍ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି।
ଲୋକେ ବିବିଧାଃ ଜନାଃ ଭବନ୍ତି- ସଜ୍ଜନାଃ-ଦୁର୍ଜନାଃ ଚ। ସଜ୍ଜନାନାଂ ବିଚାରଃ ଯଃ ଭବତି ସା ଏବ ବାଣୀ ଭବତି ଯଥା ବିଚାରଃ ଭବତି ତଥା ବାଣୀ ଭବତି-ଯଥା ବାଣୀ ଭବତି ତଥା ତେଷାଂ ବ୍ଯବହାରଃ ଭବତି- ତେ ଯଥା ଚିନ୍ତଯନ୍ତି ତଥୈବ ବଦନ୍ତି- ଯଥା ବଦନ୍ତି ତଥୈବ ବ୍ଯବହାରେ ଆଚରନ୍ତି- ଅତଃ ସଜ୍ଜନାନାଂ ବିଚାରଃ ବାଣୀ ଅନନ୍ତରଂ ବ୍ଯବହାରଃ ଚ ସମାନାଃ ଭବନ୍ତି। ଏତଏବ ସଜ୍ଜନାନାଂ ଲକ୍ଷଣଃ ଅସ୍ତି।

ଯଦି ତପଂ କରୋତି ତର୍ହି ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ଯଦି ତପ କରବ ତଁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଏତ।
ଅହଂ ଦଶବାଦନେ ନିଦ୍ରାଂ କରୋମି। ହମ ଦସ ବଜେ ସୁତୈତ ଛୀ।
ଷଡ୍ବାଦନେ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମି। ଛଃବଜେ ଉଠୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଦଶବାଦନତଃ ଷଡ୍ବାଦନପର୍ଯନ୍ତଂ ନିଦ୍ରାଂ କରୋମି। ହମ ଦସବଜେସଁ ଛଃ ବଜେ ଧରି ସୁତୈତ ଛୀ।

ଭବାନ୍ କଦା ନିଦ୍ରାଂ କରୋତି। ଅହାଁ କଖନ ସୁତୈତ ଛୀ।
ଭବାନ୍ କଦା ଅଧ୍ଯଯନଂ କରୋତି। ଅହାଁ କଖନ ଅଧ୍ଯଯନ କରୈତ ଛୀ।
ଭବତୀ କଦା କ୍ରୀଡତି। ଅହାଁ କଖନ ଖେଲାଇତ ଛୀ।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦିନଚରୀ

୦୫୦୦ – ୦୬୦୦ ଯୋଗାସନଂ
ଅଧ୍ଯଯନମ୍
ସ୍ନାନମ୍
ପୂଜା
ଜଲପାନମ୍
ଗୃହକାର୍ଯମ୍
ବିଦ୍ଯାଲଯଃ
କ୍ରୀଡା
ଅଭ୍ଯାସଃ
ଭୋଜନମ୍
୧୦୦୦ ନିଦ୍ରା
ସୋମବାସରତଃ ଶୁକ୍ରବାସରପର୍ଯନ୍ତଂ ବିଦ୍ଯାଲଯଃ ଅସ୍ତି।ସୋମଦିନସଁ ଶୁକ୍ରଦିନ ଧରି ବିଦ୍ଯାଲଯ ଅଛି।
ଫେବ୍ରୁଅରୀତଃ ମଈମାସଂ ପର୍ଯନ୍ତଂ ବିଦ୍ଯାଲଯଃ ଅସ୍ତି। ଫରବରୀସଁ ମଈ ମାସ ଧରି ବିଦ୍ଯାଲଯ ଅଛି।
ଭାରତଦେଶଃ କନ୍ଯାକୁମାରୀତଃ କଶ୍ମୀରପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଅସ୍ତି। ଭାରତଦେଶ କନ୍ଯାକୁମାରୀସଁ କଶ୍ମୀର ଧରି ଅଛି।
ରାଜଧାନୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ଦିଲ୍ଲୀତଃ ମୁମ୍ବଈନଗରଂପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଗଚ୍ଛତି। ରାଜଧାନୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ଦିଲ୍ଲୀସଁ ମୁମ୍ବଇ ଧରି ଜାଇତ ଅଛି।

ଧନ୍ଯବାଦଃ। ପୁନର୍ମିଲାମଃ। ଧନ୍ଯବାଦ। ଫେର ଭେଁଟ ହୋଏତ।

ସୁନ୍ଦରଃ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି। ସୁନ୍ଦର କତଏ ଅଛି।
ଆଗତ୍ ଶ୍ରୀମନ୍। ଆଊ ଶ୍ରୀମାନ୍।
ଜାନାତି-କଃ ସମଯଃ। ଜନୈତ ଛୀ- କୀ ସମଯ ଅଛି।
କୁତ୍ର ଗତବାନ। କତଏ ଗେଲାହ।
ସାର୍ଧ ପଂଚବାଦନମ୍। ଏତାବତ କାଲପର୍ଯନ୍ତମ୍। ସାଢ଼େ ପାଁଚ। ଏଖନ ଧରି?
କିଂ କୁର୍ବନ୍ ଆସୀତ୍? କୀ କରୈତ ଛଲହୁଁ?
ଅତ୍ରୈବ ଆସନ୍। ଶ୍ରୀମନ୍। ବହିଃ। ଏତହି ଛଲହୁଁ। ଶ୍ରୀମାନ୍। ବାହରମେ।
ହନ୍ଯତଂ ମା ବଦତୁ। ଝୂଠ ନହି ବାଜୂ।
କଦା କାର୍ଯାଲଯଂ ଆଗତବାନ୍। କଖନ କାର୍ଯାଲଯ ଅଏଲହୁଁ?
ସାର୍ଧ ନବବାଦନେ। ସାଢ଼େ ନୌ ବଜେ।
ତଦା କିଂ କୃତବାନ୍? ତଖନ କୀ କଏଲହୁଁ?
ସ୍ବଚ୍ଛତାଂ କୃତବାନ୍। ସାଫ-ସଫାଈ କଏଲହୁଁ।
କଦା। କଖନ?
ନବବାଦନତଃ ସାର୍ଧନବବାଦନପର୍ଯନ୍ତମ୍। ନୌ ବଜେସଁ ସାଢ଼େ ନୌ ବଜେ ଧରି।
ତତଃ କିଂ କୃତବାନ୍। ତକର ବାଦ କୀ କଏଲହୁଁ?
ତତଃ ସାର୍ଧଏକାଦଶବାଦନେ ଚାଯପାନାର୍ଥଂ ଗତବାନ୍। ତକର ବାଦ ଚାହପାନିକ ଲେଲ ଗେଲହୁଁ।
ତତଃ କଦା ଆଗତବାନ୍। ତକର ବାଦ କଖନ ଅଏଲହୁଁ?
ସପାଦଦ୍ବାଦଶବାଦନେ। ସବାବାରହ ବଜେ।
ତନ୍ନୈବ ସାର୍ଧଏକାଦଶବାଦନତଃ ସାର୍ଧ ଦ୍ବାଦଶବାଦନପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଅପି ଚାଯଂ ପୀତବାନ୍ ବା। ତକର ବାଦ ସାଢ଼େ ଏଗାରହ ବଜେସଁ ସାଢ଼େ ବାରହ ବଜେ ଧରି ସେହୋ ଚାହେ ପିବୈତ ରହଲହୁଁ କୀ?
ତତଃ କିମ୍ କୃତବାନ୍? ତକର ବାଦ କୀ କଏଲହୁଁ?
ଦ୍ବିବାଦନତଃ ତ୍ରିବାଦନପର୍ଯନ୍ତଂ ଭୋଜନବିରାମଃ ତଦା ଭୋଜନଂ କୃତବାନ୍ ଖଲୁ। ଦୂ ବଜେସଁ ତୀନ ବଜେ ଧରି ଭୋଜନବିରାମ ଛଲ ତଖନ ଭୋଜନ କଏଲହୁଁ ନଞି?
ଆମ୍ ସତ୍ଯମ୍। ହଁ ଠୀକ।
ତ୍ରିବାଦନତଃ ଚତୁର୍ବାଦନପର୍ଯନ୍ତଂ ସ୍ବସ୍ତାନି ଏବ ମିତ୍ରା କୃତବାନ୍, ଉଦ୍ଯାନେ ବିହାରଂ କୃତବାନ୍। ତୀନ ବଜେସଁ ଚାରି ବଜେ ଧରି ମିତ୍ରତ କଏଲହୁଁ, ଉଦ୍ଯାନ ବିହାର କଏଲହୁଁ।
ତଥା ନୈବ ଶ୍ରୀମନ୍। ତ୍ରିବାଦନତଃ ଚତୁର୍ବାଦନପର୍ଯନ୍ତଂ ପତ୍ରାଣି ସଂଚିକାଷୁ ସ୍ଥାପିତବାନ୍। ତେନା ନଞି ଅଛି ଶ୍ରୀମାନ୍। ତୀନ ବଜେସଁ ଚାରି ବଜେ ଧରି ପତ୍ରସଭ ସଂଚିକାମେ ରଖଲହୁଁ।
ସର୍ବମପି ଜାନାମି। ସଭଟା ଜନୈତ ଛୀ।
ସ୍ବାରଭ୍ଯାଂ ଅହଂ ସାର୍ଧନବବାଦନତଃ ଭବାନ୍ କିଂ କିଂ କରୋତି ଇତି ଅହମ୍ ଏବ ପରୀକ୍ଷାଂ କରୋମି। କାଲ୍ହିସଁ ହମ ସାଢ଼େ ନୌ ବଜେସଁ ଅହାଁ କୀ କୀ କରୈତ ଛୀ ଈ ହମ ଅପନେସଁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରବ।
ଯଦି ଆଲସ୍ଯଂ ଦର୍ଶସ୍ଯସି ତର୍ହି ଉଦ୍ଯୋଗାତ୍ ନିଷ୍କାସଯାମି। ଯଦି ଆଲସ୍ଯ ଦେଖାଯବ ତଁ ରୋଜଗାରସଁ ହମ ନିକାଲି ଦେବ।
ଗଚ୍ଛତୁ। ଜାଊ।
ଭବତ୍ସୁ ପ୍ରତିଦିନଂ ଯୋଗାସନଂ କେ କେ କୁର୍ବନ୍ତି। ଅହାଁମେ ସଁ କେ କେ ସଭ ଦିନ ଯୋଗାସନ କରୈତ ଛୀ।
ଅହଂ କରୋମି। ହମ କରୈତ ଛୀ।
ଭବାନ୍ କରୋତି। ଅହାଁ କରୈତ ଛୀ।
ଅବଶ୍ଯଂ କରୋତୁ। ଅବଶ୍ଯ କରୂ।
ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ପ୍ରତିଦିନଂ ଯୋଗାଭ୍ଯାସଂ କରୋତୁ। ଆଇସଁ ଶୁରୂ କଏ ସଭଦିନ ଯୋଗାଭ୍ଯାସ କରୂ।
ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ମାସ୍ତୁ। ଆଇସଁ ନହି।
ଶ୍ବଃଆରଭ୍ଯ ଯୋଗାସନଂ କରୋତୁ। କାଲ୍ହିସଁ ଶୁରୂ କଏ ଯୋଗାସନ କରୂ।
ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ଭବନ୍ତଃ କିଂ କିଂ କୁର୍ବନ୍ତି। ଆଇସଁ ଆରମ୍ଭ କଏ ଅହାଁ ସଭ କୀ କୀ କରବ।
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ଅଧିକଂ ନ କ୍ରୀଡାମି। ହମ ଆଇସଁ ବେଶୀ ନହି ଖେଲାଏବ।
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ଆଲସ୍ଯଂ ତ୍ଯଜାମି। ହମ ଆଇସଁ ଆଲସ୍ଯ ତ୍ଯାଗି ଦେବ।
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ସତ୍ଯଂ ବଦାମି। ହମ ଆଇସଁ ଆଲସ୍ଯ ତ୍ଯାଗି ଦେବ।
ଅହମ୍ ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ଯୋଗାସନଂ କରୋମି। ହମ ଆଇସଁ ଯୋଗାସନ କରବ।
ପରଶ୍ବଃ ଆରଭ୍ଯ। ପ୍ରସୂସଁ ଆରମ୍ଭ କଏ।
ଅହମ୍ ଅର୍ଜୁନସ୍ଯକୃତେ ଚମଷଂ ଦଦାମି। ହମ ଅର୍ଜୁନକଲେଲ ଚମ୍ମଚ ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଯତୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କୃତେ ସୁଧାଖଣ୍ଡଂ ଦଦାମି। ହମ ଅର୍ଜୁନକ ଲେଲ ଚୗକ ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଜଯନ୍ତସ୍ଯ କୃତେ କାରଯାନଂ ଦଦାମି। ହମ ଜଯନ୍ତକ ଲେଲ କାର ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ବିଦିଶାଯାଃ କୃତେ ଦୂରବାଣୀଂ ଦଦାମି। ହମ ବିଦିଶାକ ଲେଲ ଟେଲୀଫୋନ ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ପତ୍ରିକାଂ ଦଦାମି। ହମ ପତ୍ରିକା ଦୈତ ଛୀ।
ଭବନ୍ତଃ ମମ କୃତେ କିଂ କିଂ ଯଚ୍ଛନ୍ତି। ଅହାଁସଭ ହମରା ଲେଲ କୀ କୀ ଦଏ ରହଲ ଛୀ।
ଅହଂ ଶିକ୍ଷିକାଯାଃ କୃତେ ଚମଷଂ ଦଦାମି। ହମ ଶିକ୍ଷିକା ଲେଲ ଚମ୍ମଚ ଦୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଭବତ୍ଯାଃ କୃତେ ପତ୍ରିକାଂ ଦଦାମି। ହମ ଅହାଁକ ଲେଲ ପତ୍ରିକା ଦୈତ ଛୀ।
ଜଯନ୍ତ-ଜଯନ୍ତସ୍ଯ କୃତେ। ଜଯନ୍ତ-ଜଯନ୍ତକ ଲେଲ।
ବିଦିଶା-ବିଦିଶାଯାଃ କୃତେ। ବିଦିଶା-ବିଦିଶାକ ଦେଲ।
ଲତା ଗୋପାଲସ୍ଯ କୃତେ ମଧୁରଂ ଦଦାତି। ଲତା ଗୋପାଲକ ଲେଲ ମଧୁର ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ଶିକ୍ଷକସ୍ଯ କୃତେ ପୁସ୍ତକଂ ଦଦାତି। ଲତା ଶିକ୍ଷକକ ଲେଲ ପୁସ୍ତକ ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ପୁଷ୍ପାଯାଃ କୃତେ ସୂଚନାଂ ଦଦାତି। ଲତା ପୁଷ୍ପାକ ଲେଲ ସୂଚନା ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ଭଗିନ୍ଯାଃ କୃତେ ଧନଂ ଦଦାତି। ଲତା ବହିନକ ଲେଲ ଧନ ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ଶ୍ରୀମତ୍ଯାଃ କୃତେ ଉପାଯନଂ ଦଦାତି। ଲତା ଶ୍ରୀମତିକ ଲେଲ ପହିରନା ଦୈତ ଅଛି।
ଲତା ମିତ୍ରସ୍ଯ କୃତେ ସଂଦେଶଂ ଦଦାତି। ଲତା ମିତ୍ରକ ଲେଲ ସଂଦେଶ ଦୈତ ଅଛି।
ମାତା ପୁତ୍ରସ୍ଯ କୃତେ କିଂ କିଂ ଦଦାତି? ମାତା ପୁତ୍ରକ ଲେଲ କୀ କୀ ଦୈତ ଛଥି?
କସ୍ଯ କୃତେ କିଂ କିଂ ଯଚ୍ଛନ୍ତି? କକରା ଲେଲ କୀ କୀ ଦୈତ ଛଥି?
ଅହଂ ଯଥା କରୋମି ଭବାନ୍ ତଥା କରୋତୁ। ହମ ଜେନା କରୈତ ଛୀ ଅହାଁ ତେନା କରୂ।
ଅହଂ ଲିଖାମି। ହମ ଲିଖୈତ ଛୀ।
ବିଦିଶେ ଆଗଚ୍ଛତୁ। ବିଦିଶା ଆଊ।
ଅହଂ ଯଥା ଲିଖାମି ତଥା ଲିଖତି ବା। ହମ ଜେନା ଲିଖୈତ ଛୀ ତେନା ଲିଖବ କୀ।
ଆମ୍। ହଁ।
ଲିଖତୁ। ଲିଖୂ।
ଅହଂ ଯଥା ଲିଖାମି ତଥା ବିଦିଶା ଲିଖତି। ହମ ଜେନା ଲିଖୈତ ଛୀ ତେନା ବିଦିଶା ଲିଖୈତ ଛଥି।
ଚୈତ୍ରା ଉତ୍ତିଷ୍ଠତୁ। ଚୈତ୍ରା ଉଠୂ।
ଅହଂ ଯଥା ବଦାମି ତଥା ଭବତୀ କରୋତି ବା। ହମ ଜେନା ବଜୈତ ଛୀ ଅହାଁ ତେନା କରବ କୀ?
କ୍ଷୀରଃ ହସ୍ପୃଶ୍ଯତୁ। କଣ୍ଡୁଯନଂ କରୋତୁ। ଖୀରକେଁ ହାଥସଁ ଡୋଲାଊ।
ଉପନେତ୍ରଂ ସମ୍ଯକ କରୋତୁ। ଚଶ୍ମା ଠୀକ କରୂ।
କର୍ଣଂ ସ୍ପୃଶ୍ଯତୁ। କାନ ସ୍ପର୍ଶ କରୂ।
କାଲିଦାସଃ ଯଥା କାବ୍ଯଂ ଲିଖତି ତଥା କୋପି ନ ଲିଖତି। କାଲିଦାସ ଜେନା କାବ୍ଯ ଲିଖୈତ ଛଥି ତେନା କ୍ଯୋ ନହି ଲିଖୈତ ଛଥି।
ଯଥା ଚିତ୍ରକାରଃ ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି ତଥା କଃ ଲିଖତି। ଜେହନ ଚିତ୍ରକାର ଚିତ୍ର ବନବୈତ ଛଥି ତେହନ କେ ବନବୈତ ଛଥି।
ଯଥା ଚିତ୍ରା ଅଭିନଯଂ କରୋତି ତଥା ଯତୀନ୍ଦ୍ରଃ ନ କରୋତି। ଜେହନ ଅଭିନଯ ଚିତ୍ରା କରୈତ ଛଥି ତେହନ ଯତୀନ୍ଦ୍ର ନହି କରୈତ ଛଥି।
ଅହଂ ବାକ୍ଯଦ୍ବଯଂ ବଦାମି। ଭବନ୍ତଃ ଯଥା ତଥା ଯୋଜଯନ୍ତି।

ରମା ଗୀତଂ ଗାଯତି। ଗୀତା ଅପି ଗାଯତି।
ରମା ଗୀତ ଗବୈତ ଛଥି। ଗୀତା ସେହୋ ଗବୈତ ଛଥି।
ଯଥା ରମା ଗୀତଂ ଗାଯତି ତଥା ଗୀତା ଅପି ଗାଯତି।
ଜେନା ରମା ଗୀତ ଗବୈତ ଛଥି ତେନା ଗୀତା ସେହୋ ଗବୈତ ଛଥି।
ଭୀମଃ ଖାଦତି। କୃଷ୍ଣଃ ନ ଖାଦତି।
ଯଥା ଭୀମଃ ଖାଦତି ତଥା କୃଷ୍ଣଃ ନ ଖାଦତି।
ଜେନା ଭୀମ ଖାଇତ ଛଥି ତେନା କୃଷ୍ଣ ନହି ଖାଇତ ଛଥି।
ସୁରେଶଃ ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି। ରମେଶଃ ଅପି ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି।
ସୁରେଶ ଚିତ୍ର ବନବୈତ ଛଥି। ରମେଶ ସେହୋ ଚିତ୍ର ବନବୈତ ଛଥି।
ଯଥା ସୁରେଶଃ ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି ତଥା ରମେଶଃ ଅପି ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି।
ଜେନା ସୁରେଶ ଚିତ୍ର ଲିଖୈତ ଛଥି ତେନା ରମେଶ ସେହୋ ଚିତ୍ର ଲିଖୈତ ଛଥି।
ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି। ଭବତୀ ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି।
ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯ କରୈତ ଛଥି। ଅହାଁ ନୃତ୍ଯ କରୈତ ଛୀ।
ଯଥା ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି ତଥା ଭବତୀ ନୃତ୍ଯଂ କରୋତି।
ଜେହନ ନର୍ତକୀ ନୃତ୍ଯ କରୈତ ଛଥି ତେହନ ଅହାଁ ନୃତ୍ଯ କରୈତ ଛୀ।

କଥା

ରାମପୁରେ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଇତି କଶ୍ଚନ୍ ଗୃହସ୍ଥଃ ଆସୀତ୍। ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଶାନ୍ତା। ତଦ୍ଦ୍ବୌଯୋ ଅପି ସର୍ବଦା ଅପି କଲହଃ କୁରୁତଃ ସ୍ମ। ଏତେନ୍ ପାର୍ଶ୍ବଗୃହସ୍ଯାଃ ସର୍ବେ ବହୁକଷ୍ଟଃ ଅନୁଭବନ୍ତି ସ୍ମ। ଏକଦା ତମ୍ ଗ୍ରାମଂ କଶ୍ଚନ୍ ଯୋଗୀଶ୍ବରଃ ଆଗତବାନ୍। ସଃ ସିଦ୍ଧିମ୍ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍ ଇତି ବାର୍ତ୍ତା ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଶ୍ରୁତା। ତଦା ଶାନ୍ତା ତତ୍ର ଗତ୍ବା ଯୋଗୀଶ୍ବରଂ ଦୃଷ୍ଟବତୀ। ସା ବଦତି- ଭୋଃ ମହାତ୍ମନ୍। ଅସ୍ମାକଂ ଗୃହେ ସର୍ବଦା କୋଲାହଲଃ ଭବତି। ଏତେନ୍ ଅହଂ ବହୁକଷ୍ଟମ୍ ଅନୁଭବାମି। ପାର୍ଶ୍ବେ ସର୍ବେ ଜନାଃ ମାମ୍ ଉପହସନ୍ତି। ଅତଃ ଏତସ୍ଯ ନିବାରଣଂ କୃପଯା ବଦତୁ। ତଦା ଯୋଗୀଶ୍ବରଃ ନେତ୍ରେ ନିମୀଲ୍ଯ କିଂଚିତ୍ କାଲମ୍ ଉପବିଷ୍ଟବାନ୍। ଅନନ୍ତରମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍- ଭଦ୍ରେ ଚିନ୍ତାଂ ନ କରୋତୁ। ଏତସ୍ଯ ପରିହାରମ୍ ଅହଂ ବଦାମି। ଅହଂ ଭବତ୍ଯୈ ଦିବ୍ଯଂ ଜଲଂ ଦଦାମି। ଭବତୀ ଗୃହଂ ଗତ୍ବା ଏତଦ୍ ଜଲଂ ପତ୍ଯୁଃ ଆଗମନାତ୍ ପୂର୍ବଂ ମୁଖେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ବା ଉପବିଶତୁ। ଅନନ୍ତରଂ ଯୋଗୀଶ୍ବରଃ ଜଲଂ ଦତ୍ତବାନ୍। ଶାନ୍ତା ଗୃହଂ ଗତବତୀ। ପତ୍ଯୁଃ ଆଗମନାତ୍ ପୂର୍ବଂ ଜଲଂ ମୁଖେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ବା ଉପବିଷ୍ଟବତୀ। ସାଯଂକାଲେ ସୁବ୍ରମନ୍ଯଃ ସର୍ବାଣି କାର୍ଯାଣି ସମାପ୍ଯ ଗୃହମ୍ ଆଗତବାନ୍। ଯଦା ଗୃହମ୍ ଆଗତବାନ୍ ତଦା ଶାନ୍ତା ତସ୍ମୈ ପାନୀଯଂ ଦତ୍ତବତୀ। ପାନୀଯଂ ପୀତ୍ବା ସଃ କୋପେନ୍ ଉକ୍ତବାନ୍- ଏତଦ୍ କିଂ ପାନୀଯମ୍- ଏତଦ୍ ପାତୁମ୍ ଏବ ନ ଶକ୍ଯତେ। ଅନନ୍ତରଂ ସଃ ବହିଃ ଗତବାନ୍- ଉପବିଷ୍ଟବାନ୍। ଯଦ୍ଯପି ଶାନ୍ତାଯାଃ କୋପଃ ଆଗତଃ ତଥାପି ସା ମୌନମ୍ ଉପବିଷ୍ଟବତୀ- ଯତଃ ତସ୍ଯାଃ ମୁଖେ ଯୋଗୀଶ୍ବରେଣ ଦତ୍ତଂ ଦିବ୍ଯଂ ଜଲମ୍ ଆସୀତ୍। ଏବମେବ କାନିଚନ୍ ଦିନାନି ଅତୀତାନି। ତେଷାଂ ଗୃହେ କୋଲାହଲଃ ଏବ ନ ଶ୍ରୁଯତି ସ୍ମ। ଏତେନ୍ ପାର୍ଶ୍ବ ଗୃହସ୍ଯାଃ ସର୍ବେ ସଂତୋଷମ୍ ଅନୁଭବନ୍ତି ସ୍ମ। ଏକ ମାସାନନ୍ତରଂ ଯୋଗଶ୍ବରଂ ଦତ୍ତଂ ଜଲଂ ସମାପ୍ତମ୍। ଅନନ୍ତରଂ ଶାନ୍ତା ଯୋଗୀଶ୍ବରସ୍ଯ ସମୀପଂ ଗତବତୀ- ଉକ୍ତବତୀ- ଭୋଃ ସ୍ବାମୀ। ଜଲଂ ସର୍ବଂ ସମାପ୍ତମ୍ ଅସ୍ତି। ଅତଃ ପୁନଃ ଦିବ୍ଯଂ ଜଲଂ ଦଦାତୁ।
ତଦା ଯୋଗୀଶ୍ବରଃ ମନ୍ଦହାସପୂର୍ବକମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍- ମଯା ଦତ୍ତଂ ଜଲଂ ସାମାନ୍ଯଂ ଜଲମ୍ ଏବ। ଭବତୀ ଯଦା ଜଲଂ ପୂରଯିତ୍ବା ଉପବିଶତି ସ୍ମ ତଦା କିମପି ବକ୍ତୁମ ନ ଶକ୍ନୋତି ସ୍ମ। ଏତେନ ଭବତ୍ଯାଃ ପତିଃ ଅପି କିମପି ବକ୍ତଂୀ ନ ଶକ୍ନୋତି ସ୍ମ। ଯଥା ଏକେନ୍ ହସ୍ତେନ୍ କରତାରଣଂ ନ ଭବତି ତଥା ଏକେନ୍ ଅପି କଲହଂ ନ କର୍ତୁଂ ଶକ୍ଯତେ। ତଥା ଏବ ଅହଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟଃ, ଅହଂ ଶ୍ରେଯାମ୍ ଇତ୍ଯପି ସ୍ପର୍ଧା ଅପି ନ ଭବତି। ଏତେନ୍ ଗୃହେ ଶାନ୍ତିଃ ଭବତି। ଯୋଗୀଶ୍ବରସ୍ଯ ଏତଦ୍ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ବା ସଂତୁଷ୍ଟା ଶାନ୍ତା ଗୃହଂ ପ୍ରତ୍ଯାଗତବତୀ।
NEW LESSON
ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ

(ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)
(ଆଗାଁ)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ।
ଆଚାର୍ଯାତ୍ ପାଦମାଦତ୍ତେ
ପାଦଂ ଶିଷ୍ଯଃ ସ୍ବମେଧଯା।
ପାଦଂ ସବ୍ରହ୍ମଚାରିଭ୍ଯଃ
ପାଦଂ କାଲକ୍ରମେଣ ଚ।

ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ତାତ୍ପର୍ଯମ୍ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ଏକଃ ଛାତ୍ରଃ ସଂପୂର୍ଣ ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତି ସମଯେ ପ୍ରକାର ଚତୁଷ୍ଟଯେନ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି। ପ୍ରଥମ୍ ପାଦଭାଗମ୍ ଆଚାର୍ଯାତ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି- ପୁନଃ ପାଦଭାଗମ୍ ସଅଧ୍ଯଯନେନ ପ୍ରାପ୍ନୋତି- ପୁନଃ ପାଦଭାଗମ୍ ସତୀର୍ଥେହି ସଃ ବିଚାର ବିନମଯେନ୍ ଚିନ୍ତନେନ ଚ ପ୍ରାପ୍ନୋତି- ପୁନଃ ପାଦଭାଗମ୍ କାଲକ୍ରମେଣ ପ୍ରାପ୍ନୋତି, ଏବଂ ଛାତ୍ରଃ ସଂପୂର୍ଣଂ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି।

ସମ୍ଭାଷଣମ୍

ବାଣଃ ଯଥା ଗଦ୍ଯଂ ଲିଖତି ତଥା ଅନ୍ଯଃ ନ ଲିଖତି।
ବାଣ ଜେନା ଗଦ୍ଯ ଲିଖୈତ ଛଥି ତେନା କ୍ଯୋ ଆନ ନହି ଲିଖୈତ ଛଥି।

ଯଥା ରବିବର୍ମା ଚିତ୍ରଂ ଲିଖତି ତଥା ଅନ୍ଯଃ ନ ଲିଖତି।
ଜେନା ରବିବର୍ମା ଚିତ୍ର ବନବୈତ ଛଥି ତେନା କ୍ଯୋ ଆନ ନହି ଲିଖୈତ ଛଥି।

ପ୍ରାତଃ କାଲେ କୂପ୍ଯାଂ ଜଲମ୍ ଆସୀତ୍।
ଭୋରମେ ବର୍ତନମେ ଜଲ ଛଲ।

ସ୍ବାତଂତ୍ର୍ଯସଂଗ୍ରାମ କାଲେ କଃ କଃ ଆସୀତ୍।
ସ୍ବତଂତ୍ରତା ସଂଗ୍ରାମମେ କେ କେ ରହଥି।

ଗାଂଧୀଜୀ ସୁଭାଷଚନ୍ଦ୍ର ବୋସଃ ଭଗବତ ସିଂହଃ ବଲ୍ଲ୍ଭଭାଈ

ପ୍ରାତଃ କାଲେ ମନ୍ଦିରେ ପୂଜା ଆସୀତ୍।
ପ୍ରାତଃ କାଲ ମନ୍ଦିରମେ ପୂଜା ଛଲ ଏ।

ଜବାହରଲାଲ ନେହରୂ ପ୍ରଧାନମଂତ୍ରୀ ଆସୀତ୍।
ଜବାହରଲାଲ ନେହରୂ ପ୍ରଧାନମଂତ୍ରୀ ଛଲାହ।

କନ୍ଯାକୁମାରୀମ୍/ ମଥୁରାଭ୍ଯାଂ/ ଧାରାନଗରେ ବିବେକାନନ୍ଦଃ/ କୃଷ୍ଣଃ/ ଭୋଜଃ ଆସୀତ୍।
କନ୍ଯାକୁମାରୀମେ/ ମଥୁରାମେ/ ଧାରାନଗରୀମେ ବିବେକାନନ୍ଦ/ କୃଷ୍ଣ/ ଭୋଜ ଛଲାହ।

ସଂଗ୍ରାମକାଲେ ବହୁଜନାଃ ସୈନିକାଃ ଆସନ୍।
ସଂଗ୍ରାମ କାଲମେ ବହୁତ ଗୋଟ ସୈନିକ ଛଲାହ।

ଦ୍ବାପରଯୁଗେ କୌରବାଃ ଆସନ୍।
ଦ୍ବାପରଯୁଗମେ କୌରବ ଛଲାହ।

ପରହ୍ଯଃ ଅହଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରଃ ଆସମ୍।
ପରସୂ ହମ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରମେ ଛଲହୁଁ।

ଅହଂ ପଣ୍ଡିତଃ ଅସ୍ମି।
ହମ ପଂଡିତ ଛୀ।

ବଯଂ ଶିଶବଃ ଆସମ୍।
ହମସଭ ଶିଶୁ ଛଲହୁଂ।

ଏକଂ କାରଯାନମ୍/ ଦୂରଦର୍ଶନମ୍/
ଏକଟା କାର/ ଦୂରଦର୍ଶନ

ଗୋବିନ୍ଦଃ ପୂର୍ବଂ ମହାଧନିକଃ ଆସୀତ୍।
ଗୋବିନ୍ଦ ପୂର୍ବମେ ମହାଧନିକ ଛଲ।

କିମ୍ କିମ୍ ଆସୀତ୍ କାନି କାନି ଆସନ୍।
କୀ କୀ ଛଲ।

ଗୋବିନ୍ଦସ୍ଯ ଗୃହେ ଶୁନକଃ/ ଦୂରଦର୍ଶନମ୍/ ବିଦେଶୀଯଘଟକଃ/ ରଜତପାତ୍ରମ୍/ ସୁବର୍ଣହାରଃ ଆସୀତ୍।
ଗୋବିନ୍ଦକ ଘରମେ କୁକୁର/ ଦୂରଦର୍ଶନମ୍/ ବିଦେଶୀ ଘଡ଼ୀ/ ରଜତପାତ୍ର/ ସ୍ବର୍ଣହାର ଛଲ।

ସେବକାଃ/ ଧେନବଃ/ ଗ୍ରଂଥାଃ/ କପାଟିକାଃ/ ଯଂତ୍ରାଣି/ ପକ୍ଷିଣଃ/ କମ୍ବଲାଃ/ ସଙ୍ଗଣକାଣି ଆସନ୍।
ସେବକସଭ/ ଗାଯସଭ/ କପାଟିକାସଭ/ ଯନ୍ତ୍ରସଭ/ ଚିଡ଼ୈ ସଭ/ କମ୍ବଲ ସଭ/ କମ୍ପ୍ଯୁଟର ସଭ ଛଲ।

ଅହଂ ଗୃହିଣୀ ଅସ୍ମି।
ହମ ଗୃହଣୀ ଛୀ।
କଥା
ପୂର୍ବଂ କଲିଂଗଦେଶେ ସତ୍ଯଗୁପ୍ତଃ ନାମ ଏକଃ ମହାରାଜଃ ଆସୀତ୍। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ କମଲାପୀଡଃ। କମଲାପୀଡଃ ଅତୀବ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍- ଚତୁରଃ କିଂନ୍ତୁ ସହ ବହୁଅହଂକାରୀ ଆସୀତ୍। ସଃ ମହାରାଜାମ୍ ଅପି ଉପହାସିତ ସ୍ମ। ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସ୍ବଭାବଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ବା ମହାରାଜଃ ବହୁ ଦୁଃଖିତଃ ଆସୀତ୍। ମହାରାଜସ୍ଯ ବହୁ ଦୁଃଖମ୍ ଅସ୍ତି। କିମର୍ଥଂ ମମ ପୁତ୍ରଃ ବହୁଅହଂକାରୀ ଆସୀତ୍। ଇତି ମହାରାଜସ୍ଯ ଦୁଃଖମ୍ ଆସୀତ୍। କଦାଚିତ୍ ରାଜକୁମାରଃ ମହାରାଜସ୍ଯ ସମୀପମ୍ ଆଗତ୍ଯ ପୃଷ୍ଟବାନ୍। ଅସ୍ମାକମ୍ ସମୀପେ ମହତ୍ ସୈନ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି। ସୈନ୍ଯସ୍ଯ କା ଆବଶ୍ଯକତା। ବୃଥା ଧନବ୍ଯଯଃ ଭବତି। ତଦା ମହାରାଜଃ ପୁତ୍ରମ୍ ବଦତି। ଯୁଦ୍ଧକାଲେ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ବହୁ ଆବଶ୍ଯକତା ଅସ୍ତି। ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପୋଷଣାର୍ଥଂ ଧନବ୍ଯଯଂ କୁର୍ମଃ ଚେତ୍ ହାନିଃ ନାସ୍ତି। ଅନନ୍ତରମ୍ ରାଜକୁମାରଃ ବଦତି। ଯୁଦ୍ଧକାଲେ ଯଦି ଧନଂ ଦଦ୍ମଃ ବହବଃ ସୈନିକାଃ ଲଭ୍ଯନ୍ତେ। ଇଦାନୀଂ ସୈନ୍ଯପୋଷଣସ୍ଯ ଆବଶ୍ଯକତା ନାସ୍ତି। ତଦା ମହାରାଜଃ କିମପି ନ ବଦତି। ତସ୍ମିନ ଦିନେ ରାତ୍ରୌ ମହାରାଜଃ ପୁତ୍ରମ୍ ଆହ୍ବଯତି। କିଂଚିତ୍ ଆହାରଂ ସ୍ବୀକରୋତି- ଏକତ୍ର ସ୍ଥାପଯତି। ମହାରାଜଃ ପୁତ୍ରଂ ବଦତି। କାକାନ୍ ଆହ୍ବଯତୁ। ତଦା ରାଜକୁମାରଃ ବଦତି। କିମ୍ ଭବାନ୍ ମୂର୍ଖଃ ବା। ରାତ୍ରି ସମଯେ କାକାଃ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ବା। ଇତି ପୃଚ୍ଛତି। ତଦା ମହାରାଜଃ ବଦତି। ଅନ୍ନଂ ଦତ୍ତଂ ଚେତ୍ ଅପି ଯଥା କାକାଃ ନ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି, ରାତ୍ରି ସମଯେ ତଥା ଯୁଦ୍ଧକାଲେ ଧନଂ ଦଦ୍ମଃ ଚେତ୍ ଅପି ସୈନିକାଃ ନ ଲଭ୍ଯନ୍ତେ। ସୈନିକସ୍ଯ ପୋଷଣାର୍ଥଂ ଧନଂ ବ୍ଯର୍ଥଂ ନ ଭବତି। ତଦା ରାଜକୁମାରସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ଭବତି। ରାଜକୁମାରଃ ସ୍ବସ୍ଯ ଅବିବେକଂ ଜ୍ଞାତବାନ୍। ପିତୁଃ ସମୀପେ କ୍ଷମାଂ ପ୍ରାର୍ଥିତବାନ୍।

ଧନ୍ଯବାଦଃ।
VIDEHA MAITHILI SAMSKRIT EDUCATION
ENGLISH
SAMSKRIT MAITHILI
Etiquettes ଶିଷ୍ଟାଚାରଃ ଶିଷ୍ଟାଚାର
Hello ହରିଃ ଓମ୍ କେ ବଜୈତ ଛୀ/ କୀ ସମାଚାର
Good morning, Good afternoon/ Good Evening ସୁପ୍ରଭାତମ୍/ ନମସ୍ତେ/ ନମସ୍କାରଃ ସୁପ୍ରଭାତ୍/ ନମସ୍କାର
Good night ଶୁଭରାତ୍ରିଃ ଶୁଭରାତ୍ରି
Thank you ଧନ୍ଯବାଦଃ ଧନ୍ଯବାଦ
Welcome ସ୍ବାଗତମ୍ ସ୍ବାଗତ ଅଛି
Excuse/ pardon me କ୍ଷମ୍ଯତାମ୍ କ୍ଷମା କରବ
Don’t worry ଚିନ୍ତା ମାସ୍ତୁ ଚିନ୍ତା ନହି କରୂ
Please କୃପଯା କୃପଯା କନୀ
Let us meet again ପୁନଃ ମିଲାମଃ ଫେର ଭେଂଟ ହଏତ
All right/ Okay ଅସ୍ତୁ ଠୀକ
Sir/ Madam (while addressing only) ଶ୍ରୀମନ୍ ଶ୍ର୍ରୀମାନ୍
Sir/ Madam (while addressing only) ଆର୍ଯେ/ ମହୋଦଯେ ଶ୍ରୀମନ୍/ ମହୋଦଯା
Very Good ସାଧୁ-ସାଧୁ/ ସମୀଚୀନମ୍ ବଡ୍ଡ ନୀକ
INTRODUCTION ପରିଚଯଃ ପରିଚଯ
What is your name? (masc.) ଭବତଃ ନାମ କିମ୍? ଅହାଁକ ନାମ କୀ ଛୀ?
What is your name?(fem.) ଭବତ୍ଯାଃ ନାମ କିମ୍? ଅହାଁକ ନାମ କୀ ଛୀ?
My name is… ମମ ନାମ… ହମର ନାମ..
This is my friend… ଏଷଃ ମମ ମିତ୍ରଂ.. ଈ ହମର ମିତ୍ର..
What do you do? ଭବାନ୍ କିଂ କରୋତି? ଅହାଁ କୀ କରୈତ ଛୀ?
I am a teacher.(m) ଅହମ୍ ଅଧ୍ଯାପକଃ ଅସ୍ମି।(ପୁ.) ହମ ଅଧ୍ଯାପକ ଛୀ।
This is my friend. ଏଷା ମମ ସଖୀ..। ଈ ହମର ସଖୀ..।
What do you do? ଭବତୀ କିଂ କରୋତି?(ସ୍ତ୍ରୀ.) ଅହାଁ କୀ କରୈତ ଛୀ।
I am a student.(f) ଅହଂ ବିଦ୍ଯାର୍ଥିନୀ ଅସ୍ମି।(ସ୍ତ୍ରୀ.) ହମ ବିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ଛୀ।
Where do you work? ଭବାନ୍/ ଭବତୀ କୁତ୍ର କାର୍ଯଂ କରୋତି? ଅହାଁ କତ୍ତଽ କାଜ କରୈତ ଛୀ?
I work in a factory. ଅହଂ ଯନ୍ତ୍ରାଗାରେ କାର୍ଯଂ କରୋମି। ହମ ଫୈକ୍ଟରୀମେ କାଜ କରୈତ ଛୀ।
In which class do you study? ଭବାନ୍/ ଭବତୀ କସ୍ଯାଂ କକ୍ଷ୍ଯାଯାଂ ପଠତି? ଅହାଁ କୋନ କକ୍ଷାମେ ପଢ଼ୈତ ଛୀ?
I am studying in I/II/III year of graduation. ଅହଂ ସ୍ନାତକ ପ୍ରଥମ/ ଦ୍ବିତୀଯ/ ତୃତୀଯ ବର୍ଷେ ପଠାମି। ହମ ସ୍ନାତକ ପହିଲ/ ଦୋସର/ ତେସର ବର୍ଷମେ ପଢ଼ୈତ ଛୀ।
What do you study? ଭବାନ୍/ ଭବତୀ କିଂ ପଠତି? ଅହାଁ କୋନ ବିଷଯ ପଢ଼ୈତ ଛୀ?
I study science/ commerce/ arts. ଅହଂ ବିଜ୍ଞାନଂ/ ବାଣିଜ୍ଯଂ/ କଲାଂ ପଠାମି। ହମ ବିଜ୍ଞାନ/ ବାଣିଜ୍ଯ/ କଲା ପଢ଼ୈତ ଛୀ।
Where is your house? ଭବତଃ/ ଭବତ୍ଯାଃ ଗୃହଂ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି? ଅହାଁକ ଘର କତଏ ଅଛି?
My house is also in Jayanagar. ମମ ଗୃହମପି ଜଯନଗରେ ଅସ୍ତି। ହମର ଘର ଜଯନଗରମେ ଅଛି।
Where in Jayanagara? ଜଯନଗରେ କୁତ୍ର? ଜଯନଗରମେ କତଏ?
In the lane beside the court-building. ନ୍ଯାଯାଲଯଭବନସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ବେ ଯା ବୀଥୀ ଅସ୍ତି ତସ୍ଯାମ୍। ନ୍ଯାଯାଲଯ ଭବନକ ବଗଲମେ ଜେ ଗଲୀ ଅଛି ଓତ୍ତଯ।
Come to my house sometime. ଆଗଚ୍ଛତୁ କଦାପି ମମ ଗୃହମ୍। କଖନୋ ହମର ଘର ଆଊ।
Yes, I’ll certainly come. ଆମ୍, ଅବଶ୍ଯମ୍ ଆଗମିଷ୍ଯାମି। ହଁ, ଅବଶ୍ଯ ଆଏବ।
How are you? କଥମ୍ ଅସ୍ତି ଭବାନ୍/ ଭବତୀ? କେହନ ଛୀ ଅହାଁ?
I am fine. ଅହଂ କୁଶଲୀ/ କୁଶଲିନୀ ଅସ୍ମି। ହମ କୁଶଲ ଛୀ।
How are you? କୁଶଲଂ କିମ୍? କୀ ସମାଚାର?
Yes, I am fine. ଆମ୍, କୁଶଲମ୍। ହଁ, ସଭ ନୀକ।
Is everyone fine at home? ଗୃହେ ସର୍ବେ କୁଶଲିନଃ କିମ୍? ଘରପର ସଭ ଠୀକ ଛଥି ନେ?
Yes, all are fine. ଆମ୍, ସର୍ବେ କୁଶଲିନଃ। ହଁ, ସଭ ଠୀକ ଛଥି।
What news? କଃ ବିଶେଷଃ/ କା ବାର୍ତା/ କୋଽପି ବିଶେଷଃ? କୋନୋ ନବ ସମାଚାର?
You only tell. ଭବାନ୍ ଏବ ବଦତୁ। ଅହୀଁ ବାଜୂ।
Where are you coming from? ଭବାନ୍/ ଭବତୀ କୁତଃ ଆଗଚ୍ଛତି? ଅହାଁ କତ୍ତଽ ସଁ ଆବି ରହଲ ଛୀ?
I am coming from school. ଅହଂ ଶାଲାତଃ ଆଗଚ୍ଛାମି। ହମ ସ୍କୂଲସଁ ଆବି ରହଲ ଛୀ।
Where are you going? ଭବାନ୍/ ଭବତୀ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛତି? ଅହାଁ କତ୍ତଽ ଜାଽ ରହଲ ଛୀ?
I am going to office. ଅହଂ କାର୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମି। ହମ ଓଫିସ ଜାଽ ରହଲ ଛୀ।
I’ve heard about you. ଭବତଃ/ ଭବତ୍ଯାଃ ବିଷଯେ ଶ୍ରୁତବାନ୍ ଆସମ୍। ହମ ଅହାଁକ ବିଷଯମେ ସୁନନେ ଛୀ।
Happy to meet you. ମେଲନେନ ବହୁ ସନ୍ତୋଷଃ। ଅହାଁସଁ ଭେଁଟସଁ ବଡ୍ଡ ସଂତୋଷ ଭେଲ।
I’ve seen you somewhere. ଭବନ୍ତଂ/ ଭବତୀଂ କୁତ୍ରାଽପି ଦୃଷ୍ଟବାନ୍। ହମ ଅହାଁକେଁ କତହୁ ଦେଖନେ ଛୀ।
Did you come from Samskrit conversation class? ଭବାନ୍/ ଭବତୀ ସଂସ୍କୃତଶିବିରମ୍ ଆଗତବାନ୍/ ଆଗତବତୀ କିମ୍? ଅହାଁ ସଂସ୍କୃତଶିବିରସଁ ଆଏଲ ଛୀ କୀ?
Then where did I see you? ତର୍ହି କୁତ୍ର ଦୃଷ୍ଟବାନ୍? ତଖନ ହମ ଅହାଁକେଁ କତଏ ଦେଖନେ ଛୀ?
Yes, then I saw you there only. ଆମ୍, ତର୍ହି ତତ୍ରୈବ ଦୃଷ୍ଟବାନ୍। ହଁ, ତଖନ ହମ ଅହାଁକେଁ ଓତ୍ତହି ଦେଖଲହୁଁ।
ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ

(ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)
(ଆଗାଁ)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର
ସୁଭାଷିତମ୍
ଅକୃତ୍ବା ପରସନ୍ତାପମ୍ ଅଗତ୍ବା ଖଲନମତାମ୍।
ଅନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସତାଂ ବର୍ତ୍ମ ଯତ୍ ସ୍ବଲ୍ପମପି ତଦ୍ ବହୁ॥
ଇଦାନୀମ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ ତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ଜୀବନେ ସଜ୍ଜନୈଃ କଥଂ ବ୍ଯବହାରତବ୍ଯମ୍ ଇତି ଏତସ୍ମିନ୍ ସୁଭାଷିତେ ଉକ୍ତମ୍ ଅସ୍ତି। ଯଦି ଏତତ୍ ସର୍ବମ୍ ଅପି ଅକୃତ୍ବା ଜୀବନେ ଅତ୍ଯଧିକଂ ସଂପାଦଯତି ଚେଦପି ତସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମେବ ନ ଭବତି।

ଏକା ପତ୍ରିକା/ ସଞ୍ଚିକା/ ଦୂରବାଣୀ/ କର୍ତ୍ତରୀ/ ଅଙ୍କଣୀ ଏକଟା ପତ୍ରିକା/ ସଂଚିକା/ ଟେଲୀଫୋନ/ କୈଂଚୀ/ ପେନ୍ସିଲ
ଏକମ୍ ପୁସ୍ତକମ୍/ କାରଯାନମ୍ ଅସ୍ତି।
ଏକଟା ପୁସ୍ତକ/ କାର ଅଛି।

ଏକଃ ଦଂତକୂର୍ଚଃ/ ସୁଧାଖଣ୍ଡଃ/ ଦଣ୍ଡଃ/ ଚମଷଃ/ ଗ୍ରଂଥଃ/ ବାଲକଃ/ ଯୁବକଃ/ ଦଣ୍ଡଦୀପଃ/ ବିଡାଲଃ/ ଦର୍ପଣଃ/ ଲେଖନୀ/ ମାପିନୀ/ ବାଲିକା/ କୂପୀ/ ଉପନେତ୍ରମ୍
ଏକଟା ଦାତମନି/ ଚୗକ/ ଡଂଟା/ ଚମ୍ମଚ/ ଗ୍ରନ୍ଥ/ ବାଲକ/ ଯୁବକ/ ଟ୍ଯୂବଲାଇଟ/ ବିଲାଡ଼/ ଅଏନା/ କଲମ/ ସ୍କେଲ/ ବାଲିକା/ ପାତ୍ର/ ଚଶ୍ମା

ଇଦାନୀମ ବଯଂ ପୂର୍ବତନ ପାଠସ୍ଯ ପୁନଃସ୍ମରଣମ୍ କୁର୍ମଃ।

ଏକବଚନ- ଆସୀତ୍ ବହୁବଚନ- ଆସନ୍
ଏକ.ବ.- ଛଲଏ-ହଁ ବହୁ.ବ.- ଛଲଏ-ହଁ

ଅହମ୍ ଏକବଚନେ ବଦାମି ଭବନ୍ତଃ ବହୁବଚନେ ପରିବର୍ତନଂ କୁର୍ବନ୍ତୁ।

ବାଲକଃ ବିଦ୍ଯାଲଯେ ଆସୀତ୍।
ବାଲକ ବିଦ୍ଯାଲଯମେ ଛଲଏ।

ବାଲକାଃ ବିଦ୍ଯାଲଯେ ଆସନ୍।
ବାଲକ ସଭ ବିଦ୍ଯାଲଯମେ ଛଲାହ।

କର୍ମକରଃ ବାଟିକାଯାମ୍ ଆସୀତ୍। ଜୋନ ବାଟିକାମେ ଛଲାହ।
କର୍ମକରାଃ ବାଟିକାଯାମ୍ ଆସୀତ୍। ଜୋନସଭ ବାଟିକାମେ ଛଲାହ।

ଗୃହିଣୀ ମନ୍ଦିରେ ଆସୀତ୍। ଗୃହିଣୀ ମନ୍ଦିରମେ ଛଲୀହ।
ଗୃହଣ୍ଯଃ ମନ୍ଦିରେ ଆସନ୍। ଗୃହିଣୀସଭ ମନ୍ଦିରମେ ଛଲୀହ।

ବାଲିକା କ୍ରୀଡାଙ୍ଗଣେ ଆସୀତ୍। ବଚିଯା ଖେଲକ ମୈଦାନମେ ଛଲି।
ବାଲିକାଃ କ୍ରୀଡାଙ୍ଗଣେ ଆସନ୍। ବଚିଯାସଭ ଖେଲକ ମୈଦାନମେ ଛଲୀହ।

ମହିଲା ଗୃହେ ଆସୀତ୍। ମହିଲା ଘରମେ ଛଲଥି।
ମହିଲାଃ ଗୃହେ ଆସନ୍। ମହିଲାସଭ ଘରମେ ରହଥି।

ଫଲମ୍ ବୃକ୍ଷେ ଆସୀତ୍। ଫଲ ଗାଛପର ଛଲ-ଏ।
ଫଲାନି ବୃକ୍ଷେ ଆସନ୍। ଫଲସଭ ଗାଛପର ଛଲ-ଏ।

ମୀନଃ ନଦ୍ଯାମ୍ ଆସୀତ୍। ମାଛ ଧାରମେ ଛଲ-ଏ।
ମୀନାଃ ନଦ୍ଯାମ୍ ଆସନ୍। ମାଛସଭ ଧାରମେ ଛଲ।

କର୍ମକରୀ ମାର୍ଗେ ଆସୀତ୍। ବୋନିହାରି ରସ୍ତାମେ ଛଲି।
କର୍ମକରଯଃ ମାର୍ଗେ ଆସନ୍। ବୋନିହାରିସଭ୍ ରସ୍ତାମେ ଛଲୀହ।

ଅହଂ ମନ୍ଦିରେ/ ନଗରେ/ ଗୃହେ/ ମାର୍ଗେ/ ଆସମ୍।
ହମ ମନ୍ଦିରମେ/ ନଗରମେ/ ଘରମେ/ ରସ୍ତାମେ ଛଲହୁଁ।

ବଯଂ ମନ୍ଦିରେ/ ନଗରେ/ ଗୃହେ/ ମାର୍ଗେ/ ଆସ୍ମ।
ହମସଭ ମନ୍ଦିରମେ/ ନଗରମେ/ ଘରମେ/ ରସ୍ତାମେ ଛଲହୁଁ।

ପୁନଃ ଏକବଚନେ ଅହଂ ବଦାମି, ବହୁବଚନଂ ପରିବର୍ତନଂ କୁର୍ବନ୍ତୁ।

ଅହଂ ସୁଧାଖଣ୍ଡେନ ଲିଖାମି।
ଦଣ୍ଡେନ୍ ଅହଂ ନ ତାଡଯାମି।
ଚଷକେନ୍ ଜଲଂ ପିବତି।
ଚମଷେଣ ଶର୍କରାମ୍ ଖାଦତି।
ହସ୍ତେନ ସ୍ପର୍ଶଂ କରୋମି।
ଅହଂ କଙ୍କତେନ୍ କେଶ ପ୍ରସାଧନଂ କରୋମି।
ଅହଂ କରବସ୍ତ୍ରେଣ ମାର୍ଜନଂ କରୋମି।
ବାଲାଃ କନ୍ଦୁକେନ୍ କ୍ରୀଡନ୍ତି।
ଉପନେତ୍ରେଣ ପଶ୍ଯାମି।
ଅହଂ ଛୁରିକଯା ଫଲଂ କର୍ତଯାମି।
ବଯଂ ମାପିକଯା ମାପନଂ କୁର୍ମଃ।
ଅହଂ କୁଞ୍ଚିକଯା ତାଲମ୍ ଉଦ୍ଘାଟଯାମି।
ମାଲଯା ଅଲଂକାରଃ କୁର୍ମଃ।
ଅହଂ କର୍ତର୍ଯା କର୍ତଯାମି।
ଅଙ୍କଣ୍ଯା ଚିତ୍ରଂ ଲିଖାମଃ।
ଦର୍ବ୍ଯା ପରିବେଶନଂ କରୋତି।
ଲେଖନ୍ଯା ଲିଖାମଃ।
ମାର୍ଜନ୍ଯା ମାର୍ଜଯାମଃ।
ଦ୍ରୋଣ୍ଯା ଜଲଂ ନଯାମଃ।
କୃଷ୍ଣଃ- କୃଷ୍ଣେନ ଚମଷେଣ
ଲେଖକଃ- ଲେଖକେନ୍ ସ୍ଯୂତେନ
ଚଷକେଣ ଫଲେନ୍
ପାଠେନ୍ ପୁସ୍ତକେନ୍
କଲଶେନ୍ ରମା ରମଯା
ଦଂତକୂର୍ଚେନ ରାଧଯା
ସୀତଯା ମାପିକଯା
ସଂଚିକଯା ପତ୍ରିକଯା
ଛୁରିକଯା ପାର୍ବତ୍ଯା
ମାଲଯା ଭଗିନ୍ଯା
ଦ୍ରୋଣ୍ଯା ଅଙ୍କନ୍ଯା
ଲେଖନ୍ଯା ଘଟ୍ଯା
କୂପ୍ଯା ଗଦଯା
ବଯମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଏତେଷାଂ ଶବ୍ଦାନାମ୍ ଉପଯୋଗଂ କୃତ୍ବା ବାକ୍ଯଂ ରଚଯାମଃ।
ବାଲିକା ଦ୍ବିଚକ୍ରିକଯା ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି।
ବଚିଯା ସାଇକିଲସଁ ସ୍କୂଲ ଜାଇତ ଅଛି।

ସଚିବାଃ ବିମାନେନ ବିଦେଶଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି।
ସଚିବସଭ ହବାଈ ଜହାଜସଁ ବିଦେଶ ଜାଇତ ଛଥି।

ନୌକଯା କୂର୍ଚେଣ ସ୍ଯୂତେନ କୁଞ୍ଚିକଯା ଲେଖନ୍ଯା ଲୋକଯାନେନ
ବିମାନେନ ଦଣ୍ଡେନ ତୁଲଯା ତୋଲଯାମି
ବ୍ଯାଧଃ ବାଣଃ ଶୌଚିକଃ କର୍ତରୀ ଶିକ୍ଷକଃ ସୁଧାଖଣ୍ଡଃ ମାତା ବେଲ୍ଲନୀ ଲୋହକାରଃ ମୁଦ୍ଗରଃ
ଅର୍ଚକଃ ମାଲା ସୈନକଃ ଗଦା ସୁରେଶଃ କୁଞ୍ଚିକା ବର୍ଣକାରଃ କୂର୍ଚଃ ଜନା ବାହନଃ ସର୍ବଃ
ଜିହ୍ବା
ସମ୍ଭାଷଣଂ ଅଭ୍ଯାସଃ
-ଭୋ ଇନ୍ଦ୍ରାକ୍ଷୀ। ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଉପବିଶତୁ। ସର୍ବଂ କୁଶଲଂ କିମ୍?
-ସର୍ବଂ କୁଶଲଂ। କିଂ କରୋତି ଭବତି।
-ଅହଂ ପାକଂ କରୋମି।
-କଃ ବିଶେଷଃ।
-ଅଦ୍ଯା ବାନ୍ଧବାଃ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି। ଅତଃ ବିଶେଷଃ ପାକଃ।
-ଏବଂ ବା।
-ଭବତୀ କିମ୍ କିମ୍ କରୋତି।
-ଅହମ୍ ଆଲୂକଂ ବ୍ଯଞ୍ଜନଂ କରୋମି। କୁଶମାଣ୍ଡେନ କ୍ବଥିନଂ କରୋମି।
-ବହୁ ମରୀଚିକାଃ ସନ୍ତି ଖଲୁ। ମରୀଚିକଯା କିମ୍ କରୋତି ଭବତୀ।
-ଏଷା ମହାମରୀଚିକା। ଏଷା କଟୁଃ ନାସ୍ତି। ଏତଯା ଭକ୍ଷ୍ମ କରୋମି।
-ଭବତି ରୋଟିକାଂ ନ କରୋତି ବା।
-କରୋମି। ରୋଟିକଯା ସହ ଦାଲମ୍ ଅପି କରୋମି।
-କିମପି ମଧୁରମ୍।
-କରୋମି। ପାଯଷମ୍ କରୋମି।
-ପାଯସମ ବା। ଘୃତେ ପାଯସସ୍ଯ ରୁଚିଃ ଅଧିକା ଭବତି। ଇଦାନୀମ୍ ବଦତୁ। ଅହଂ କିମ୍ ସହାଯ୍ଯଂ କରୋମି।
-ସହାଯ୍ଯମ୍ କିମପି ମାସ୍ତୁ ଭୋଃ। ମଯା ସହ ସମ୍ଭାଷଣଂ କରୋତୁ। ପର୍ଯାପ୍ତମ୍।
-ତର୍ହି ଭବତୀ ଏବ ସର୍ବଂ କରୋତୁ। ଅହଂ ସର୍ବେଷାଂ ରୁଚିଂ ପଶ୍ଯାମି।
ଇଦାନୀମ୍ ବଯମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ।
ସମ୍ଭାଷଣଂ ଅଭ୍ଯାସଃ-୨
-ବୈଦ୍ଯ ମହୋଦଯଃ। ମହତୀ ଉଦରବେଦନା।
-ଉଦରବେଦନା ବା। ଶଯନଂ କରୋତୁ। ପରୀକ୍ଷାଂ କରୋମି।
-ଅତ୍ରା ବା ବା। କିଞ୍ଚିତ୍ ଉପରି। ଅତ୍ର ବା।
-ତତ୍ର ଜ୍ଞାତମ୍। ଉପବିଶତୁ।
-ଦୀର୍ଘଂ ଶ୍ବାସ ଉଚ୍ଛବାସଂ କରୋତୁ।
-ହ୍ଯଃ ଉଦରବେଦନା ଆସୀତ୍ ବା।
-ନ ହ୍ଯଃ ଉଦରବେଦନା ନା ଆସୀତ୍। ଅହଂ ସ୍ବସ୍ଥମେବ ଆସନ୍।
-ଅଦ୍ଯ ପ୍ରାତଃ। ଅଦ୍ଯ ପ୍ରାତଃ ଅପି ନ ଆସୀତ୍। ଅପରାହ୍ନେ ପ୍ରାରବ୍ଧମ୍।
-ତଦା କିମ୍ କୃତବାନ ଭବାନ୍।
-ମମ ସମୀପେ କାଶ୍ଚନ୍ ଗୁଲିକାଃ ଆସନ୍। ତାଃ ସର୍ବାଃ ଖାଦିତବାନ୍।
-କତି ଗୁଲିକାଃ।
-ପଞ୍ଚ ଗୁଲିକାଃ।
-ତାଃ ସର୍ବାଃ ଖାଦିତବାନ୍।
-ମାଦୃଶାଃ ମୂର୍ଖାଃ ପୂର୍ବମ୍ ଅପି ଅତ୍ର ଆଗତାଃ ଆସନ୍ , ଜାନାତୁ। ବୈଦ୍ଯସ୍ଯ ପରାମର୍ଶବିନା ଔଷଧସେବନମ୍ ଅପାଯକରମ୍। ପୁନଃ କଦାପି ଏବଂ ନ କରୋତୁ। ଏତଦ୍ ଔଷଧଂ ସ୍ବୀକରୋତୁ। ତଥୈବ ଭବତୁ।

VIDEHA MAITHILI SANSKRIT TUTOR

ENGLISH SAMSKRIT MAITHILI
Meeting Friends ମିତ୍ରମେଲନମ୍ ମିତ୍ରସଁ ଭେଁଟ
Hello! How are you? ହରିଃ ଓମ୍। କଥମ୍ ଅସ୍ତି ଭବାନ୍? ନମସ୍କାର। କେନା ଛୀ ଅହାଁ।
I am fine. ଅହଂ ସମ୍ଯକ୍ ଅସ୍ମି। ହମ ଠୀକ ଛୀ।
You are not seen these days. ଏଷୁ ଦିନେଷୁ ଭବତଃ ଦର୍ଶନମେବ ନାସ୍ତି। ଆଇ-କାଲ୍ହି ଅହାଁକ ଦର୍ଶନ ଦୁର୍ଲଭ ଭଽ ଗେଲ ଅଛି।
I am very busy these days. ଏଷୁ ଦିନେଷୁ ବହୁ କାର୍ଯବ୍ଯସ୍ତଃ ଅସ୍ମି। ଆଇ-କାଲ୍ହି ହମ ବଡ୍ଡ ବ୍ଯସ୍ତ ଛୀ।
Where were you all these days? କୁତ୍ର ଆସୀତ୍ ଭବତୀ ଏତାବନ୍ତି ଦିନାନି? ଅହାଁ ଏତେକ ଦିନ କତଏ ଛଲହୁଁ?
Only yesterday I remembered you. ହ୍ଯଃ ଏବ ଭବତୀଂ ସ୍ମୃତବାନ୍। କାଲ୍ହିଏ ହମ ଅହାଁକ ମୋନ ପାଡ଼ନେ ଛଲହୁଁ।
I had gone to Simla. ଅହଂ ଶିମଲାନଗରଂ ଗତବତୀ ଆସମ୍। ହମ ଶିମଲା ଗେଲ ଛଲହୁଁ।
All of us will go there together. ବଯଂ ସର୍ବେ ମିଲିତ୍ବା ଏବ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାମଃ। ହମ ସଭ ଓତଏ ସଂଗେ ଜାଏବ।
Day after tomorrow? ପରଶ୍ବଃ କିମ୍? ପରସୂ କୀ?
At what time. କସ୍ମିନ୍ ସମଯେ? କୋନ ସମଯମେ।
At three o’clock. ତ୍ରିବାଦନେ କିମ୍? ତୀନ ବଜେ କୀ?
At three o’clock I’ve some other work. ତ୍ରିବାଦନେ ମମ ଅନ୍ଯତ୍ କାର୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି। ତୀନ ବଜେ ହମରା କିଛୁ ଅନ୍ଯ କାର୍ଯ ଅଛି।
Then let us go at 4 o’clock. ତର୍ହି ଚତୁର୍ବାଦନେ ଗଚ୍ଛାମଃ। ତଖନ ଚାରି ବଜେ ଜାଇ।
Okay. ଅସ୍ତୁ। ଠୀକ।
Why are you late. କିମର୍ଥଃ ବିଲମ୍ବଃ? ଏତେକ ଦେରୀ କିଏ?
At the time of leaving my vehicle’s tyre got punctured. ପ୍ରସ୍ଥାନସମଯେ ମମ ଯାନସ୍ଯ ଚକ୍ରଂ ଭ୍ରଷ୍ଟମ୍ ଅଭବତ୍। ନିକଲୈତ କାଲ ହମର ଗାଡ଼ୀକ ଟାଏର ପଂକ୍ଚର ଭଽ ଗେଲ।
We waited for a long time. ବଯଂ ବହୁ କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷିତବନ୍ତଃ। ହମ ସଭ ବଡ଼ୀ କାଲ ଧରି ପ୍ରତୀକ୍ଷା କେଲହୁଁ।
Sorry, my work wasn’t over. କ୍ଷମ୍ଯତାଂ, ମମ କାର୍ଯମେବ ନ ସମାପ୍ତମ୍। କ୍ଷମା କରୂ, ହମର କାଜ ସମାପ୍ତ ନହି ଭେଲ ଛଲ।
Why didn’t you come on that day? ତଦ୍ଦିନେ ଭବାନ୍ କିମର୍ଥଂ ନ ଆଗତବାନ୍? ଓହି ଦିନ ଅହାଁ କିଏ ନହି ଏଲହୁଁ?
I completely forgot about it. ତଦ୍ବିଷଯେ ପୂର୍ଣତଯା ବିସ୍ମୃତବାନ୍ ଏବ। ହମ ଓଽ ବିଷଯ ପୂରା-ପୂରୀ ବିସରି ଗେଲହୁଁ।
Had everyone else come? ଅନ୍ଯେ ସର୍ବେ ଆଗତବନ୍ତଃ ଆସନ୍ କିମ୍? ଆନ ସଭ ଗୋଟେ ଆବି ଗେଲାହ କୀ?
Yes, everyone else except Vrinda had come. ଆମ୍, ବୃନ୍ଦାଂ ବିହାଯ ଅନ୍ଯେ ସର୍ବେ ଆଗତବନ୍ତଃ। ହଁ, ବୃନ୍ଦାକେଁ ଛୋଡ଼ି ଆନ ସଭ ଆବି ଗେଲାହ।
I also very much wanted to come but I couldn’t. ମମ ଅପି ବହୁ ଇଚ୍ଛା ଆସୀତ୍ କିନ୍ତୁ ନ ଶକ୍ତବାନ୍। ହମରୋ ବଡ୍ଡ ଇଚ୍ଛା ଛଲଏ ମୁଦା ନହି ଆବି ସକଲହୁଁ।
I telephoned you several times yesterday. ହ୍ଯଃ ଭବତୀଂ ବହୁବାରଂ ଦୂରଭାଷାଂ କୃତବତୀ। କାଲ୍ହି ହମ ଅହାଁକେଁ କତେକ ବେର ଫୋନ କେଲହୁଁ।
We had all gone to my maternal uncle’s home. ବଯଂ ସର୍ବେ ମମ ମାତୁଲଗୃହଂ ଗତବନ୍ତଃ। ସଭ କ୍ଯୋ ହମର ମାମାକ ଘର ଗେଲ ଛଲହୁଁ।
How did you come here today? ଅଦ୍ଯ ଅତ୍ର କଥମ୍ ଆଗମନମ୍? ଅହାଁ ଏତଽ ଆଇ କୋନା ଅଏଲହୁଁ?
I had some work here in the bank. ଅତ୍ର ବିତ୍ତକୋଷେ କିଞ୍ଚିତ୍ କାର୍ଯମ୍ ଆସୀତ୍। ଏତଽ ବୈଂକମେ କିଛୁ କାଜ ଛଲଏ।
I came here because I had some urgent work. ଅତ୍ର ତ୍ବରିତକାର୍ଯମ୍ ଆସୀତ୍ ଅତଃ ଆଗତବତୀ। ଏତଽ କିଛୁ ଆବଶ୍ଯକ କାଜ ଛଲଏ ସେ ଅଏଲହୁଁ।
Is that you! I couldn’t recognize you from far. ଭବାନ୍ ଏବ କିମ୍? ଦୂରତଃ ନ ଜ୍ଞାତବାନ୍ ଏବ। ଅହାଁ ଛୀ କୀ! ଅହାଁକେଁ ଦୂରସଁ ନହି ଚୀନ୍ହି ସକଲହୁଁ।
You’ve become very thin. ବହୁ କୃଶଃ ଅଭବତ୍ ଭବାନ୍। ଅହାଁ ବଡ୍ଡ ଦୁବ୍ବର ଭଽ ଗେଲ ଛୀ।
I had typhoid. ମମ ବିଷମଜ୍ବରଃ ଜାତଃ ଆସୀତ୍। ହମରା ଟାଯଫାଇଡ ଭଽ ଗେଲ ରହଏ।
Come, let us go home. ଆଗଚ୍ଛତୁ, ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛାମଃ। ଆଊ, ହମରା ସଭ ଘର ଚଲୀ।
Now? ଇଦାନୀଂ କିମ୍? ଅଖନେ କୀ?
It’s slightly difficult now. ଇଦାନୀଂ କିଞ୍ଚିତ କଷ୍ଟମ୍। ଅଖନ କନୀ ଦିକ୍କତ ଅଛି।
Oh friend! Why do you say so? କିଂ ମିତ୍ର! ଏବଂ ବଦତି? କିଏ ମିତ୍ର! ଏନା କିଏ ବାଜଏ ଛୀ?
Wait for some time. କିଞ୍ଚିତ୍ କାଲଂ ତିଷ୍ଠତୁ। କନୀ କାଲ ରୁକୂ।
It’s not possible now. ଇଦାନୀଂ ନ ଶକ୍ଯତେ ଭୋଃ। ଈ ଆବ ସଂଭବ ନଞି।
Why such hurry? କିମର୍ଥମ୍ ଏବଂ ତ୍ବରା? ଏତେକ ଫୁର୍ତୀ କିଏ?
There is still sometime, isn’t it? ଇତୋଽପି ସମଯଃ ଅସ୍ତି ଖଲୁ? ଅଖନୋ କନୀ ସମଏ ଅଛି, ଅଛି ନେ?
No my dear, an hour is needed even to reach there. ନାସ୍ତି ଇତ୍ର, ଇତଃ ତତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ୍ଯର୍ଥମ୍ ଏବ ଏକଘଣ୍ଟା ଆବଶ୍ଯକୀ। ନଞି ଭଜାର, ଓତଽ ପହୁଁଚଏ ଲେଲ ସେହୋ ଏକ ଘଣ୍ଟା ଚାହୀ।
As you wish. ଯଥା ଭବାନ୍ ଇଚ୍ଛତି। ଜେହନ ଅହାଁକ ଇଚ୍ଛା।
Congratulations! I heard you got a job. ଅଭିନନ୍ଦନମ୍! ଭବତ୍ଯା ଉଦ୍ଯୋଗଃ ଲବ୍ଧଃ ଇତି ଶ୍ରୁତମ୍। ବଧାଈ! ହମ ସୁନଲହୁଁ ଜେ ଅହାଁକେଁ ନୋକରୀ ଭେଟି ଗେଲ।
Yes, thank you. ଆମ୍, ଧନ୍ଯବାଦଃ। ହଁ, ଧନ୍ଯବାଦ।
Where do you work? କୁତ୍ର ଉଦ୍ଯୋଗଂ କରୋତି ଭବତୀ? ଅହାଁ କତଽ କାଜ କରଏ ଛୀ?
I am working in an advertising aency. କସ୍ଯାଞ୍ଚିତ୍ ବିଜ୍ଞାପନ-ସଂସ୍ଥାଯାଂ କାର୍ଯଂ କରୋମି। ହମ ଏକଟା ବିଜ୍ଞାପନ କଂପନୀମେ କାଜ କରଏ ଛୀ।
When will you give sweets? ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ କଦା ଦଦାତି? ଅହାଁ ମଧୁର କଖନ ଦେବ?
Come home on Tuesday. ମଙ୍ଗଲବାସରେ ଗୃହମେବ ଆଗଚ୍ଛତୁ। ମଂଗଲକେଁ ଘରପର ଆଊ।
I must hurry now. ଇଦାନୀଂ ମଯା ତ୍ବରଣୀଯମ୍। ହମରା ଆବ ଜଲ୍ଦୀ କରବାକ ଚାହୀ।
Wait friend, let’s have coffee. ତିଷ୍ଠତୁ ସଖୀ, କାଫୀ ପିବାମଃ। କନୀ ରୁକୂ ସଖୀ, ହମରା ସଭ କୗଫୀ ପୀବୀ।
Okay, let’s drink. ଅସ୍ତୁ, ପିବାମଃ। ଠୀକ ଛୈ, ପୀବୀ।
Sorry, I don’t have time to stay. କ୍ଷମ୍ଯତାଂ, ସ୍ଥାତୁଂ ମମ ସମଯଃ ନାସ୍ତି। କ୍ଷମା କରୂ, ହମରା ଲଗ ଠହରବାକ ଲେଲ ସମଯ ନହି ଅଛି।
When shall we meet again? ପୁନଃ କଦା ମେଲିଷ୍ଯାମଃ? ଫେର କହିଯା ଭେଁଟ ହଏତ?
Shall we meet tomorrow evening? ଶ୍ବଃ ସାଯଂ ମେଲିଷ୍ଯାମଃ କିମ୍? କାଲ୍ହି ସାଁଝମେ ଜୁଟାନ କରୀ କୀ?
Yes, I’ll come there. ଆମ୍, ତତ୍ରୈବ ଆଗମିଷ୍ଯାମି। ହଁ, ଓତଏ ହମ ଆଏବ।
Where is your new residence? ଭବତଃ ନୂତନଂ ଗୃହଂ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି? ଅହାଁକ ନବ ଘର କତଏ ଅଛି?
This is my residential address. ଏଷଃ ମମ ଗୃହସଙ୍କେତଃ। ଈ ଛୀ ହମର ଘରକ ପତା।
Oh! It’s near my sister’s home? ଓହୋ! ମମ ଭଗିନ୍ଯାଃ ଗୃହସମୀପେ ଅସ୍ତି। ଓହୋ! ଈ ତଁ ହମର ବହିନକ ଘରକ ଲଗ ଅଛି।
Did you get my letter? ମମ ପତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍ କିମ୍? ହମର ପତ୍ର ଅହାଁକେଁ ଭେଟଲ କୀ?
Yes, I got it just now. ଆମ୍, ଇଦାନୀମେବ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍। ହଁ, ହମରା ଅଖନେ ଭେଟଲ।
For how many days are you staying here? ଅତ୍ର କତି ଦିନାନି ତିଷ୍ଠତି ଭବାନ୍? ଏତଏ ଅହାଁ କତେକ ଦିନ ଲେଲ ଠହରଲ ଛୀ।
I am here for two more days. ଇତୋଽପି ଦିନଦ୍ବଯମ୍ ଅସ୍ମି। ହମ ଏତଽ ଦୂ ଦିନ ଆଉର ଛୀ।
Then I’ll see you at home. ତର୍ହି ଭବନ୍ତଂ ଗୃହେ ଏବ ପଶ୍ଯାମି। ତଖନ ଅହାଁସଁ ଘରପର ଭେଁଟ କରଏ ଛୀ।
I have to talk to you. ଭବତଃ ସମୀପେ ସମ୍ଭାଷଣୀଯମ୍ ଅସ୍ତି। ହମରା ଅହାଁସଁ ଗପ କରବାକ ଅଛି।
Come at any time. ଯଦା କଦାପି ଆଗଚ୍ଛତୁ। ଜଖନ ମୋନ ହୁଅଏ ଆଉ।
I heard Mohan met with an accident. ମୋହନସ୍ଯ ଦୁର୍ଘଟନା ଅଭବତ୍ ଇତି ଶ୍ରୁତବାନ୍। ମୋହନକ ଦୁର୍ଘଟନା ଭେଲଏ ସେ ସୁନଲହୁଁ।
Yes, he had a narrow escape. ଆମ୍, ସଃ ସ୍ତୋକାତ୍ ମୁକ୍ତଃ। ହଁ, ଓଽ ମୁଶ୍କିଲସଁ ବଚଲ।
Did you meet him? ତେନ ସହ ମିଲିତବାନ୍ କିଂ ଭବାନ୍? ହୁନକାସଁ ଅହାଁକ ଭେଁଟ ଭେଲ କୀ?
In which hospital is he admitted? କସ୍ମିନ୍ ଚିକିତ୍ସାଲଯେ ଅସ୍ତି ସଃ? କୋନ ଅସ୍ପତାଲମେ ଓଽ ଭର୍ତୀ ଅଛି?
He is in the Lohia hospital. ସଃ ଲୋହିଯାଚିକିତ୍ସାଲଯେ ଅସ୍ତି। ଓଽ ଲୋହିଯା ଅସ୍ପତାଲମେ ଅଛି।
Did you hear this news? ଏତାଂ ବାର୍ତାଂ ଶ୍ରୁତବତୀ କିମ୍? ଅହାଁ ଈ ସମାଚାର ସୁନଲହୁଁ କୀ?
Don’t worry, everything will be fine. ଚିନ୍ତାଂ ମା କରୋତୁ, ସର୍ବଂ ସମ୍ଯକ୍ ଭବିଷ୍ଯତି। ଚିନ୍ତା ନଞି କରୂ, ସଭ ଠୀକ ଭଽ ଜାଏତ।
Do you also agree with this? ଭବତୀ ଅପି ଏତତ୍ ଅଙ୍ଗୀକରୋତି କିମ୍? ଅହାଁ ସେହୋ ଏହିସଁ ସହମତ ଛୀ?
How could you also believe it? ଭବାନ୍ ଅପି କଥଂ ବିଶ୍ବାସଂ କୃତବାନ୍? ଅହାଁ ସେହୋ କୋନା ଏହିପର ବିଶ୍ବାସ କେଲହୁଁ?
I was impressed by the way he spoke. ତସ୍ଯ କଥନଶୈଲ୍ଯା ଏବ ଅହଂ ପ୍ରଭାବିତଃ। ଓକର ବଜବାକ ଶୈଲୀସଁ ହମ ପ୍ରଭାବିତ ଭେଲହୁଁ।
Easily fail into his trap. ସୁଲଭତଯା ତସ୍ଯ ଜାଲେ ପତିତବାନ୍। ଆରାମସଁ ଓକର ଜାଲମେ ଫଁସି ଗେଲ।
Sometimes it happens. ଏବଂ ଭବତି କଦାଚିତ୍। କହିଯୋ କାଲ ଏନା ହୋଇ ଛୈ।
We are meeting after a long time. ଅସ୍ମାକଂ ମେଲନାନନ୍ତରଂ ବହୁ କାଲଃ ଅତୀତଃ। ହମରା ସଭ ବଡ଼ୀ ଦିନପର ଭେଁଟ ଭଽ ରହଲ ଛୀ।
How quickly time has passed! ସମଯଃ କଥମ୍ ଅତିଶୀଘ୍ରମ୍ ଅତୀତଃ। ସମଯ କତେକ ତୀବ୍ରଗତିସଁ ବୀତି ଗେଲ।
You have come at the right time. ଯୁକ୍ତେ ସମଯେ ଆଗତବାନ୍। ଅହାଁ ସହୀ ସମଯପର ଆବି ଗେଲହୁଁ।
Will you lend me your vehicle for some time? କିଞ୍ଚିତ୍ କାଲଂ ଭବତଃ ଯାନଂ ଦଦାତି କିମ୍? ଅହାଁ ଅପନ ଗାଡ଼ୀ କନୀ କାଲ ଲେଲ ଦେବ?
I too have to go out now. ଇଦାନୀଂ ମଯା ଅପି ଅନ୍ଯତ୍ର ଗନ୍ତବ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି। ହମରା ସେହୋ ଅଖନ ବାହର ଜେବାକ ଅଛି।
I’ll come back quickly. ଅହଂ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯାଗମିଷ୍ଯାମି। ହମ ତୁରତ ଅବୈତ ଛୀ।
When will you come back? କଦା ପ୍ରତ୍ଯାଗମିଷ୍ଯତି। ଅହାଁ କଖନ ଘୁରି କଽ ଆଏବ?
I’ll back in half an hour. ଅର୍ଧଘଣ୍ଟାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଆଗଚ୍ଛାମି। ହମ ଆଧା ଘଣ୍ଟାମେ ଘୁରି ଆଏବ।
There is no petrol in the vehicle. ଯାନେ ତୈଲଂ ନାସ୍ତି। ଗାଡ଼ୀମେ ତେଲ ନହି ଅଛି।
Is that so? ଏବଂ କିମ୍? ଏନା ଅଛି?
Don’t worry. ଚିନ୍ତା ନାସ୍ତି। କୋନୋ ବାତ ନଞି।
I was merely joking friend. ପରିହାସାଯ ଉକ୍ତବାନ୍ ମିତ୍ର। ହମ ମାତ୍ର ହଁସୀ କେଲହୁଁ, ମିତ୍ର।
Don’t take it otherwise. ଅନ୍ଯଥା ମା ଚିନ୍ତଯତୁ। ଅନ୍ଯଥା ନହି ଲିଅ।
Had you been late by a minute I would’ve gone. ଏକନିମେଷସ୍ଯ ବିଲମ୍ବଃ ଚେତ୍ ଅହମ୍ ଅଗମିଷ୍ଯମ୍। ଅହାଁ ଏକ ମିନଟ ଦେରୀ କରିତହୁଁ ତଁ ହମ ପହୁଁଚି ଗେଲ ରହୀ।
This person always pesters me. ଏଷଃ ଏକଃ ଆଗତ୍ଯ ସର୍ବଦା ପୀଡଯତି। ଈ ହମରା ହରଦମ ତଂଗ କରଯ-ଏ।
Did he go? ସଃ ଗତବାନ୍ କିମ୍? ଓଽ ଗେଲ କୀ?
He’ll come again to see you, won’t he? ଭବନ୍ତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସଃ ପୁନଃ ଆଗଚ୍ଛତି ଖଲୁ? ଓଽ ଫେର ଅହାଁକେଁ ଦେଖଏ ଲଽ ଆଏତ, ନହି ଆଏତ କୀ?
Is he trustworthy? ସଃ ବିଶ୍ବାସଯୋଗ୍ଯଃ କିମ୍? ଓଽ ବିଶ୍ବାସୀ ଅଛି କୀ?
Can’t say. ବକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ। ନହି କହି ସକଏ ଛୀ।
Are you coming with us? ଭବାନ୍ ଆଗଚ୍ଛତି କିମ୍ ଅସ୍ମାଭିଃ ସହ? ଅହାଁ ହମରା ସଂଗ ଆବି ରହଲ ଛୀ ନେ?
Come, let’s go for a walk. ଆଗଚ୍ଛତୁ, କିଞ୍ଚିତ୍ ଅଟିତ୍ବା ଆଗଚ୍ଛାମଃ। ଆଉ, କନୀ ଘୂମି କଏ ଆବୀ।
Will you buy me a cold drink? ଶୀତପେଯଂ ପାଯଯତି କିଂ ଭବାନ୍? ଅହାଁ ହମରା କୋଲ୍ଡ ଡ୍ରିଂକ କୀନି ଦେବ କୀ?
Not cold drink let’s eat ice-cream. ଶୀତପେଯଂ ମାସ୍ତୁ ପଯୋହିମଂ ଖାଦାମଃ। କୋଲ୍ଡଡ୍ରିଂକ ନହି ଅଛି, ଆଇସକ୍ରୀମ ଖାଇ ହମ ସଭ।
Let’s go quickly otherwise mother will scold. ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛାମଃ ଭୋଃ ନୋ ଚେତ୍ ମାତା ତର୍ଜଯତି। ହମ ସଭ ଶୀଘ୍ର ଜାଇ ନଞି ତଁ ମାଁ ତମସେତୀହ।
How will you go there? କଥଂ ଗଚ୍ଛତି ଭବତୀ ତତ୍ର? ଓତଽ ଅହାଁ କୋନା ଜାଏବ?
I will talk. ଅହଂ ପାଦାଭ୍ଯାଂ ଗଚ୍ଛାମି। ହମ ପଏରେ ଜାଏବ।
I will also come with you for some distance. ଅହମପି କିଞ୍ଚିଦ୍ଦୂରଂ ଭବତ୍ଯା ସହ ଆଗଚ୍ଛାମି। ହମହୂଁ ଅହାଁ ସଂଗେ କନୀ ଦର ଧରି ଆଏବ।

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ

(ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)
(ଆଗାଁ)
-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର
ସମ୍ଭାଷଣମ୍ -ବଯଂ ତୃତୀଯା ବିଭକ୍ତେଃ ଅଭ୍ଯାସଂ କୃତବନ୍ତଃ। ଇଦାନୀଂ କାନିଚନ୍ ବାକ୍ଯାନି ବଦାମଃ। ଅହଂ ବାକ୍ଯଂ ବଦାମି, ଭବନ୍ତଃ ତତ୍ର ତୃତିଯା ବିଭକ୍ତିଂ ଯୋଜଯନ୍ତୁ।
ରାମଃ ସୁଧାଖଣ୍ଡେନ ଲିଖତି। ରାମ ଚୗକସଁ ଲିଖୈତ ଅଛି।
ସଃ ବାଣେନ ତାଡଯତି। ଓଽ ବାଣକେଁ ମାରୈତ ଅଛି।
ବର୍ଣକାରଃ କୂଚେନ ଲିଖତି। ଚିତ୍ରକାର କୂଚୀସଁ ଚିତ୍ର ବନବୈତ ଛଥି।
ସୁରେଶଃ କୁଞ୍ଚିକଯା ଉଦ୍ଘାଟଯତି। ସୁରେଶ କୁଂଜୀସଁ ଖୋଲୈତ ଛଥି।
ମାତା କଲଶୈଃ ଆନଯତି। ମାତା କଲଶ ଆନୈତ ଛଥି।
ଜନାଃ ବାଦନେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି। ଲୋକସଭ ବାଦନକ ଲେଲ ଜାଇତ ଛଥି।
ଏଷଃ ଅଙ୍କନ୍ଯା ଲିଖତି। ଈ ପେନ୍ସିଲସଁ ଲିଖୈତ ଅଛି।
ଅହଂ ଚମଷେନ ଅନ୍ନଂ ଖାଦାମି। ହମ ଚମ୍ମଚସଁ ଖେନାଇ ଖାଇତ ଛୀ।
ଅହଂ ଛୁରିକଯା ଶାଖଂ କର୍ତଯାମି। ହମ ଛୁରୀସଁ ଶାଖ କାଟୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଗୁରେନ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ କରୋମି। ହମ ଗୁରସଁ ମଧୁର ବନବୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଦ୍ବିଚକ୍ରିକଯା ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମି। ହମ ସାଇକିଲସଁ ବିଦ୍ଯାଲଯ ଜାଇତ ଛୀ।
ଭବାନ୍ କଥଂ ବିଦ୍ଯାଲଯଂ ଗଚ୍ଛତି। ଅହାଁ କୋନା ବିଦ୍ଯାଲଯ ଜାଇତ ଛୀ।
ଅହଂ କର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଶ୍ରୁଣୋମି। ହମ ଦୁନୂ କାନସଁ ସୁନୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ପଶ୍ଯାମି। ହମ ଦୁନୂ ଆଁଖିସଁ ଦେଖୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ପାଦାଭ୍ଯାଂ ଚଲାମି। ହମ ଦୁନୂ ପଏରସଁ ଚଲୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କାର୍ଯଂ କରୋମି। ହମ ଦୁନୂ ହାଥସଁ କାଜ କରୈତ ଛୀ।
ବାର୍ତା- ମାନ୍ଯେ ଅହଂ ଅତଃ ଆଗଚ୍ଛାମି ବା।
କିମର୍ଥଂ ବିଲମ୍ବେନ୍ ଆଗତବାନ୍।
ବାଲାଭ୍ଯାମ୍ ଆଗତବାନ ଅତଃ ବିଲମ୍ବଃ ଜାତଃ।

ଅହଂ ସଂତୋଷେଣ ପାଠଂ ପଠାମି। ହମ ସଂତୋଷସଁ ପାଠ ପଢ଼ୈତ ଛୀ।
ଭବନ୍ତଃ ସଂତୋଷେଣ ପାଠଂ ପଠନ୍ତି ବା। ଅହାଁ ସଭ ସଂତୋଷସଁ ପାଠ ପଢ଼ୈତ ଛୀ କୀ?
ବଯଂ ପଠାମଃ। ହମ ସଭ ପଢ଼ୈତ ଛୀ।
ଅହଂ ଆନନ୍ଦେନ୍ ସଂଭାଷଣଂ କରୋମି। ହମ ବାର୍ତାଲାପ କରୈତ ଛୀ।
ଭବନ୍ତଃ ଆନନ୍ଦେନ ସଂଭାଷଣଂ କୁର୍ବନ୍ତି ବା। ଅହାଁ ସଭ ଆନନ୍ଦସଁ ବାର୍ତାଲାପ କରୈତ ଛୀ କୀ?
ବଯଂ କୁର୍ମଃ। ହମ ସଭ କରୈତ ଛୀ।
ପିତା ପ୍ରୀତ୍ଯା ପୁତ୍ରିଂ ପାଲଯତି। ପିତା ପ୍ରେମସଁ ପୁତ୍ରୀକ ପାଲନ କରୈତ ଛଥି।
ମାତା ସଦନଯା ପୁତ୍ରଂ ପୋଷଯତି।
ଭକ୍ତଃ ଭକ୍ତଯା ଦେବଂ ନମଯତି। ଭକ୍ତ ଭକ୍ତିସଁ ଦେବକ ସୋଝାଁ ଝୁକୈତ ଛଥି।
କୃଷକଃ କଷ୍ଟେନ କାର୍ଯଂ କରୋତି। କୃଷକ କଷ୍ଟଭୋଗି କାର୍ଯ କରୈତ ଛଥି।
ଅହମ୍ ଉତ୍ସାହେନ କଲହଂ କରୋମି। ହମ ଉତ୍ସାହସଁ କଲହ କରୈତ ଛୀ।
ହର୍ଷେଣ/ ସଂତୋଷେଣ/ ଦୁଃଖେନ/ ଲଜ୍ଜଯା/ ଭକ୍ତଯା/ ଦୈନ୍ଯେନ/ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା
ଭବାନ୍ ମଂଜୂନାଥଃ ସହ ଗଚ୍ଛତୁ। ଅହାଁ ମଂଜୂନାଥକ ସଂଗ ଜାଊ।
ଅନନ୍ତଃ କେନ ସହ ଗତବାନ/ ଆଗତବାନ/ ସମ୍ଭାଷଣଂ କରୋତି। ଅନନ୍ତ କକରା ସଂଗ ଗେଲ/ ଆଏଲ/ ବାର୍ତାଲାପ କରୈତ ଅଛି।
ଅନନ୍ତଃ ମଂଜୂନାଥେନ ସହ ଆଗତବାନ। ଅନନ୍ତ ମଂଜୂନାଥକ ସଂଗ ଆଏଲ।
ଅହଲ୍ଯା ଦୀପିକଯାଃ ସହ ଚିତ୍ରମନ୍ଦିରଂ ଗଚ୍ଛତି। ଅହଲ୍ଯା ଦୀପିକା ସଂଗ ସିନେମାହୗଲ ଗେଲ।
ହଂସା ଦୀପ୍ତଯା/ ଶିଲ୍ପଯା/ ମିଥିଲଯା/ ମଧୁରଯା/ ମାଲଯା/ ଶାନ୍ତଲଯା/ ରମଯା/ ଆପ୍ତଯା/ ନନ୍ଦିନ୍ଯା/ ଅଶ୍ବିନ୍ଯା/ ଭାଷ୍କର୍ଯା/ପାର୍ବତ୍ଯା ସହ ନଗରଂ ଗଚ୍ଛତି। ହଂସା ଦୀପ୍ତିକ ସଂଗ ନଗର ଜାଇତ ଅଛି।
ଫଲକେ ଶବ୍ଦତ୍ରଯଂ ଲିଖିତମ୍ ଅସ୍ତି। ଏତେଷାଂ ଶବ୍ଦାନାମ୍ ଉପଯୋଗଂ କୃତ୍ବା ବାକ୍ଯଂ ରଚଯାମଃ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ରାମେଣ ସହ ବନଂ ଗତବାନ୍।
ରବି ମିତ୍ରମ୍ ନଗରମ୍ ଗତବାନ୍।
ଗୋପାଲ ଶିବଃ ସଂଭାଷଣମ୍ କୃତବାନ୍।
ଗୋବିନ୍ଦଃ ସଖୀ ଚର୍ଚା କୃତବାନ୍।
ମାତା ପୁତ୍ରୀ ବନ୍ଧୁଗୃହଂ ଗତବତୀ।
ସଃ ରମେଶଃ କଲହଃ କୃତବାନ୍।
ଲତା ସୁମା କାର୍ଯଂ କୃତବତୀ।
କେଶବଃ ସୁରେଶଃ ଭୋଜନଂ କୃତବାନ୍।
ରୋଗୀ ବୈଦ୍ଯଃ ଚିକିତ୍ସାଲଯଃ ଗତବାନ୍।
ମାଲିନୀ ଶାରଦା ଶାଲା ଗତବତୀ।
ହେମା ପାର୍ବତୀ ପାଠଃ ପଠିତବତୀ।
ତୈଲେନ୍ ବିନା ଦୀପଃ ନ ଜ୍ବଲତି। ତେଲକ ବିନା ଦୀପ ନହି ଜରୈତ ଅଛି।
ଜଲେନ୍ ବିନା ମୀନାଃ ନ ଜୀବନ୍ତି। ପାନିକ ବିନା ମାଁଛ ନହି ଜିବୈତ ଛଥି।
ଆହାରେଣ ବିନା ଜୀବନଂ କଷ୍ଟମ୍।
ଇଦାନୀଂ “ବିନା” ଇତି ଶବ୍ଦ ପ୍ରଯୋଗଂ କୃତ୍ବା ଏକୈକଂ ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତି ବା।
ଧନେନ ବିନା ଜୀବନଂ କଷ୍ଟମ୍।
ଅହମ୍ ଉପନେତ୍ରେଣ ବିନା ନ ପଶ୍ଯାମି।
ଯଦା ଅନ୍ଧକାରଃ ଭବତି ତଦା ଦୀପଂ ଜ୍ବାଲଯମଃ। ଜଖନ ଅନ୍ହାର ହୋଏତ ତଖନ ଦୀପ ଜରାଊ।
ଯଦା ବୁଭୁକ୍ଷା ଭବତି ତଦା ଭୋଜନଂ କୁର୍ମଃ। ଜଖନ ଭୂଖ ଲାଗତ ତଖନ ଭୋଜନ କରୂ।
ଯଦା ଅନାରୋଗ୍ଯଂ ଭବତି ତଦା ଚିକିତ୍ସାଲଯଂ ଗଚ୍ଛାମଃ। ଜଖନ ଅସ୍ବସ୍ଥ ହୋଇତ ଛୀ ତଖନ ଚିକିତ୍ସାଲଯ ଜାଊ।
ଯଦା ପରୀକ୍ଷା ଅସ୍ତି ତଦା ପଠନ୍ତି। ଜଖନ ପରୀକ୍ଷା ହୋଇତ ଅଛି ତଖନ ପଢ଼ଏ ଜାଇତ ଛଥି।
ଯଦା ବିରାମଃ ଭବତି ତଦା ପ୍ରବାସଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି। ଜଖନ ବିରାମ ହୋଇତ ଅଛି ତଖନ ପ୍ରବାସଲେଲ ଜାଇ ଜାଇତ ଛଥି।
ଅହଂ ବାକ୍ଯଦ୍ବଯଂ ବଦାମି। ଭବନ୍ତଃ ଯଦା ତଦା ଯୋଜଯିତ୍ବା ବଦନ୍ତୁ।
ବିଦ୍ଯୁତ ଗଚ୍ଛତି। ସିକ୍ଥବର୍ତିକାମ୍ ଜ୍ବାଲଯନ୍ତି।
ଯଦା ତଦା
ସୂର୍ଯୋଦଯଃ ଭବତି କମଲଂ ବିକସତି
ପିପାସା ଭବତି ଜଲଂ ପିବତୁ
ପୂଜା ଭବତି ଘଣ୍ଟାନାଦଂ କୁର୍ବନ୍ତି
ବୃଷ୍ଟିଃ ଭବତି ବୀଜଂ ବପନ୍ତି
ସଖୀ ମିଲତି ସଂଭାଷଣଂ କରୋମି
ପରୀକ୍ଷା ସମାପ୍ଯତେ ସଂତୋଷଂ ଭବତି
ଯଦା ଯଦ ହି ଧର୍ମସ୍ଯ ଗ୍ଲାନିର୍ଭବତି ଭାରତ,
ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାନଂ ଅଧର୍ମସ୍ଯ ତଦାତ୍ମାନଂ ସୃଜାମ୍ଯହମ୍।
ଇଦାନୀମ୍ ଏକଂ ସୁଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁଣ୍ମଃ-
ଅପାର ଭୂମି ବିସ୍ତାରମ୍ ଅଗମ୍ଯ ଜନ ସଂକୁଲମ୍
ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସଂଘଟନାହୀନଂ ପ୍ରଭବେନ୍ନାତ୍ମରକ୍ଷଣେ॥
ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। ଏତସ୍ମିନ୍ ସୁଭାଷିତେ ସଂଘଟନସ୍ଯ ମହତ୍ବମ୍ ଉକ୍ତମ୍ ଅସ୍ତି। ଯଦ୍ଯପି କ୍ଶ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ବିଶାଲା ଭୂମିଃ ଅସ୍ତି, ଅପାରା ଜନସଂଖ୍ଯା ଅସ୍ତି ତଥାପି ତସ୍ମିନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଯଦି ସଂଘଟନଂ ନ ଭବତି ତର୍ହି ତତ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରମ୍ ଆତ୍ମରକ୍ଷଣେ ସମର୍ଥଂ ନ ଭବତି। ଏବଂ ସଂଘଟନସ୍ଯ ମହତ୍ବମ୍ ଏତାଦୃଶମ୍ ଅସ୍ତି।

VIDEHA MAITHILI SANSKRIT TUTOR- XXII

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ- ୨୨

(ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)

-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠକ୍କୁରଃ

(ଆଗାଁ)

ENGLISH
ସଂସ୍କୃତମ୍
ମୈଥିଲୀ
Has the Principal come?
ପ୍ରାଚାର୍ଯଃ ଆଗତଃ କିମ୍?
ପ୍ରାଚାର୍ଯ ଏଲାହ କୀ?
This year the examination commences in March.
ଅସ୍ମିନ୍ ବର୍ଷେ ପରୀକ୍ଷାଯାଃ ଆରମ୍ଭଃ ମାର୍ଚମାସେ ଭବିଷ୍ଯତି।
ଏହି ବରଖ ପରୀକ୍ଷା ମାର୍ଚ ମାସମେ ହୋଏତ।
See if the maths teacher is there.
ଗଣିତସ୍ଯ ଅଧ୍ଯାପକଃ ଅସ୍ତି କିମ୍ ଇତି ପଶ୍ଯତୁ।
ଦେଖୂ ତଁ ଗଣିତକ ଅଧ୍ଯାପକ ଛଥି କୀ?
Day after tomorrow will be a holiday.
ପରଶ୍ବଃ ବିରାମଃ ଭବିଷ୍ଯତି।
ପରସୂ ଛୁଟ୍ଟୀ ହଏତ।
How many students are there in your department?
ଭବତଃ ବିଭାଗେ କତି ଛାତ୍ରାଃ ସନ୍ତି।
ଅହାଁକ ବିଭାଗମେ କଏ ଟା ଛାତ୍ର ଛଥି?
There are 30 students in my department.
ମମ ବିଭାଗେ ତ୍ରିଂଶତ୍ ଛାତ୍ରାଃ ସନ୍ତି।
ହମର ବିଭାଗମେ ୩୦ଟା ଛାତ୍ର ଛଥି।
What is your pay-scale?
ଭବତଃ ବେତନଶ୍ରେଣୀ କା?
ଅହାଁକ ବେତନଶ୍ରେଣୀ କୀ ଅଛି?
Did you read the newspaper? The Government has accepted our demands.
ବାର୍ତାପତ୍ରଂ ପଠିତବାନ୍ କିମ୍? ସର୍ବକାରେଣ ଅସ୍ମାକମ୍ ଅଭିଯାଚନାଃ ଅଙ୍ଗୀକୃତାଃ।
ଅଖବାର ପଢ଼ଲହୁଁ କୀ? ସରକାର ହମରା ସଭକ ମାଁଗ ସଭ ମାନି ଲେଲକ।
30% bonus has been announced.
ତ୍ରିଂଶତ୍ ପ୍ରତିଶତମ୍ ଅଧିବେତନମ୍ ଉଦ୍ଘୋଷିତମ୍ ଅସ୍ତି।
୩୦% ଅଧିବେତନକ ଘୋଷଣା ଭେଲ ଅଛି।
This rule will be implemented from the next-year.
ଏତସ୍ଯ ନିଯମସ୍ଯ ଅନ୍ବଯଃ ଅଗ୍ରିମବର୍ଷତଃ ଭବିଷ୍ଯତି।
ଈ ନିଅମ ଅଗିଲା ବରଖସଁ ଲାଗୂ ହୋଏତ।
I am in-charge of the examination department.
ପରୀକ୍ଷା-ବିଭାଗସ୍ଯ ଉତ୍ତରଦାଯିତ୍ବଂ ମମ ଅସ୍ତି।
ହମରା ଲଗ ପରୀକ୍ଷା ବିଭାଗକ ଭାର ଅଛି।
Who is the head of the sports department?
କ୍ରୀଡା-ବିଭାଗସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖଃ କଃ ଅସ୍ତି?
କ୍ରୀଡ଼ା ବିଭାଗକ ପ୍ରମୁଖ କେ ଛଥି?
We have to organize a science workshop.
ବିଜ୍ଞାନକାର୍ଯଶାଲା ଆଯୋଜନୀଯା ଅସ୍ତି।
ହମରା ସଭକେଁ ବିଜ୍ଞାନ କାର୍ଯଶାଲାକ ଆଯୋଜନ କରବାକ ଅଛି।
Our students got the first prize in the inter-school dance competition.
ଆନ୍ତର୍ଶାଲେଯ-ନୃତ୍ଯସ୍ପର୍ଧାଯାମ୍ ଅସ୍ମାକଂ ଛାତ୍ରାଃ ପ୍ରଥମ-ପୁରସ୍କାରଂ ପ୍ରାପ୍ତବନ୍ତଃ।
ଅନ୍ତର-ବିଦ୍ଯାଲଯ ନୃତ୍ଯ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମେ ହମରା ସଭକ ଛାତ୍ରକେଁ ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କାର ଭେଟଲନ୍ହି।
Parent-teacher meeting will be on next Sunday.
ଅଗ୍ରିମେ ରବିବାସରେ ପାଲକ-ଶିକ୍ଷକମେଲନଂ ଭବିଷ୍ଯତି।
ଅଗିଲା ରବିକେଁ ଅଭିଭାବକ-ଶିକ୍ଷକ ମୀଟିଂଗ ହୋଏତ।
I will call his mother.
ଏତସ୍ଯ ମାତରମ୍ ଆହ୍ବଯିଷ୍ଯାମି।
ହମ ଓକର ମାଏକେଁ ବଜେବଏ।
I have given application for leave.
ଅହଂ ବିରାମସ୍ଯ ନିବେଦନପତ୍ରଂ ଦତ୍ତ୍ବାନ୍ ଅସ୍ମି।
ହମ ଛୁଟ୍ଟୀକ ଆବେଦନ ଦେନେ ଛୀ।
He has taken a half-day leave today.
ସଃ ଅଦ୍ଯ ଅର୍ଧ-ଦିନସ୍ଯ ବିରାମଂ ସ୍ବୀକୃତବାନ୍।
ଓ ଆଇ ଆଧ-ଦିନୁକା ଛୁଟ୍ଟୀ ଲେନେ ଅଛି।
Again today the clerk has not come.
ଲିପିକାରଃ ଅଦ୍ଯ ନ ଆଗତବାନ୍ ଏବ।
ଆଇ ଫେର କ୍ଲର୍କ ନଞି ଆଏଲ।
Do you have a class now?
ଇଦାନୀଂ ଭବତଃ କାଲାଂଶଃ ଅସ୍ତି କିମ୍?
ଆଇ ଅହାଁକ ବର୍ଗ ଅଛି କୀ?
No, I am free now.
ନ, ଇଦାନୀମ୍ ଅହଂ କାର୍ଯରହିତଃ ଅସ୍ମି।
ନଞି ଆଇ ହମ ବିନା କାଜକ ଛୀ।
If you have any doubt please ask.
ସଂଶଯଃ ଅସ୍ତି ଚେତ୍ ପୃଚ୍ଛତୁ।
ସଂଶଯ ଅଛି ତଁ ପୂଛୂ।
Have you understood?
ଜ୍ଞାତଂ କିମ୍?
ବୁଝଲହୁଁ କୀ?
Have you taken notes?
ଟିପ୍ପଣୀଂ ଲିଖିତବନ୍ତଃ କିମ୍?
ଟିପ୍ପଣୀ ଲିଖଲହୁଁ କୀ?
It is enough for today.
ଅଦ୍ଯ ଏତାବଦେବ ପର୍ଯାପ୍ତମ୍?
ଆଇ ଲେଲ ଏତେକ ପର୍ଯାପ୍ତ ଅଛି।
Let us stop at the end of this paragraph.
ଏତସ୍ଯ ଅନୁଚ୍ଛେଦସ୍ଯ ଅନ୍ତେ ସମାପଯାମଃ।
ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦକ ଅନ୍ତମେ ହମ ସଭ ସମାପ୍ତ କରବ।
Please, say it once again.
କୃପଯା, ପୁନଃ ଏକବାରଂ ବଦତୁ।
କୃପଯା ଏକରା ଏକ ବେର ଫେର କହୂ।
Read this well before coming to class tomorrow.
ଶ୍ବଃ କକ୍ଷ୍ଯା-ଆଗମନତଃ ପୂର୍ବମ୍ ଏତତ୍ ପଠିତ୍ବା ଆଗଚ୍ଛତୁ।
କାଲ୍ହି ବର୍ଗ ଅଏବାସଁ ପୂର୍ବ ଏକରା ଏକ ବେର ନୀକ ଜକାଁ ପଢ଼ି ଲେବ।
I did not understand this.
ଏତତ୍ ଅହଂ ନ ଜ୍ଞାତବାନ୍।
ହମ ଈ ନହି ବୁଝଲହୁଁ।
Hey! You study well, do not you?
କିଂ ଭୋଃ ସମ୍ଯକ୍ ପଠତି ଖଲୁ?
ଯୌ, ଅହାଁ ତଁ ନୀକ ଜକାଁ ପଢ଼ିତେ ଛୀ।
You have not yet submitted your assignment.
ଭବାନ୍ ଭବତଃ ’ବିଶେଷକାର୍ଯମ୍’ ଇତୋଽପି ନ ଦତ୍ତବାନ୍।
ଅହାଁ ଅପନ ବିଶେଷକାର୍ଯ ଅଖନ ଧରି ନହି ଜମା କରେନେ ଛୀ।
Have you prepared the question paper?
ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରିକା ସଜ୍ଜୀକୃତା କିମ୍?
ଅହାଁ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରକ ତୈଯାରୀ କେଲହୁଁ କୀ?
Yes, I have started.
ଆମ୍, ଆରମ୍ଭଂ କୃତବାନ୍ ଅସ୍ମି।
ହଁ, ପ୍ରାରମ୍ଭ କଏନେ ଛୀ।
He has not answered a single question correctly.
ଏଷଃ ଏକମ୍ ଅପି ପ୍ରଶ୍ନଂ ସମ୍ଯକ୍ ନ ଉତ୍ତୀର୍ଣବାନ୍।
ଓ ଏକୋଟା ପ୍ରଶ୍ନକ ଠୀକ ଉତ୍ତର ନହି ଦେଲକ।
Does anyone know the answer?
କୋଽପି ଉତ୍ତରଂ ଜାନାତି କିମ୍?
କକରୋ ଏକର ଉତ୍ତର ବୁଝଲ ଅଛି?
Hey, what is the noise about?
କିଂ ଭୋଃ କୋଲାହଲଃ?
କୀ ଯୌ, କଥୀକ ହଲ୍ଲା ଅଛି?
The students these days!
ଇଦାନୀନ୍ତନ-ଚ୍ଛାତ୍ରାସ୍ତୁ!
ଆଇ କାଲ୍ହିକ ବିଦ୍ଯାର୍ଥୀ!
How is the result this year?
ଏତସ୍ଯ ବର୍ଷସ୍ଯ ଫଲିତାଂଶଃ କଥମ୍ ଅସ୍ତି?
ଏହି ବରଖକ ପରିଣାମ କେହନ ରହଲ?
Better than last year’s.
ଗତବର୍ଷସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଉତ୍ତମମ୍।
ପଛିଲା ସାଲକ ଅପେକ୍ଷା ଉତ୍ତମ।
How did he get such high marks?
ସଃ କଥମ୍ ଏତାବତଃ ଅଙ୍କାନ୍ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍?
ଓ ଏତେକ ନୀକ ଅଂକ କୋନା ପ୍ରାପ୍ତ କଏଲକ।
Examiner’s large heartedness.
ପରୀକ୍ଷକାଣାମ୍ ଔଦାର୍ଯମ୍।
ପରୀକ୍ଷକକ ଉଦାରତାସଁ।
When does the summer vacation begin?
ଗ୍ରୀଷ୍ମବିରାମସ୍ଯ ଆରମ୍ଭଃ କଦା?
ଗରମୀ-ତାତିଲ କହିଯାସଁ ହୋଏତ?
35 people have come for the interview.
ସାକ୍ଷାତ୍କାରାର୍ଥଂ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶତ୍ ଜନାଃ ଆଗତବନ୍ତଃ।
୩୫ ଗୋଟେ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଲେଲ ଆଏଲ ଛଥି।

ସମ୍ଭାଷଣମ୍

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ବହିଃ ନ ପ୍ରକଟଯାମି।

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ବିତ୍ତକୋଷେ ନ ସ୍ଥାପଯାମି।

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ଅପବ୍ଯଯମ୍ ନ କରୋମି।

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ବାହନଂ ନ କ୍ରୀଣାମି।

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ଅନ୍ଯେନଃ ନ ଦଦାମି।

ବିଦ୍ଯାଲଯଃ ଅସ୍ତି କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ବିଦ୍ଯାଲଯ ନ ଗତବାନ୍।

ପରୀକ୍ଷା ସମୀପା ଅସ୍ତି କିନ୍ତୁ ପଠନମ୍ ନ ସମାପ୍ତମ୍।

ଅହମ୍ ପାଯସମ୍ ଖାଦିତୁମ୍ ଇଷ୍ଟବତୀ କିନ୍ତୁ ଅଂବା ନ ଦତ୍ତବତୀ।

ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅନ୍ତଃ ଆଗଚ୍ଛାମି ବା- ଆଗଚ୍ଛତୁ।

ଏତତ୍ କିମ୍ ଫଲମ୍- ସ୍ବାଦୁଫଲ।

ଏଷା କା- ସା ଛୁରିକା।

ଅହମ୍ ସ୍ବାଦୁଫଲସ୍ଯ ଉପରି ଛୁରିକା ପାତଯାମି।

ନିଶ୍ଚଯେନ ପାତଯାମି-ନିଶ୍ଚଯେ ପତତି।

ନ ପତତି।

ଇଦାନୀମ୍ କଃ ସ୍ବାଦୁଫଲସ୍ଯ ଉପରି ଛୁରିକା ପାତଯତି। ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ପାତଯାମି।

ସଃ ପ୍ରାଯଶଃ ନ ପାତଯତି। ଏଷଃ ନ ପାତଯତି। ଅହମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍ କିଲ- ଭବାନ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ନ ପାତଯତି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ମଂତ୍ରୀ ଭବିଷ୍ଯାମି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ସତ୍କାର୍ଯଂ କରୋମି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ଅକାର୍ଯଂ ନ କରୋମି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ଭବିଷ୍ଯେ ସଂସ୍କୃତଂ ପାଠଯାମି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ଅଦ୍ଯ ନିଦ୍ରାଂ କରୋମି।

ଅଦ୍ଯ କକ୍ଷାଂ ପ୍ରତି ବାରୁଣି ବିଲଂବେନ ଆଗତବତୀ।

ତସ୍ଯ କାରଣମ୍ ବଯଂ ଉହିତ୍ବା ବଦାମଃ- ପ୍ରାଯଶଃ ଉପଯୋଗମ୍ କର୍ତୁ ବାକ୍ଯମ୍ ବଦାମଃ।

ପ୍ରାଯଶଃ ଚଲନଚିତ୍ରଂ ଗତବତୀ ଆସୀତ୍।

ପ୍ରାଯଶଃ ମାର୍ଗେ ବାହନସମ୍ମର୍ଦଃ ଆସୀତ୍।

ପ୍ରାଯଶଃ ସା ଅସ୍ବସ୍ଥା ଆସୀତ୍।

ଅହମ୍ ଗ୍ରଂଥାଲଯମ୍ ଗତବତୀ ଆସମ୍- ଅତଃ ଅହମ୍ ବିଲଂବେନ ଆଗତବତୀ।

ପ୍ରାଯଶଃ ଅହମ୍ ଶ୍ବଃ ଦେବାଲଯଂ ଗମିଷ୍ଯାମି।

ପ୍ରାଯଶଃ ଭାରତୀଯଃ ଶାନ୍ତିପ୍ରିଯଃ।

ଇଦାନୀମ୍ ବଯମ୍ ଅନ୍ଯମ୍ ଏକମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ କୁର୍ମଃ।

ଅହଂ କୃଷ୍ଣଫଲକେ ଚିତ୍ରଲେଖନସ୍ଯ ଆରମ୍ଭମ୍ କରୋମି। ଏକାଂ-ଏକାଂ ଲିଖାମି ଅଥବା କିଞ୍ଚିତ୍ ବର୍ଧଯାମି। ତଦା ଭବନ୍ତଃ ବାକ୍ଯାନି ବଦନ୍ତି। ପ୍ରାଯଶଃ ଭବାନ୍ ହଂସସ୍ଯ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ପତି-ପତ୍ବ୍ଯାଃ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ନିଶ୍ଚଯେନ ଭବାନ୍ ନୌକା ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ନିଶ୍ଚଯେନ ଭବାନ୍ ମୀନସ୍ଯ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ନିଶ୍ଚଯେନ ଭବାନ୍ ଫଲସ୍ଯ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ଭବାନ୍ ପର୍ଣସ୍ଯ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ଏଷଃ ଜୀବନେ ଅଗ୍ରେ କଃ ଭବିଷ୍ଯତି- ଇତି ଊହଂ କୁର୍ବନ୍ତୁ। ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତୁ। ବାକ୍ଯେ ନିଶ୍ଚଯେନ ଅଥବା ପ୍ରାଯଶଃ ଦ୍ବଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଏକଂ ଶବ୍ଦଂ ଯୋଜଯିତ୍ବା ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତୁ।

ସଃ ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ଚୋରଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ସଃ ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ସୈନିକଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ସଃ ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ବୈଦ୍ଯଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ସଃ ପ୍ରାଯଶଃ ବିମାନଚାଲକଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ସଃ ପ୍ରାଯଶଃ ବିଦେଶ ପ୍ରଯାଣଂ କରିଷ୍ଯତି।

ସଃ ପ୍ରାଯଶଃ ଭୋଜନପ୍ରିଯଃ/ ମୂର୍ଖଃ।

ଭବାନ୍ କଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ଅହଂ ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ବିଦ୍ଯାଲଯସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାପକଃ ଭବିଷ୍ଯାମି।

ଏତତ୍ ଲଘୁ ପୁସ୍ତକମ୍।

ଏତସ୍ଯ ପୁସ୍ତକସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଏତତ୍ ପୁସ୍ତକ ବୃହତ୍ ଅସ୍ତି।

କାକସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଶୁକଃ ସୁନ୍ଦରଃ ଅସ୍ତି।

ଏତସ୍ଯାଃ ବେଣ୍ଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ଏତସ୍ଯାଃ ବେଣୀ ଦୀର୍ଘା ଅସ୍ତି।

ଗିରିଜାଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ସାବିତ୍ରୀ ଉନ୍ନତା ଅସ୍ତି।

ଏତସ୍ଯ ଦଣ୍ଡସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଏଷଃ ଦଣ୍ଡଃ ଦୀର୍ଘଃ ଅସ୍ତି।

କେରଲସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା କର୍ଣାଟକଂ ବୃହତ୍ ଅସ୍ତି।

ପାକିସ୍ତାନସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଭାରତଦେଶଃ ବୃହତ୍ ଅସ୍ତି।

ଅଜସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଗଜଃ ସ୍ଥୂଲଃ ଅସ୍ତି।

ମମ ଘଟ୍ଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ବାରୁଣ୍ଯାଃ ଘଟୀ ସୁନ୍ଦରୀ ଅସ୍ତି।

ମମ ଅପେକ୍ଷଯା ଲତା ଉନ୍ନତା ଅସ୍ତି।

ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଏକଲବ୍ଯଃ ଉତ୍ତମଃ ଧନୁର୍ଧରଃ।

ଦୁର୍ଜନଃ ସହବାସୋପେକ୍ଷଯା ସଜ୍ଜନଃ ସହବାସଃ ଉତ୍ତମଃ।

୧-ଭୋଃ ନିବନ୍ଧାନାମ୍ ସଂଗ୍ରହଃ ଅସ୍ତି ବା।

୨-ଅସ୍ତି। ତତ୍ର ପଶ୍ଯତୁ।

୧-ଏତସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ବୃହତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ନାସ୍ତି ବା।

୨-କିମର୍ଥମ୍?

୧-ବିଶ୍ବବିଦ୍ଯାଲଯେ ନିବନ୍ଧ ସ୍ପର୍ଧା ଅସ୍ତି। ତଦର୍ଥମ୍ ଅଧିକ ବିଷଯସଂଗ୍ରହଃ କରଣୀଯଃ ଅସ୍ତି।

୨-ତଥାଂ। ଆଗଚ୍ଛତୁ, ଦଦାମି।

୧-ଏତତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ପଶ୍ଯତୁ। ତସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଉତ୍ତମମ୍ ଅସ୍ତି।

୧-ଉତ୍ତମମ୍। ମମ ସଖ୍ଯାଃ ସମୀପେ ଏତତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ନାସ୍ତି। ତସ୍ଯା ଅପେକ୍ଷଯା ମମ ଅଧିକ ବିଷଯ ସଂଗ୍ରହଂ କର୍ତ୍ତୁମ ଶକ୍ନୋମି।

୨-ଯଦି ସା ଅନ୍ଯତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ତର୍ହି ଭବତ୍ଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ଅଧିକଂ ବିଷଯସଂଗ୍ରହଂ କରୋତି।

୧-ଏବଂ ବା।

୨-ପରନ୍ତୁ ଅସ୍ମାକଂ ଗ୍ରଂଥାଲଯସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଉତ୍ତମଃ ଗ୍ରଂଥାଲଯଃ ଅନ୍ଯଃ ନାସ୍ତି। ଅତଃ ସା ତତ୍ ପ୍ରାପ୍ତୁମ୍ ନ ଶକ୍ନୋତି।

୧-ଭବତୁ। ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଗଚ୍ଛାମି। ଶ୍ବଃ ସର୍ବେଷାମ୍ ଅପେକ୍ଷଯା ଶୀଘ୍ରମ୍ ଅତ୍ରାଗତ୍ଯ ସର୍ବମ୍ ପଠାମି।

ସୁଭାଷିତମ୍

ଜଲବିନ୍ଦୁ ନିପାତେନ୍ କ୍ରମଶଃ ପୂର୍ଣ୍ଯତେ ଘଟଃ।

ସ ହେତୁଃ ସର୍ବବିଦ୍ଯାନାଂ ଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ଧନସ୍ଯ ଚ॥

ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। କ୍ରମଶଃ ଜଲଂ ପତତି-ନଲିକାତଃ। ପରନ୍ତୁ ପାତ୍ରମ୍ ଅବଶ୍ଯଂ ପୂର୍ଣଂ ଭବତି। ଯଦ୍ଯପି ବିନ୍ଦୁଶଃ ପତତି ଅଲ୍ପମ୍ ଇତି ଜନଂ ନ ତ୍ଯଜତି। କ୍ରମଶଃ ପାତ୍ରଂ ପୂର୍ଣଂ ଭବତି। ଏବମେବ ବିଦ୍ଯାଯାଃ ସଂଗ୍ରହଃ ଅପି କ୍ଷଣଶଃ/ କଣଶଃ ଭବତି- ସଃ ଅଗ୍ରେ ପୂର୍ଣଃ ଭବିଷ୍ଯତି। ଏବମେବ ଧର୍ମକାର୍ଯାଣି ଅପି ସଃ କୁର୍ବନ୍ ଗଚ୍ଛତୁ ଜୀବନେ ଅବଶ୍ଯମ୍। ଧର୍ମନିଷ୍ଠଃ ଭବତି। ଏବମେବ ବିଦ୍ଯାଯାଃ ସଂପାଦନଂ-ଧନସ୍ଯ ସଂପାଦନମ୍ ଅପି ତଥୈବ। କଣଶଃ ଧନସଂପାଦନଂ କରଣୀଯମ୍। ଏକ ନାନକଂ, ନାନକ୍-ଦ୍ବଯଂ, ନାନକତ୍ରଯଂ ଇତି ନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ତବ୍ଯମ୍। ସର୍ବମ୍ ଅପି ସଂଗ୍ରୀହଶ୍ଯ ସଂଗ୍ରୀହ୍ଯ ସଃ ଅଗ୍ରେ ପ୍ରଭୂତଂ ଧନଂ ସଂପାଦିଷ୍ଯତି। ଏବଂ ସୁଭାଷିତକାରଃ ବଦତି- ବିଦ୍ଯାଯାଃ/ ଧନସ୍ଯ/ ଧର୍ମସ୍ଯ ସଂପାଦନଂ କ୍ରମଶଃ ଭବତି ସଃ ପୂର୍ଣଃ ଭବତି।

କଥା

କାବେରୀ ନଦ୍ଯାଃ ତୀରେ ଏକଂ ଗୁରୁକୁଲମ୍। ଗୁରୁକୁଲେ ବଟବଃ (ବାଲକାଃ) ସନ୍ତି। ତେ ପ୍ରତିଦିନଂ ନିଯମିତଂ ଜୀବନଂ କୁର୍ବନ୍ତି। ପ୍ରାତଃ କାଲତଃ ରାତ୍ରିପର୍ଯନ୍ତମ୍ ନିଯମିତଂ ଜୀବନମ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି, ଯୋଗାସନଂ ଆଦି କୁର୍ବନ୍ତି, ଅଧ୍ଯଯନଂ କୁର୍ବନ୍ତି, ଏବଂ ପବିତ୍ରଂ ଜୀବନଂ ତେଷାମ୍। ଭିକ୍ଷାଟନଂ ତେଷାଂ କାର୍ଯମ୍। ବହିଃ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭିକ୍ଷାଂ ଯାଚିତ୍ବା ଗୃହମ୍ ଆନଯନ୍ତି। ମିଲିତ୍ବା ସର୍ବେ ଖାଦନ୍ତି। ଏବଂ ଗୁରୁକୁଲସ୍ଯ ନିଯମଃ (ପଦ୍ଧତିଃ)। ଏକଦା ସୁନ୍ଦରଃ ନାମ୍ ବାଲକଃ ଭିକ୍ଷାଟନାର୍ଥଂ ବହିଃ ଗଚ୍ଛତି। ଭିକ୍ଷାଟନଂ କୃତ୍ବା ସର୍ବଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯାଗଚ୍ଛତି। ଆଗମନ୍ ସମଯେ ମାର୍ଗେ ଏକଂ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ପଶ୍ଯତି। ସୁନ୍ଦରଃ ଶିଲାଖଣ୍ଡଃ- ନୀଲବର୍ଣଃ-କଂଦୁକା ଆକାରେଣ ଅସ୍ତି- ଅତଃ ତସ୍ଯ କୁତୁହଲଂ ଭବତି। ହସ୍ତେନ୍ ଗୃହ୍ଣାତି ତସ୍ଯ ସମୀପେ ସ୍ଥାପଯତି। କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ବା ଉପଯୋଗଂ ଭବତି- ଇତି ଚିନ୍ତଯତି। ଗୁରୁକୁଲମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ତସ୍ଯ ମିତ୍ରାଣି ସନ୍ତି। ମିତ୍ରେଭ୍ଯଃ ଦର୍ଶଯତି। ବାଲକାଃ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଗୃହିତ୍ବା କ୍ରୀଡନ୍ତି। ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନଂ ସାଯଂକାଲେ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଗୃହୀତ୍ବା କ୍ରୀଡନ୍ତି। ଏକଦା ଗୁରୁଃ ପଶ୍ଯତି ଶିଲାଖଣ୍ଡମ୍। ସଃ ସୁନ୍ଦରମ୍ ଆହୂଯ ପୃଚ୍ଛତି- ହେ ସୁନ୍ଦରା। ଏତଂ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଭବାନ୍ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍। ପରନ୍ତୁ ଏତେନ୍ ଶିଲାଖଣ୍ଡେନ୍ ଇତଃ ପରମ୍ ଭବାନ୍ ନ କ୍ରୀଡତୁ। ଅନ୍ଯେନ ଶିଲାଖଣ୍ଡେନ୍ କ୍ରୀଡତୁ। ଏତମ୍ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଗୃହୀତ୍ବା ଭବାନ୍ ଆପଣଂ ଗଚ୍ଛତୁ। ଏତସ୍ଯ ବିକ୍ରଯେଣଂ କରୋତୁ। ଇତି ବଦତି। ଗୁରୋଃ ଆଜ୍ଞା। ସଃ ସୁନ୍ଦରଃ ଆପଣଂ ଗଚ୍ଛତି- ଶାକାପଣଂ ଗଚ୍ଛତି, ପ୍ରଥମତଃ ଶାକାପଣିକମ୍ ପୃଷ୍ଟବାନ୍- ଭବାନ୍ ଏତାମ୍ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ କ୍ରୀଣାତି ବା। ଆପଣିକଃ ବଦତି। ନାଣକଦ୍ବଯଂ ଦଦାମି। ତଦା ସଃ ବାଲକଃ ଗୁରୁଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଇତି ପ୍ରତ୍ଯାଗଚ୍ଛତି। ଗୁରୁଃ ବଦତି- ଭୋଃ, ଇଦାନୀମ୍ ପୁନଃ ଅନ୍ଯତ୍ର ବିଚାରଯତୁ, ବିକ୍ରେଯଣାତ୍ ପୂର୍ବଂ ମାମ୍ ପୁନଃ ଏକବାରଂ ପଶ୍ଯତୁ। ଇତି ବଦତି। ସଃ ତଥୈବ ବାଲକଃ ଅନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛତି। ସୁନ୍ଦରଃ କ୍ରୀଡନକ ବିକ୍ରେତୁଃ ସମୀପଂ ଗଚ୍ଛତି। ସଃ ତମ୍ ବିଚାରଯତି- ଏତସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମ୍ କିଯତ୍ ଦଦାତି- ସଃ ବଦତି- ଅହଂ ରୂପ୍ଯକଂଦ୍ବଯଂ ଦଦାମି। ତଦା ବାଲକଃ ପୁନଃ ଗୁରୋଃ ସମୀପମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ତଦା ଗୁରୁଃ ପୁନଃ ବଦତି- ଇଦାନୀମ୍ ଭବାନ୍ ନଗରାନ୍ତରଂ ଗଚ୍ଛତୁ। ତତ୍ର ବିଚାରଯତୁ। ସଃ ବାଲକଃ ନଗରଂ ଗଚ୍ଛତି- ତତ୍ର ଆଭରଣସ୍ଯ ଆପଣଂ ପଶ୍ଯତି, ଆଭରଣ ବିକ୍ରେତାରଂ ପୃଚ୍ଛତି- ଏତସ୍ଯ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମ୍ କିଯତ୍। ଅହମ୍ ଏତମ୍ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ବିକ୍ରେତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମି। ସଃ ଆପଣିକଃ ପରୀକ୍ଷାମ୍ କରୋତି- ସୂକ୍ଷ୍ମତଯା। ସଃ ବଦତି। ଭୋ ବାଲା। ଏତସ୍ଯ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମ୍ ଅମୂଲ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି। ଯଦି ଅହଂ ଆପଣେ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ସର୍ବସ୍ଯ ଆଭରଣସ୍ଯ ବିକ୍ରଯେଣଂ କରୋମି ତଥାପି ଏତସ୍ଯ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯଂ ନ ଭବତି। ତାବଦ୍ ଅସ୍ତି ଏତସ୍ଯ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମ୍। ଯଦି ଭବାନ୍ ବିକ୍ରେତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି- ମଯା ଆପଣଃ ତ୍ଯକ୍ତବ୍ଯଃ ଭବତି। ତଦା ବାଲକଃ ଅମୂଲ୍ଯଂ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଗୃହୀତ୍ବା ପୁନଃ ଗୁରୋଃ ସମୀପଂ ଗଚ୍ଛତି। ଗୁରୁଃ ବଦତି- ଭବତା ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତବ୍ଯଂ ଚେତ୍- ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷକେନ୍ ଭବିତବ୍ଯମ୍। ତଦାଏବ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ବାସ୍ତବିକ ମୂଲ୍ଯଂ କିମିତି ଜ୍ଞାଯତେ। ଇତି ଗୁରୁଃ ବଦତି। ପୁନଃ ବଦତି- ପଶ୍ଯନ୍ତୁ। ଜନାନାଂ ସମୀପେ ଅତ୍ଯମୂଲ୍ଯଂ ବସ୍ତୁ ଅସ୍ତି- ଜୀବନନାମକମ୍। ପରନ୍ତୁ ତେ ମୂଲ୍ଯଂ ନ ଜାନନ୍ତି- ଯଦି ସମ୍ଯକ୍ ମୂଲ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ବା ବ୍ଯାବହାରନ୍ତି, ତେଷାଂ ଜୀବନମ୍ ଅପି ଅତ୍ଯମୂଲ୍ଯଂ ଭବତି। ଏବଂ ଗୁରୁଃ କଥା ଦ୍ବାରା ସଂଦେଶଂ ଦଦାତି।
ତ୍ରଯୋବିଂଶତିତମଃ ପାଠଃ

ENGLISH ସଂସ୍କୃତମ୍ ମୈଥିଲୀ
Have you finished your household chores? ଗୃହକାର୍ଯଂ ସମାପ୍ତଂ କିମ୍? ଘରକ କାଜ ଖତମ କଽ ଲେଲହୁଁ?
Yes, almost finished. ଆମ୍, ସମାପ୍ତପ୍ରାଯମ୍। ହଁ, ପ୍ରାଯଃ ଖତମେ ଅଛି।
Where were you for last two three days? ଗତାନି ଦ୍ବିତ୍ରାଣି ଦିନାନି କୁତ୍ର ଆସୀତ୍ ଭବତୀ? ଅହାଁ ଦୂ-ତୀନ ଦିନସଁ କତ୍ତଽ ଛଲହୁଁ?
I had gone to my mother’s place. ଅହଂ ମାତୃଗୃହଂ ଗତବତୀ। ହମ ଅପନ ନୈହର ଗେଲ ରହୀ।
Did you meet Shyamala recently? ଏଷୁ ଦିନେଷୁ ଶ୍ଯାମଲଯା ମିଲିତବତୀ କିମ୍? ଶ୍ଯାମଲାସଁ ଅହାଁକ ଭେଟ ହାଲ-ଫିଲହାଲମେ ଅଛି?
I’ve had a lot of work since morning. ମମ ପ୍ରାତଃ ଆରଭ୍ଯ ବହୁ କାର୍ଯାଣି। ହମରା ଭୋରେସଁ ବହୁତ କାର୍ଯ ରହୈ-ଏ।
Again today the maid-servant didn’t come. କର୍ମକରୀ ଅଦ୍ଯ ପୁନଃ ନ ଆଗତବତୀ। କାଜ କରଏବାଲୀ ଆଇ ଫେର ନୈ ଆଏଲ।
Guests will come tomorrow. ଅତିଥଯଃ ଶ୍ବଃ ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି। ପାହୁନ ସଭ କାଲ୍ହି ଆବି ରହଲ ଛଥି।
Shall we go to the vegetable market today? ଅଦ୍ଯ ଶାକବିପଣିଂ ଗଚ୍ଛାମଃ କିମ୍? ଆଇ ତରକାରୀ ବଜାର ଚଲୀ କୀ?
I don’t have time today let’s go tomorrow. ଅଦ୍ଯ ମମ ସମଯଃ ନାସ୍ତି ଭୋଃ ଶ୍ବଃ ଗମିଷ୍ଯାମଃ। ହମରା ଆଇ ସମଯ ନହି ଅଛି, ହମରା ସଭ କାଲ୍ହି ଚଲବ।
Next month we will buy a washing machine. ଅଗ୍ରିମ-ମାସେ ବଯଂ ବସ୍ତ୍ରପ୍ରକ୍ଷାଲନଯନ୍ତ୍ରଂ କ୍ରେଷ୍ଯାମଃ। ଅଗିଲା ମାସ ହମ ସଭ ଏକଟା ବାଶିଂଗ ମଶୀନ କୀନବ।
A new departmental store has opened nearby. ସମୀପେ ଏକଃ ନୂତନଃ ସର୍ବବସ୍ତୁ-ଆପଣଃ ଉଦ୍ଧାଟିତଃ ଅସ୍ତି। ଏକଟା ନବ ଡିପାର୍ଟମେନ୍ଟଲ ସ୍ଟୋର ବଗଲେମେ ଖୁଜଲ ଅଛି।
I heard that Rama’s daughter’s marriage is fixed. ରମାଯାଃ ପୁତ୍ର୍ଯାଃ ବିବାହଃ ନିଶ୍ଚିତଃ ଇତି ଶ୍ରୁତବତୀ। ହମରା ସୁବାମେ ଆଏଲ ଅଛି ଜେ ରମାକ ବେଟୀକ ବିଯାହ ଠୀକ ଭଽ ଗେଲୈ।
From today there is a sale of glass wares in that shop. ଅଦ୍ଯ ଆରଭ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ ଆପଣେ କାଚପାତ୍ରାଣାଂ ନ୍ଯୂନମୂଲ୍ଯେନ ବିକ୍ରଯଣମ୍ ଅସ୍ତି। ଆଇସଁ ଓହି ଦୋକାନମେ ଶୀସାକ ସମାନକ ବିକ୍ରୀ ଶୁରୂ ଛୈ।
Would you lend me some sugar? କିଞ୍ଚିତ୍ ଶର୍କରାଂ ଦଦାତି କିମ୍? କନୀ ଚିନ୍ନୀ ଦେବ?
Would you tell me it’s recipe? ଏତସ୍ଯ ପାକକୃତିଂ ମାଂ ବଦତି କିମ୍? ହମରା ଏକରା ବନେବାକ ଢ଼ଂଗ ବତାଏବ?
Come, let’s go to the temple. ଆଗଚ୍ଛତୁ, ଦେବାଲଯଃ ଗଚ୍ଛାମଃ। ଆଊ, ହମ ସଭ ମନ୍ଦିର ଚଲୀ।
ଭୀମଃ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ବଲବାନ୍।
ରାକେଶସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ନବୀନଃ ବଲବାନ୍।
ଅନୀତାଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ତେଜସ୍ବନୀ ଉନ୍ନତା।
ପାକିସ୍ଥାନସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଭାରତମ୍ ବିଶାଲମ୍।
କାବେର୍ଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ଗଙ୍ଗା ଦୀର୍ଘା।
ଶଖ୍ଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ଲଯା ସୁନ୍ଦରୀ।
ସୀତାଯା ଅପେକ୍ଷଯା ମାଲତୀ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଉନ୍ନତା
ଗୁଣୀ
ଚତୁରଃ
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ
ସୁନ୍ଦରୀ
ସହନଶୀଲା
ଅଲସଃ
ବୀରଃ
ଦୀର୍ଘା
ବିଶାଲମ୍
ବଯମ୍ ପୂର୍ବତନ୍ ପାଠେ ଅପେକ୍ଷଯା ଇତ୍ଯଂଶମ୍ ଜ୍ଞାତବନ୍ତଃ। ଇଦାନୀମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ବିଷଯେ ଏବ ପୁନଃ କିଂଚିତ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ କୁର୍ମଃ। ଇଦାନୀମ୍ ଭବନ୍ତଃ ଅପେକ୍ଷଯା ଉପଯୁଜ୍ଯ ବାକ୍ଯାନି ବଦନ୍ତୁ। ବଦନ୍ତି ବା ?

ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ୍ କିମପି ଶ୍ରାବଯାମି। ଭବନ୍ତଃ ଶ୍ରୁଣବନ୍ତୁ।
ଗୀତମ୍ ମଧୁରମ୍ ଅସ୍ତି ଖଲୁ।
ରଘୁବଂଶମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ କାବ୍ଯମ୍ ଖଲୁ।
କାଲିଦାସଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କବିଃ ଖଲୁ।
ଆମ୍ କାଲିଦାସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖଲୁ।
ରାମାଯଣମ୍ ଆଦି କାବ୍ଯମ୍ ଖଲୁ।
ପୁଷ୍ପମ୍ ସୁନ୍ଦରମ୍ ଅସ୍ତି ଖଲୁ।
ଭବନ୍ତଃ ଖଲୁ ଯୋଜଯିତ୍ବା ବଦନ୍ତୁ।
ଅଦ୍ଯ ଶୈତ୍ଯମ୍ ଅଧିକମ୍ ଅସ୍ତି ଖଲୁ।
ଭୋଜନ ଉତ୍ତମମ୍ ଅସ୍ତି ଖଲୁ।
ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ନିହିତା ଖଲୁ।
ମାତା କୁଶଲିନୀ ଖଲୁ।
ପିତା ବିତ୍ତକୋଷେ କାର୍ଯମ୍ କରୋତି ଖଲୁ।
ଅନୁଜଃ ବିଦେଶମ୍ ଗତବାନ୍ ଖଲୁ।

-ଅତ୍ର ଏବ ଗଣଦ୍ବଯମ୍ କୁର୍ମଃ। ଭବତ୍ଯଃ ଏକମ୍ ବାକ୍ଯମ୍ ବଦନ୍ତୁ। ଭବନ୍ତଃ ଖଲୁ ଯୋଜଯିତ୍ବା ତଦୈବ ବାକ୍ଯମ୍ ପୁନଃ ଉଚ୍ଚାରଯନ୍ତୁ। ଅନନ୍ତରମ୍ ଭବନ୍ତଃ ଏକମ୍ ବାକ୍ଯମ୍ ବଦନ୍ତୁ-ଭବତ୍ଯଃ ଖଲୁ ଯୋଜଯିତ୍ବା ପୁନଃ ଉଚ୍ଚାରଯନ୍ତୁ। ଆରମ୍ଭଃ କୁର୍ମଃ।ଭବାନ୍ ଆଗମିଷ୍ଯତି ଖଲୁ।

କୁକ୍କୁରଃ ଭୌ ଭୌ ଭୌ ଇତି ଭଷତି।
କୁକ୍କୁରଃ କିମ୍ କରୋତି।
କୁକ୍କୁରଃ ଗୃହସ୍ଯ ରକ୍ଷଣମ୍ କରୋତି।
ବ୍ଯାଘ୍ରଃ ବନେ ଭବତି।
ବ୍ଯାଘ୍ର ଗର୍ଜଯତି।
ବ୍ଯାଘ୍ରଃ ମୃଗମ୍ ମାରଯତି।
ଗଜଃ ସ୍ଥୂଲଃ ଅସ୍ତି।
ଗଜଃ ବସ୍ତୁ ନଯତି।
ଗଜଃ ବ୍ରିମ୍ଭତି?
ମାର୍ଜାଲଃ ମ୍ଯୋଂ ବଦତି।
ମାର୍ଜାଲଃ କିମ୍ ପିବତି।
ମାର୍ଜାଲଃ ଦୁଗ୍ଧମ୍ ପିବତି।
ମାର୍ଜାଲଃ ମୂଷକମ୍ ଖାଦତି।
ଧେନୁଃ ଅମ୍ବା ବଦତି।
ଧେନୁଃ କିମ୍ ଦଦାତି।
ଧେନୁଃ ଦୁଗ୍ଧମ୍ ଦଦାତି।
ଧେନୁଃ କିମ୍ ଖାଦତି।
ଧେନୁଃ ତୃଣମ୍ ଖାଦତି।
ଅଶ୍ବଃ ଧାବତି।
ଅଶ୍ବଃ କଥମ୍ ଧାବତି।
ଅଶ୍ବଃ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଧାବତି।
ଅଶ୍ବଃ ହେସତେ?
ଇଦାନୀମ୍ କେଶାଞ୍ଚିତ୍ ପକ୍ଷିଣାମ୍ ନାମ୍ ଅପି ଜାନୀମଃ।

କାକଃ ରଟତି। କାକଃ କଥମ୍ ରଟତି। କାକଃ କା କା କା ଇତି ରଟତି।

ଶୁକଃ ସୁନ୍ଦରଃ ଅସ୍ତି- ଖଲୁ।
ଶୁକସ୍ଯ ବର୍ଣଃ କଃ। ଶୁକସ୍ଯ ବର୍ଣଃ ହରିତଃ।
ହଂସଃ ଜଲେ ସଂଚରତି। ହଂସଃ ଜଲେ ସଂଚରତି।
ଚଟକଃ ଚିଲ୍ଲତି।
ସିଂହଃ ଗର୍ଜତି।
ବ୍ଯାଘ୍ରଃ ଗର୍ଜତି।
ହଂସଃ ଜଲେ ସଂଚରତି।
ଗଜଃ ବ୍ରିମ୍ହତି।
ବୃଷଭଃ ନର୍ଦତି।
ଅଶ୍ବଃ ହେସତେ।
ମାର୍ଜାଲଃ ବଦତି।
କୁକ୍କୁରଃ ଭଷତି।
କାକଃ ରଟତି।
ଚଟକଃ ଚିଲ୍ଲତି।

କାକଃ ରଟତି କା କା
ଧେନୁଃ ବଦତି ଅମ୍ବା
ବିଡାଲଃ ବଦତି କଥମ୍ ମ୍ଯାଂ
ଚଟକଃ ବଦତି କଥମ୍ ଚିଂ ଚି
କୁକ୍କୁରଃ ଭଷତି କଥମ୍ ଭୌଂ ଭୌଂ
ବେ (ଭେ)ଗଃ କରତି କଥମ୍ ବୈ ବୈ
ଅଜଃ ବଦତି କଥମ୍ ମୈଂ ମୈଂ
ସର୍ପଃ କରତି କଥମ୍ ଭୁସ୍ ମୁସ୍
ପିକଃ କୂଜତି କଥମ୍ ପୋ ପେ

ସୁଭାଷିତମ୍
ସୁଲଭାଃ ପୁରୁଷାଃ ଲୋକେ ସତତଂ ପ୍ରିଯବାଦିନଃ।
ଅପ୍ରିଯସ୍ଯଯ ଚ ପର୍ଥ୍ଯସ୍ଯ ବକ୍ତା ଶ୍ରୋତା ଚ ଦୁର୍ଲଭଃ॥

ଇଦାନୀମ୍ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତମ୍ ଶ୍ରୁତବନ୍ତଃ ତସ୍ଯ ତାତ୍ପର୍ଯମ୍ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି।
ଲୋକେ ପ୍ରିଯ ବାକ୍ଯାନି ବକ୍ତୁମ୍ ସର୍ବେ ଉତ୍ସହନ୍ତୁ ଏବ। ତଥୈବ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଅପି ବହୁଜନାଃ ସଜ୍ଜାଃ ଭବନ୍ତି। ଅପ୍ରିଯମ୍ କିନ୍ତୁ ହିତକରମ୍ ତାଦୃଶ ବଚନାନି କେଚନେବ ବଦନ୍ତି। ତଥୈବ ତାନି ବଚନାନି ଶ୍ରୋତୁମ୍ କେଚନ୍ ଏବ ଉତ୍ସହସନ୍ତୁ। ଅତଃ ଏବ ଲୋକେ ଅପ୍ରିଯସ୍ଯ ପଥ୍ଯସ୍ଯ ବଚନସ୍ଯ ଶ୍ରୋତା ବକ୍ତା ଦ୍ବୌ ଅପୁଇ ଦୁର୍ଲଭମ୍।

କଥା

ମହାରାଜସ୍ଯ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଔଦାର୍ଯମ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧମେବ। ବିକ୍ରମାଦିତ୍ଯଃ ପରମ୍ ଉଦାରଃ ପ୍ରଜାରଂଜକଃ ଚ ଆସୀତ୍। ସଃ ପ୍ରଜାନାମ୍ କଷ୍ଟ ପରିହାରାର୍ଥମ୍ ସର୍ବତ୍ର ସଦା ସଞ୍ଚାରମ୍ କରୋତି ସ୍ମ।
ଏକଦା ଅଶ୍ବାରୋହୀ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ଯଃ ଅରଣ୍ଯମାର୍ଗେ ଏକାକୀ ଏବ ଗଚ୍ଛନ୍ ଆସୀତ୍। ସଂଧ୍ଯାକାଲଃ ସନ୍ନିହତଃ ଇତି ଶୀଘ୍ରମ୍ ବନାତ୍ ବହିଃ ଗଚ୍ଛାମି-ଇତି ଚିନ୍ତଯନ୍ ଆସୀତ୍। ତାବତା ଏବ ଦୂରେ କଶ୍ଯାଶ୍ଚିତ୍ ଗୋହୋର ଆକ୍ରନ୍ଦନମ୍ ଶ୍ରୁତମ୍। ତାମ୍ ଦିଶାମ୍ ଅନୁଶ୍ରିତ୍ଯ ଏବ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ଯଃ ତତ୍ର ଗତବାନ୍। ତଦା ବର୍ଷାକାଲଃ ଆସୀତ୍। ଅତଃ ନଦୀଷୁ ପ୍ରବାହଃ ଆସୀତ୍। ଭୂମିଃ ସର୍ବଥା ପଂକିଲା ଆସୀତ୍। ସର୍ବେ ଗର୍ତାଃ ଅପି ଜଲେନ୍ ପୂର୍ଣାଃ ଆସନ୍। ଏତାଦୃଶେ କଶ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ ମଲିନ୍ ଗର୍ତେ କାଚିତ୍ ଗୌଂ ପତିତ୍ବା ଆକ୍ରନ୍ଦତି ସ୍ମ।ଏତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟବା ମହାରାଜଃ ଗୌଃ ରକ୍ଷନାର୍ଥମ୍ ସ୍ବଯମେବ ପଂକମ୍ ଅବତୀର୍ଣବାନ୍। କିନ୍ତୁ ସ୍ବୋପି ପଂକେ ନିମଗ୍ନଃ ଇବ ଅଭବତ୍। ରାତ୍ରିଃ ଇତ୍ଯତ୍ ଏକାକୀ ଏବ ଧେନୁମ୍ ରକ୍ଷିତୁମ୍ ସହ ନ ଶକ୍ତବାନ୍। ଧେନୁଃ ଅପି ପ୍ରାଣ ଭୀତ୍ଯା ଉଚ୍ଚୈଃ ଆକ୍ରନ୍ଦତି ସ୍ମ। ତତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ବା କଶ୍ଚନ୍ ସିଂହଃ ତତ୍ର ଆଗତଃ। ସଃ ଗାମ୍ ଖାଦିତୁମ୍ ଇଷ୍ଟବାନ୍ ଚ। ତଦା ତତ୍ର ବିଦ୍ଯମାନଃ ଅଶ୍ବଃ ସିଂହମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ବା ପଲାଯନମ୍ କୃତବାନ୍। ଇଦାନୀମ୍ ଏକାକୀ ମହାରାଜଃ ଗାମ୍ ରକ୍ଷିତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି, କିନ୍ତୁ ସିଂହଃ ଗାମ୍ ଖାଦିତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି। ଅତଃ ମହାରାଜଃ ସିଂହସ୍ଯ ଭଯ ଜନନାର୍ଥମ୍ ସ୍ବସ୍ଯ କୋଷାତ୍ ଖଡ୍ଗମ୍ ସ୍ବୀକୃତବାନ୍। ଯଦା ଯଦା ସିଂହଃ ଗାମ୍ ଖାଦିତୁମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି ତଦା ତଦା ଏଷଃ ମହାରାଜଃ ଖଡ୍ଗମ୍ ଦର୍ଶଯନ୍ ତମ୍ ସିଂହମ୍ ଭାଯଯତି ସ୍ମ। ଗର୍ତସ୍ଯ ସମୀପେ ଏକଃ ବଟଃ ବୃକ୍ଷଃ ଆସୀତ୍। ତତସ୍ଥିତଃ କଶ୍ଚନ୍ ଶୁକଃ ଏତ ସର୍ବମ୍ ପଶ୍ଯନ୍ ଆସୀତ୍। ସଃ ମହାରାଜମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍- ଭୋଃ ରାଜନ୍। ଅସ୍ଯାଃ ଗୋଃ ମରଣମ୍ ସନ୍ନିହିତମ୍ ଅସ୍ତି। ଭବାନ୍ ଏତାମ୍ ସିଂହାତ୍ ରକ୍ଷତି ଚେତ୍ ଅପି କିମପି ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ନାସ୍ତି। ଯତଃ ପଂକେ ପତିତା ଧେନୁଃ ପ୍ରାତଃକାଲାତ୍ ପୂର୍ବମେବ ନିମଜ୍ଜଯତି। ବୃଥା ଭବତଃ ପ୍ରାଣମ୍ ତ୍ଯାଗମ୍ କରୋତି। ଅତଃ ଭବାନ୍ ବ୍ଯର୍ଥମ୍ କାର୍ଯମ୍ ତ୍ଯଜତୁ। ଇଦାନୀମ୍ ସିଂହଃ ଏକଃ ଏବ ଅସ୍ତି। ଘଣ୍ଟାଭ୍ଯନ୍ତରେ ସିଂହୀ ଅପି ଅତ୍ର ଆଗଚ୍ଛତି। କିଂଚିତ୍ କାଲାନନ୍ତରମ୍ ଅନ୍ଯ କ୍ରୂର ଜନ୍ତବଃ ଅପି ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି। ଅତଃ ବ୍ଯର୍ଥକାର୍ଯମ୍ ପରିତ୍ଯଜତୁ। ଭବତଃ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷଣାର୍ଥମ୍ ଅସ୍ଯ ବୃକ୍ଷସ୍ଯ ଉପରି ଉପବିଶତୁ। ଇତି। ଶୁକସ୍ଯ ବଚନମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ବା ମହାରାଜଃ ଉକ୍ତବାନ୍- ଭୋ ଶୁକା। ମଦ୍ ବିଷଯେ ତବ ପ୍ରୀତିମ୍ ଜ୍ଞାତ୍ବା ସଂତୁଷ୍ଟଃ ଅହମ୍। କିନ୍ତୁ ଅନୀତି ମାର୍ଗମ୍ ଭବାନ୍ ନ ଉପଦିଶତୁ। ଯତଃ ସ୍ବସ୍ଯ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷଣାର୍ଥମ୍ କ୍ରୀମି କୀଟାଦଯଃ ଅପି ଯତନ୍ତେ। କିନ୍ତୁ ଯଃ ଅନ୍ଯେଷାମ୍ ରକ୍ଷଣାର୍ଥମ୍ ଜୀବତି ସଃ ଏବ ଧନ୍ଯଃ। ମମ୍ ପ୍ରଯତ୍ନେନ୍ ଲାଭଃ ଭବତି ବା ନ ବା ଅହମ୍ ନ ଜାନାମି। କିନ୍ତୁ ଗୋଃ ରକ୍ଷଣମ୍ ମମ୍ କର୍ତବ୍ଯମ୍ – ମମ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ପରିକୃତ୍ଯବା ଅହମ୍ ଏତାମ୍ ଧେନୁମ୍ ରକ୍ଷାମି ଏବ। ଇତି ଉକ୍ତବାନ୍।ତତଃ ରାଜା ପ୍ରାତଃକାଲ ପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଅପି ଗୋଃ ରକ୍ଷଣମ୍ କୃତବାନ୍। ପ୍ରାତଃ କାଲେ ସିଂହରୂପେଣ ସ୍ଥିତଃ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ବସ୍ଯ ରୂପମ୍ ପ୍ରାକଟ୍ଯତ୍। ଗୋରୂପେଣ ସ୍ଥିତା ଭୂଦେବୀ ଶୁକରୂପେଣ ସ୍ଥିତଃ ଧର୍ମଃ ଚାପି ସ୍ବ ସ୍ବରୂପମ୍ ପ୍ରକଟତିବନ୍ତଃ। ତେ ସର୍ବେପି ବିକ୍ରମସ୍ଯ ତ୍ଯାଗ ଶୌର୍ଯମ୍ ଚ ଶ୍ଲାଘିତ୍ବା ତମ୍ ଅଭିନନ୍ଦିତବନ୍ତଃ। ଏବମ୍ ବିକ୍ରମସ୍ଯ ଔଦାର୍ଯମ୍ ଲୋକୋତ୍ତରମ୍ ଆସୀତ୍।

VIDEHA MAITHILI SANSKRIT TUTOR- XXII

ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଚ ମୈଥିଲୀ ଶିକ୍ଷା ଚ- ୨୨

(ମୈଥିଲୀ ଭାଷା ଜଗଜ୍ଜନନୀ ସୀତାଯାଃ ଭାଷା ଆସୀତ୍ – ହନୁମନ୍ତଃ ଉକ୍ତବାନ- ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍)

-ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଠକ୍କୁରଃ

(ଆଗାଁ)

ENGLISH
ସଂସ୍କୃତମ୍
ମୈଥିଲୀ
Has the Principal come?
ପ୍ରାଚାର୍ଯଃ ଆଗତଃ କିମ୍?
ପ୍ରାଚାର୍ଯ ଏଲାହ କୀ?
This year the examination commences in March.
ଅସ୍ମିନ୍ ବର୍ଷେ ପରୀକ୍ଷାଯାଃ ଆରମ୍ଭଃ ମାର୍ଚମାସେ ଭବିଷ୍ଯତି।
ଏହି ବରଖ ପରୀକ୍ଷା ମାର୍ଚ ମାସମେ ହୋଏତ।
See if the maths teacher is there.
ଗଣିତସ୍ଯ ଅଧ୍ଯାପକଃ ଅସ୍ତି କିମ୍ ଇତି ପଶ୍ଯତୁ।
ଦେଖୂ ତଁ ଗଣିତକ ଅଧ୍ଯାପକ ଛଥି କୀ?
Day after tomorrow will be a holiday.
ପରଶ୍ବଃ ବିରାମଃ ଭବିଷ୍ଯତି।
ପରସୂ ଛୁଟ୍ଟୀ ହଏତ।
How many students are there in your department?
ଭବତଃ ବିଭାଗେ କତି ଛାତ୍ରାଃ ସନ୍ତି।
ଅହାଁକ ବିଭାଗମେ କଏ ଟା ଛାତ୍ର ଛଥି?
There are 30 students in my department.
ମମ ବିଭାଗେ ତ୍ରିଂଶତ୍ ଛାତ୍ରାଃ ସନ୍ତି।
ହମର ବିଭାଗମେ ୩୦ଟା ଛାତ୍ର ଛଥି।
What is your pay-scale?
ଭବତଃ ବେତନଶ୍ରେଣୀ କା?
ଅହାଁକ ବେତନଶ୍ରେଣୀ କୀ ଅଛି?
Did you read the newspaper? The Government has accepted our demands.
ବାର୍ତାପତ୍ରଂ ପଠିତବାନ୍ କିମ୍? ସର୍ବକାରେଣ ଅସ୍ମାକମ୍ ଅଭିଯାଚନାଃ ଅଙ୍ଗୀକୃତାଃ।
ଅଖବାର ପଢ଼ଲହୁଁ କୀ? ସରକାର ହମରା ସଭକ ମାଁଗ ସଭ ମାନି ଲେଲକ।
30% bonus has been announced.
ତ୍ରିଂଶତ୍ ପ୍ରତିଶତମ୍ ଅଧିବେତନମ୍ ଉଦ୍ଘୋଷିତମ୍ ଅସ୍ତି।
୩୦% ଅଧିବେତନକ ଘୋଷଣା ଭେଲ ଅଛି।
This rule will be implemented from the next-year.
ଏତସ୍ଯ ନିଯମସ୍ଯ ଅନ୍ବଯଃ ଅଗ୍ରିମବର୍ଷତଃ ଭବିଷ୍ଯତି।
ଈ ନିଅମ ଅଗିଲା ବରଖସଁ ଲାଗୂ ହୋଏତ।
I am in-charge of the examination department.
ପରୀକ୍ଷା-ବିଭାଗସ୍ଯ ଉତ୍ତରଦାଯିତ୍ବଂ ମମ ଅସ୍ତି।
ହମରା ଲଗ ପରୀକ୍ଷା ବିଭାଗକ ଭାର ଅଛି।
Who is the head of the sports department?
କ୍ରୀଡା-ବିଭାଗସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖଃ କଃ ଅସ୍ତି?
କ୍ରୀଡ଼ା ବିଭାଗକ ପ୍ରମୁଖ କେ ଛଥି?
We have to organize a science workshop.
ବିଜ୍ଞାନକାର୍ଯଶାଲା ଆଯୋଜନୀଯା ଅସ୍ତି।
ହମରା ସଭକେଁ ବିଜ୍ଞାନ କାର୍ଯଶାଲାକ ଆଯୋଜନ କରବାକ ଅଛି।
Our students got the first prize in the inter-school dance competition.
ଆନ୍ତର୍ଶାଲେଯ-ନୃତ୍ଯସ୍ପର୍ଧାଯାମ୍ ଅସ୍ମାକଂ ଛାତ୍ରାଃ ପ୍ରଥମ-ପୁରସ୍କାରଂ ପ୍ରାପ୍ତବନ୍ତଃ।
ଅନ୍ତର-ବିଦ୍ଯାଲଯ ନୃତ୍ଯ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମେ ହମରା ସଭକ ଛାତ୍ରକେଁ ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କାର ଭେଟଲନ୍ହି।
Parent-teacher meeting will be on next Sunday.
ଅଗ୍ରିମେ ରବିବାସରେ ପାଲକ-ଶିକ୍ଷକମେଲନଂ ଭବିଷ୍ଯତି।
ଅଗିଲା ରବିକେଁ ଅଭିଭାବକ-ଶିକ୍ଷକ ମୀଟିଂଗ ହୋଏତ।
I will call his mother.
ଏତସ୍ଯ ମାତରମ୍ ଆହ୍ବଯିଷ୍ଯାମି।
ହମ ଓକର ମାଏକେଁ ବଜେବଏ।
I have given application for leave.
ଅହଂ ବିରାମସ୍ଯ ନିବେଦନପତ୍ରଂ ଦତ୍ତ୍ବାନ୍ ଅସ୍ମି।
ହମ ଛୁଟ୍ଟୀକ ଆବେଦନ ଦେନେ ଛୀ।
He has taken a half-day leave today.
ସଃ ଅଦ୍ଯ ଅର୍ଧ-ଦିନସ୍ଯ ବିରାମଂ ସ୍ବୀକୃତବାନ୍।
ଓ ଆଇ ଆଧ-ଦିନୁକା ଛୁଟ୍ଟୀ ଲେନେ ଅଛି।
Again today the clerk has not come.
ଲିପିକାରଃ ଅଦ୍ଯ ନ ଆଗତବାନ୍ ଏବ।
ଆଇ ଫେର କ୍ଲର୍କ ନଞି ଆଏଲ।
Do you have a class now?
ଇଦାନୀଂ ଭବତଃ କାଲାଂଶଃ ଅସ୍ତି କିମ୍?
ଆଇ ଅହାଁକ ବର୍ଗ ଅଛି କୀ?
No, I am free now.
ନ, ଇଦାନୀମ୍ ଅହଂ କାର୍ଯରହିତଃ ଅସ୍ମି।
ନଞି ଆଇ ହମ ବିନା କାଜକ ଛୀ।
If you have any doubt please ask.
ସଂଶଯଃ ଅସ୍ତି ଚେତ୍ ପୃଚ୍ଛତୁ।
ସଂଶଯ ଅଛି ତଁ ପୂଛୂ।
Have you understood?
ଜ୍ଞାତଂ କିମ୍?
ବୁଝଲହୁଁ କୀ?
Have you taken notes?
ଟିପ୍ପଣୀଂ ଲିଖିତବନ୍ତଃ କିମ୍?
ଟିପ୍ପଣୀ ଲିଖଲହୁଁ କୀ?
It is enough for today.
ଅଦ୍ଯ ଏତାବଦେବ ପର୍ଯାପ୍ତମ୍?
ଆଇ ଲେଲ ଏତେକ ପର୍ଯାପ୍ତ ଅଛି।
Let us stop at the end of this paragraph.
ଏତସ୍ଯ ଅନୁଚ୍ଛେଦସ୍ଯ ଅନ୍ତେ ସମାପଯାମଃ।
ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦକ ଅନ୍ତମେ ହମ ସଭ ସମାପ୍ତ କରବ।
Please, say it once again.
କୃପଯା, ପୁନଃ ଏକବାରଂ ବଦତୁ।
କୃପଯା ଏକରା ଏକ ବେର ଫେର କହୂ।
Read this well before coming to class tomorrow.
ଶ୍ବଃ କକ୍ଷ୍ଯା-ଆଗମନତଃ ପୂର୍ବମ୍ ଏତତ୍ ପଠିତ୍ବା ଆଗଚ୍ଛତୁ।
କାଲ୍ହି ବର୍ଗ ଅଏବାସଁ ପୂର୍ବ ଏକରା ଏକ ବେର ନୀକ ଜକାଁ ପଢ଼ି ଲେବ।
I did not understand this.
ଏତତ୍ ଅହଂ ନ ଜ୍ଞାତବାନ୍।
ହମ ଈ ନହି ବୁଝଲହୁଁ।
Hey! You study well, do not you?
କିଂ ଭୋଃ ସମ୍ଯକ୍ ପଠତି ଖଲୁ?
ଯୌ, ଅହାଁ ତଁ ନୀକ ଜକାଁ ପଢ଼ିତେ ଛୀ।
You have not yet submitted your assignment.
ଭବାନ୍ ଭବତଃ ’ବିଶେଷକାର୍ଯମ୍’ ଇତୋଽପି ନ ଦତ୍ତବାନ୍।
ଅହାଁ ଅପନ ବିଶେଷକାର୍ଯ ଅଖନ ଧରି ନହି ଜମା କରେନେ ଛୀ।
Have you prepared the question paper?
ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରିକା ସଜ୍ଜୀକୃତା କିମ୍?
ଅହାଁ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରକ ତୈଯାରୀ କେଲହୁଁ କୀ?
Yes, I have started.
ଆମ୍, ଆରମ୍ଭଂ କୃତବାନ୍ ଅସ୍ମି।
ହଁ, ପ୍ରାରମ୍ଭ କଏନେ ଛୀ।
He has not answered a single question correctly.
ଏଷଃ ଏକମ୍ ଅପି ପ୍ରଶ୍ନଂ ସମ୍ଯକ୍ ନ ଉତ୍ତୀର୍ଣବାନ୍।
ଓ ଏକୋଟା ପ୍ରଶ୍ନକ ଠୀକ ଉତ୍ତର ନହି ଦେଲକ।
Does anyone know the answer?
କୋଽପି ଉତ୍ତରଂ ଜାନାତି କିମ୍?
କକରୋ ଏକର ଉତ୍ତର ବୁଝଲ ଅଛି?
Hey, what is the noise about?
କିଂ ଭୋଃ କୋଲାହଲଃ?
କୀ ଯୌ, କଥୀକ ହଲ୍ଲା ଅଛି?
The students these days!
ଇଦାନୀନ୍ତନ-ଚ୍ଛାତ୍ରାସ୍ତୁ!
ଆଇ କାଲ୍ହିକ ବିଦ୍ଯାର୍ଥୀ!
How is the result this year?
ଏତସ୍ଯ ବର୍ଷସ୍ଯ ଫଲିତାଂଶଃ କଥମ୍ ଅସ୍ତି?
ଏହି ବରଖକ ପରିଣାମ କେହନ ରହଲ?
Better than last year’s.
ଗତବର୍ଷସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଉତ୍ତମମ୍।
ପଛିଲା ସାଲକ ଅପେକ୍ଷା ଉତ୍ତମ।
How did he get such high marks?
ସଃ କଥମ୍ ଏତାବତଃ ଅଙ୍କାନ୍ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍?
ଓ ଏତେକ ନୀକ ଅଂକ କୋନା ପ୍ରାପ୍ତ କଏଲକ।
Examiner’s large heartedness.
ପରୀକ୍ଷକାଣାମ୍ ଔଦାର୍ଯମ୍।
ପରୀକ୍ଷକକ ଉଦାରତାସଁ।
When does the summer vacation begin?
ଗ୍ରୀଷ୍ମବିରାମସ୍ଯ ଆରମ୍ଭଃ କଦା?
ଗରମୀ-ତାତିଲ କହିଯାସଁ ହୋଏତ?
35 people have come for the interview.
ସାକ୍ଷାତ୍କାରାର୍ଥଂ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶତ୍ ଜନାଃ ଆଗତବନ୍ତଃ।
୩୫ ଗୋଟେ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଲେଲ ଆଏଲ ଛଥି।

ସମ୍ଭାଷଣମ୍

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ବହିଃ ନ ପ୍ରକଟଯାମି।

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ବିତ୍ତକୋଷେ ନ ସ୍ଥାପଯାମି।

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ଅପବ୍ଯଯମ୍ ନ କରୋମି।

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ବାହନଂ ନ କ୍ରୀଣାମି।

ମମ ସମୀପେ ବହୁ ଧନମ୍ ଅସ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ଅନ୍ଯେନଃ ନ ଦଦାମି।

ବିଦ୍ଯାଲଯଃ ଅସ୍ତି କିନ୍ତୁ ଅହମ୍ ବିଦ୍ଯାଲଯ ନ ଗତବାନ୍।

ପରୀକ୍ଷା ସମୀପା ଅସ୍ତି କିନ୍ତୁ ପଠନମ୍ ନ ସମାପ୍ତମ୍।

ଅହମ୍ ପାଯସମ୍ ଖାଦିତୁମ୍ ଇଷ୍ଟବତୀ କିନ୍ତୁ ଅଂବା ନ ଦତ୍ତବତୀ।

ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅନ୍ତଃ ଆଗଚ୍ଛାମି ବା- ଆଗଚ୍ଛତୁ।

ଏତତ୍ କିମ୍ ଫଲମ୍- ସ୍ବାଦୁଫଲ।

ଏଷା କା- ସା ଛୁରିକା।

ଅହମ୍ ସ୍ବାଦୁଫଲସ୍ଯ ଉପରି ଛୁରିକା ପାତଯାମି।

ନିଶ୍ଚଯେନ ପାତଯାମି-ନିଶ୍ଚଯେ ପତତି।

ନ ପତତି।

ଇଦାନୀମ୍ କଃ ସ୍ବାଦୁଫଲସ୍ଯ ଉପରି ଛୁରିକା ପାତଯତି। ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ପାତଯାମି।

ସଃ ପ୍ରାଯଶଃ ନ ପାତଯତି। ଏଷଃ ନ ପାତଯତି। ଅହମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍ କିଲ- ଭବାନ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ନ ପାତଯତି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ମଂତ୍ରୀ ଭବିଷ୍ଯାମି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ସତ୍କାର୍ଯଂ କରୋମି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ଅକାର୍ଯଂ ନ କରୋମି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ଭବିଷ୍ଯେ ସଂସ୍କୃତଂ ପାଠଯାମି।

ଅହମ୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ଅଦ୍ଯ ନିଦ୍ରାଂ କରୋମି।

ଅଦ୍ଯ କକ୍ଷାଂ ପ୍ରତି ବାରୁଣି ବିଲଂବେନ ଆଗତବତୀ।

ତସ୍ଯ କାରଣମ୍ ବଯଂ ଉହିତ୍ବା ବଦାମଃ- ପ୍ରାଯଶଃ ଉପଯୋଗମ୍ କର୍ତୁ ବାକ୍ଯମ୍ ବଦାମଃ।

ପ୍ରାଯଶଃ ଚଲନଚିତ୍ରଂ ଗତବତୀ ଆସୀତ୍।

ପ୍ରାଯଶଃ ମାର୍ଗେ ବାହନସମ୍ମର୍ଦଃ ଆସୀତ୍।

ପ୍ରାଯଶଃ ସା ଅସ୍ବସ୍ଥା ଆସୀତ୍।

ଅହମ୍ ଗ୍ରଂଥାଲଯମ୍ ଗତବତୀ ଆସମ୍- ଅତଃ ଅହମ୍ ବିଲଂବେନ ଆଗତବତୀ।

ପ୍ରାଯଶଃ ଅହମ୍ ଶ୍ବଃ ଦେବାଲଯଂ ଗମିଷ୍ଯାମି।

ପ୍ରାଯଶଃ ଭାରତୀଯଃ ଶାନ୍ତିପ୍ରିଯଃ।

ଇଦାନୀମ୍ ବଯମ୍ ଅନ୍ଯମ୍ ଏକମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ କୁର୍ମଃ।

ଅହଂ କୃଷ୍ଣଫଲକେ ଚିତ୍ରଲେଖନସ୍ଯ ଆରମ୍ଭମ୍ କରୋମି। ଏକାଂ-ଏକାଂ ଲିଖାମି ଅଥବା କିଞ୍ଚିତ୍ ବର୍ଧଯାମି। ତଦା ଭବନ୍ତଃ ବାକ୍ଯାନି ବଦନ୍ତି। ପ୍ରାଯଶଃ ଭବାନ୍ ହଂସସ୍ଯ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ପତି-ପତ୍ବ୍ଯାଃ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ନିଶ୍ଚଯେନ ଭବାନ୍ ନୌକା ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ନିଶ୍ଚଯେନ ଭବାନ୍ ମୀନସ୍ଯ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ନିଶ୍ଚଯେନ ଭବାନ୍ ଫଲସ୍ଯ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ଭବାନ୍ ପର୍ଣସ୍ଯ ଚିତ୍ରମ୍ ଲିଖତି।

ଏଷଃ ଜୀବନେ ଅଗ୍ରେ କଃ ଭବିଷ୍ଯତି- ଇତି ଊହଂ କୁର୍ବନ୍ତୁ। ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତୁ। ବାକ୍ଯେ ନିଶ୍ଚଯେନ ଅଥବା ପ୍ରାଯଶଃ ଦ୍ବଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଏକଂ ଶବ୍ଦଂ ଯୋଜଯିତ୍ବା ବାକ୍ଯଂ ବଦନ୍ତୁ।

ସଃ ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ଚୋରଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ସଃ ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ସୈନିକଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ସଃ ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ବୈଦ୍ଯଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ସଃ ପ୍ରାଯଶଃ ବିମାନଚାଲକଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ସଃ ପ୍ରାଯଶଃ ବିଦେଶ ପ୍ରଯାଣଂ କରିଷ୍ଯତି।

ସଃ ପ୍ରାଯଶଃ ଭୋଜନପ୍ରିଯଃ/ ମୂର୍ଖଃ।

ଭବାନ୍ କଃ ଭବିଷ୍ଯତି।

ଅହଂ ନିଶ୍ଚଯେନ୍ ବିଦ୍ଯାଲଯସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାପକଃ ଭବିଷ୍ଯାମି।

ଏତତ୍ ଲଘୁ ପୁସ୍ତକମ୍।

ଏତସ୍ଯ ପୁସ୍ତକସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଏତତ୍ ପୁସ୍ତକ ବୃହତ୍ ଅସ୍ତି।

କାକସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଶୁକଃ ସୁନ୍ଦରଃ ଅସ୍ତି।

ଏତସ୍ଯାଃ ବେଣ୍ଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ଏତସ୍ଯାଃ ବେଣୀ ଦୀର୍ଘା ଅସ୍ତି।

ଗିରିଜାଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ସାବିତ୍ରୀ ଉନ୍ନତା ଅସ୍ତି।

ଏତସ୍ଯ ଦଣ୍ଡସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଏଷଃ ଦଣ୍ଡଃ ଦୀର୍ଘଃ ଅସ୍ତି।

କେରଲସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା କର୍ଣାଟକଂ ବୃହତ୍ ଅସ୍ତି।

ପାକିସ୍ତାନସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଭାରତଦେଶଃ ବୃହତ୍ ଅସ୍ତି।

ଅଜସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଗଜଃ ସ୍ଥୂଲଃ ଅସ୍ତି।

ମମ ଘଟ୍ଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ବାରୁଣ୍ଯାଃ ଘଟୀ ସୁନ୍ଦରୀ ଅସ୍ତି।

ମମ ଅପେକ୍ଷଯା ଲତା ଉନ୍ନତା ଅସ୍ତି।

ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଏକଲବ୍ଯଃ ଉତ୍ତମଃ ଧନୁର୍ଧରଃ।

ଦୁର୍ଜନଃ ସହବାସୋପେକ୍ଷଯା ସଜ୍ଜନଃ ସହବାସଃ ଉତ୍ତମଃ।

୧-ଭୋଃ ନିବନ୍ଧାନାମ୍ ସଂଗ୍ରହଃ ଅସ୍ତି ବା।

୨-ଅସ୍ତି। ତତ୍ର ପଶ୍ଯତୁ।

୧-ଏତସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ବୃହତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ନାସ୍ତି ବା।

୨-କିମର୍ଥମ୍?

୧-ବିଶ୍ବବିଦ୍ଯାଲଯେ ନିବନ୍ଧ ସ୍ପର୍ଧା ଅସ୍ତି। ତଦର୍ଥମ୍ ଅଧିକ ବିଷଯସଂଗ୍ରହଃ କରଣୀଯଃ ଅସ୍ତି।

୨-ତଥାଂ। ଆଗଚ୍ଛତୁ, ଦଦାମି।

୧-ଏତତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ପଶ୍ଯତୁ। ତସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଉତ୍ତମମ୍ ଅସ୍ତି।

୧-ଉତ୍ତମମ୍। ମମ ସଖ୍ଯାଃ ସମୀପେ ଏତତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ନାସ୍ତି। ତସ୍ଯା ଅପେକ୍ଷଯା ମମ ଅଧିକ ବିଷଯ ସଂଗ୍ରହଂ କର୍ତ୍ତୁମ ଶକ୍ନୋମି।

୨-ଯଦି ସା ଅନ୍ଯତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ତର୍ହି ଭବତ୍ଯାଃ ଅପେକ୍ଷଯା ଅଧିକଂ ବିଷଯସଂଗ୍ରହଂ କରୋତି।

୧-ଏବଂ ବା।

୨-ପରନ୍ତୁ ଅସ୍ମାକଂ ଗ୍ରଂଥାଲଯସ୍ଯ ଅପେକ୍ଷଯା ଉତ୍ତମଃ ଗ୍ରଂଥାଲଯଃ ଅନ୍ଯଃ ନାସ୍ତି। ଅତଃ ସା ତତ୍ ପ୍ରାପ୍ତୁମ୍ ନ ଶକ୍ନୋତି।

୧-ଭବତୁ। ଅହମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଗଚ୍ଛାମି। ଶ୍ବଃ ସର୍ବେଷାମ୍ ଅପେକ୍ଷଯା ଶୀଘ୍ରମ୍ ଅତ୍ରାଗତ୍ଯ ସର୍ବମ୍ ପଠାମି।

ସୁଭାଷିତମ୍

ଜଲବିନ୍ଦୁ ନିପାତେନ୍ କ୍ରମଶଃ ପୂର୍ଣ୍ଯତେ ଘଟଃ।

ସ ହେତୁଃ ସର୍ବବିଦ୍ଯାନାଂ ଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ଧନସ୍ଯ ଚ॥

ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ସୁଭାଷିତସ୍ଯ ଅର୍ଥଃ ଏବମ୍ ଅସ୍ତି। କ୍ରମଶଃ ଜଲଂ ପତତି-ନଲିକାତଃ। ପରନ୍ତୁ ପାତ୍ରମ୍ ଅବଶ୍ଯଂ ପୂର୍ଣଂ ଭବତି। ଯଦ୍ଯପି ବିନ୍ଦୁଶଃ ପତତି ଅଲ୍ପମ୍ ଇତି ଜନଂ ନ ତ୍ଯଜତି। କ୍ରମଶଃ ପାତ୍ରଂ ପୂର୍ଣଂ ଭବତି। ଏବମେବ ବିଦ୍ଯାଯାଃ ସଂଗ୍ରହଃ ଅପି କ୍ଷଣଶଃ/ କଣଶଃ ଭବତି- ସଃ ଅଗ୍ରେ ପୂର୍ଣଃ ଭବିଷ୍ଯତି। ଏବମେବ ଧର୍ମକାର୍ଯାଣି ଅପି ସଃ କୁର୍ବନ୍ ଗଚ୍ଛତୁ ଜୀବନେ ଅବଶ୍ଯମ୍। ଧର୍ମନିଷ୍ଠଃ ଭବତି। ଏବମେବ ବିଦ୍ଯାଯାଃ ସଂପାଦନଂ-ଧନସ୍ଯ ସଂପାଦନମ୍ ଅପି ତଥୈବ। କଣଶଃ ଧନସଂପାଦନଂ କରଣୀଯମ୍। ଏକ ନାନକଂ, ନାନକ୍-ଦ୍ବଯଂ, ନାନକତ୍ରଯଂ ଇତି ନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ତବ୍ଯମ୍। ସର୍ବମ୍ ଅପି ସଂଗ୍ରୀହଶ୍ଯ ସଂଗ୍ରୀହ୍ଯ ସଃ ଅଗ୍ରେ ପ୍ରଭୂତଂ ଧନଂ ସଂପାଦିଷ୍ଯତି। ଏବଂ ସୁଭାଷିତକାରଃ ବଦତି- ବିଦ୍ଯାଯାଃ/ ଧନସ୍ଯ/ ଧର୍ମସ୍ଯ ସଂପାଦନଂ କ୍ରମଶଃ ଭବତି ସଃ ପୂର୍ଣଃ ଭବତି।

କଥା

କାବେରୀ ନଦ୍ଯାଃ ତୀରେ ଏକଂ ଗୁରୁକୁଲମ୍। ଗୁରୁକୁଲେ ବଟବଃ (ବାଲକାଃ) ସନ୍ତି। ତେ ପ୍ରତିଦିନଂ ନିଯମିତଂ ଜୀବନଂ କୁର୍ବନ୍ତି। ପ୍ରାତଃ କାଲତଃ ରାତ୍ରିପର୍ଯନ୍ତମ୍ ନିଯମିତଂ ଜୀବନମ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି, ଯୋଗାସନଂ ଆଦି କୁର୍ବନ୍ତି, ଅଧ୍ଯଯନଂ କୁର୍ବନ୍ତି, ଏବଂ ପବିତ୍ରଂ ଜୀବନଂ ତେଷାମ୍। ଭିକ୍ଷାଟନଂ ତେଷାଂ କାର୍ଯମ୍। ବହିଃ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭିକ୍ଷାଂ ଯାଚିତ୍ବା ଗୃହମ୍ ଆନଯନ୍ତି। ମିଲିତ୍ବା ସର୍ବେ ଖାଦନ୍ତି। ଏବଂ ଗୁରୁକୁଲସ୍ଯ ନିଯମଃ (ପଦ୍ଧତିଃ)। ଏକଦା ସୁନ୍ଦରଃ ନାମ୍ ବାଲକଃ ଭିକ୍ଷାଟନାର୍ଥଂ ବହିଃ ଗଚ୍ଛତି। ଭିକ୍ଷାଟନଂ କୃତ୍ବା ସର୍ବଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯାଗଚ୍ଛତି। ଆଗମନ୍ ସମଯେ ମାର୍ଗେ ଏକଂ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ପଶ୍ଯତି। ସୁନ୍ଦରଃ ଶିଲାଖଣ୍ଡଃ- ନୀଲବର୍ଣଃ-କଂଦୁକା ଆକାରେଣ ଅସ୍ତି- ଅତଃ ତସ୍ଯ କୁତୁହଲଂ ଭବତି। ହସ୍ତେନ୍ ଗୃହ୍ଣାତି ତସ୍ଯ ସମୀପେ ସ୍ଥାପଯତି। କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ବା ଉପଯୋଗଂ ଭବତି- ଇତି ଚିନ୍ତଯତି। ଗୁରୁକୁଲମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ତସ୍ଯ ମିତ୍ରାଣି ସନ୍ତି। ମିତ୍ରେଭ୍ଯଃ ଦର୍ଶଯତି। ବାଲକାଃ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଗୃହିତ୍ବା କ୍ରୀଡନ୍ତି। ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନଂ ସାଯଂକାଲେ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଗୃହୀତ୍ବା କ୍ରୀଡନ୍ତି। ଏକଦା ଗୁରୁଃ ପଶ୍ଯତି ଶିଲାଖଣ୍ଡମ୍। ସଃ ସୁନ୍ଦରମ୍ ଆହୂଯ ପୃଚ୍ଛତି- ହେ ସୁନ୍ଦରା। ଏତଂ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଭବାନ୍ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍। ପରନ୍ତୁ ଏତେନ୍ ଶିଲାଖଣ୍ଡେନ୍ ଇତଃ ପରମ୍ ଭବାନ୍ ନ କ୍ରୀଡତୁ। ଅନ୍ଯେନ ଶିଲାଖଣ୍ଡେନ୍ କ୍ରୀଡତୁ। ଏତମ୍ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଗୃହୀତ୍ବା ଭବାନ୍ ଆପଣଂ ଗଚ୍ଛତୁ। ଏତସ୍ଯ ବିକ୍ରଯେଣଂ କରୋତୁ। ଇତି ବଦତି। ଗୁରୋଃ ଆଜ୍ଞା। ସଃ ସୁନ୍ଦରଃ ଆପଣଂ ଗଚ୍ଛତି- ଶାକାପଣଂ ଗଚ୍ଛତି, ପ୍ରଥମତଃ ଶାକାପଣିକମ୍ ପୃଷ୍ଟବାନ୍- ଭବାନ୍ ଏତାମ୍ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ କ୍ରୀଣାତି ବା। ଆପଣିକଃ ବଦତି। ନାଣକଦ୍ବଯଂ ଦଦାମି। ତଦା ସଃ ବାଲକଃ ଗୁରୁଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଇତି ପ୍ରତ୍ଯାଗଚ୍ଛତି। ଗୁରୁଃ ବଦତି- ଭୋଃ, ଇଦାନୀମ୍ ପୁନଃ ଅନ୍ଯତ୍ର ବିଚାରଯତୁ, ବିକ୍ରେଯଣାତ୍ ପୂର୍ବଂ ମାମ୍ ପୁନଃ ଏକବାରଂ ପଶ୍ଯତୁ। ଇତି ବଦତି। ସଃ ତଥୈବ ବାଲକଃ ଅନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛତି। ସୁନ୍ଦରଃ କ୍ରୀଡନକ ବିକ୍ରେତୁଃ ସମୀପଂ ଗଚ୍ଛତି। ସଃ ତମ୍ ବିଚାରଯତି- ଏତସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମ୍ କିଯତ୍ ଦଦାତି- ସଃ ବଦତି- ଅହଂ ରୂପ୍ଯକଂଦ୍ବଯଂ ଦଦାମି। ତଦା ବାଲକଃ ପୁନଃ ଗୁରୋଃ ସମୀପମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି। ତଦା ଗୁରୁଃ ପୁନଃ ବଦତି- ଇଦାନୀମ୍ ଭବାନ୍ ନଗରାନ୍ତରଂ ଗଚ୍ଛତୁ। ତତ୍ର ବିଚାରଯତୁ। ସଃ ବାଲକଃ ନଗରଂ ଗଚ୍ଛତି- ତତ୍ର ଆଭରଣସ୍ଯ ଆପଣଂ ପଶ୍ଯତି, ଆଭରଣ ବିକ୍ରେତାରଂ ପୃଚ୍ଛତି- ଏତସ୍ଯ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମ୍ କିଯତ୍। ଅହମ୍ ଏତମ୍ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ବିକ୍ରେତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମି। ସଃ ଆପଣିକଃ ପରୀକ୍ଷାମ୍ କରୋତି- ସୂକ୍ଷ୍ମତଯା। ସଃ ବଦତି। ଭୋ ବାଲା। ଏତସ୍ଯ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମ୍ ଅମୂଲ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି। ଯଦି ଅହଂ ଆପଣେ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ସର୍ବସ୍ଯ ଆଭରଣସ୍ଯ ବିକ୍ରଯେଣଂ କରୋମି ତଥାପି ଏତସ୍ଯ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯଂ ନ ଭବତି। ତାବଦ୍ ଅସ୍ତି ଏତସ୍ଯ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯମ୍। ଯଦି ଭବାନ୍ ବିକ୍ରେତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି- ମଯା ଆପଣଃ ତ୍ଯକ୍ତବ୍ଯଃ ଭବତି। ତଦା ବାଲକଃ ଅମୂଲ୍ଯଂ ଶିଲାଖଣ୍ଡଂ ଗୃହୀତ୍ବା ପୁନଃ ଗୁରୋଃ ସମୀପଂ ଗଚ୍ଛତି। ଗୁରୁଃ ବଦତି- ଭବତା ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତବ୍ଯଂ ଚେତ୍- ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷକେନ୍ ଭବିତବ୍ଯମ୍। ତଦାଏବ ଶିଲାଖଣ୍ଡସ୍ଯ ବାସ୍ତବିକ ମୂଲ୍ଯଂ କିମିତି ଜ୍ଞାଯତେ। ଇତି ଗୁରୁଃ ବଦତି। ପୁନଃ ବଦତି- ପଶ୍ଯନ୍ତୁ। ଜନାନାଂ ସମୀପେ ଅତ୍ଯମୂଲ୍ଯଂ ବସ୍ତୁ ଅସ୍ତି- ଜୀବନନାମକମ୍। ପରନ୍ତୁ ତେ ମୂଲ୍ଯଂ ନ ଜାନନ୍ତି- ଯଦି ସମ୍ଯକ୍ ମୂଲ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ବା ବ୍ଯାବହାରନ୍ତି, ତେଷାଂ ଜୀବନମ୍ ଅପି ଅତ୍ଯମୂଲ୍ଯଂ ଭବତି। ଏବଂ ଗୁରୁଃ କଥା ଦ୍ବାରା ସଂଦେଶଂ ଦଦାତି।