.. ଐତରେଯ ଉପନିଷତ୍ ..
ବାଙ୍ ମେ ମନସି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ମନୋ ମେ ବାଚି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମାବିରାବୀର୍ମ ଏଧି ..
ବେଦସ୍ଯ ମ ଆଣୀସ୍ଥଃ ଶ୍ରୁତଂ ମେ ମା ପ୍ରହାସୀରନେନାଧୀତେନାହୋରାତ୍ରାନ୍ ସଂଦଧାମ୍ଯୃତଂ ବଦିଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯଂ ବଦିଷ୍ଯାମି .. ତନ୍ମାମବତୁ ତଦ୍ବକ୍ତାରମବତ୍ବବତୁ ମାମବତୁ ବକ୍ତାରମବତୁ ବକ୍ତାରମ୍ .. 

.. ୐ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ..



.. ଅଥ ଐତରେଯୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମାଧ୍ଯାଯେ ପ୍ରଥମଃ ଖଣ୍ଡଃ ..

୐ ଆତ୍ମା ବା ଇଦମେକ ଏବାଗ୍ର ଆସୀନ୍ନାନ୍ଯତ୍କିଂଚନ ମିଷତ୍ . ସ ଈକ୍ଷତ ଲୋକାନ୍ନୁ ସୃଜା ଇତି .. ୧..

ସ ଇମାଁ ଲ୍ଲୋକାନସୃଜତ . ଅମ୍ଭୋ ମରୀଚୀର୍ମାପୋଽଦୋଽମ୍ଭଃ ପରେଣ ଦିବଂ ଦ୍ଯୌଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଽନ୍ତରିକ୍ଷଂ ମରୀଚଯଃ ..
ପୃଥିବୀ ମରୋ ଯା ଅଧସ୍ତାତ୍ତ ଆପଃ .. ୨..

ସ ଈକ୍ଷତେମେ ନୁ ଲୋକା ଲୋକପାଲାନ୍ନୁ ସୃଜା ଇତି .. ସୋଽଦ୍ଭ୍ଯ ଏବ ପୁରୁଷଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯାମୂର୍ଛଯତ୍ .. ୩..

ତମଭ୍ଯତପତ୍ତସ୍ଯାଭିତପ୍ତସ୍ଯ ମୁଖଂ ନିରଭିଦ୍ଯତ ଯଥାଽଣ୍ଡଂ ମୁଖାଦ୍ବାଗ୍ବାଚୋଽଗ୍ନିର୍ନାସିକେ ନିରଭିଦ୍ଯେତଂ ନାସିକାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାଣଃ .. ପ୍ରାଣାଦ୍ବାଯୁରକ୍ଷିଣୀ ନିରଭିଦ୍ଯେତମକ୍ଷୀଭ୍ଯାଂ ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚକ୍ଷୁଷ ଆଦିତ୍ଯଃ କର୍ଣୌ ନିରଭିଦ୍ଯେତାଂ କର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଶ୍ରୋତ୍ରଦ୍ଦିଶସ୍ତ୍ବଙ୍ନିରଭିଦ୍ଯତ ତ୍ବଚୋ ଲୋମାନି ଲୋମଭ୍ଯ ଓଷଧିବନସ୍ପତଯୋ 
ହୃଦଯଂ ନିରଭିଦ୍ଯତ ହୃଦଯାନ୍ମନୋ ମନସଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ନାଭିର୍ନିରଭିଦ୍ଯତ ନାଭ୍ଯା ଅପାନୋଽପାନାନ୍ମୃତ୍ଯୁଃ
ଶିଶ୍ନଂ ନିରଭିଦ୍ଯତ ଶିଶ୍ନାଦ୍ରେତୋ ରେତସ ଆପଃ .. ୪..

.. ଇତ୍ଯୈତରେଯୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମାଧ୍ଯାଯେ ପ୍ରଥମଃ ଖଣ୍ଡଃ ..



.. ଅଥ ଐତରେଯୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମାଧ୍ଯାଯେ ଦ୍ବିତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ..

ତା ଏତା ଦେବତାଃ ସୃଷ୍ଟା ଅସ୍ମିନ୍ମହତ୍ଯର୍ଣବେ ପ୍ରାପତନ୍ . ତମଶନାପିପାସାଭ୍ଯାମନ୍ବବାର୍ଜତ୍ . ତା
ଏନମବ୍ରୁବନ୍ନାଯତନଂ ନଃ ପ୍ରଜାନୀହି ଯସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଅନ୍ନମଦାମେତି .. ୧..

ତାଭ୍ଯୋ ଗାମାନଯତ୍ତା ଅବ୍ରୁବନ୍ନ ବୈ ନୋଽଯମଲମିତି .
ତାଭ୍ଯୋଽଶ୍ବମାନଯତ୍ତା ଅବ୍ରୁବନ୍ନ ବୈ ନୋଽଯମଲମିତି .. ୨..

ତାଭ୍ଯଃ ପୁରୁଷମାନଯତ୍ତା ଅବ୍ରୁବନ୍ ସୁକୃତଂ ବତେତି ପୁରୁଷୋ ବାବ ସୁକୃତମ୍ . 
ତା ଅବ୍ରବୀଦ୍ଯଥାଯତନଂ ପ୍ରବିଶତେତି .. ୩..

ଅଗ୍ନିର୍ବାଗ୍ଭୂତ୍ବା ମୁଖଂ ପ୍ରାବିଶଦ୍ବାଯୁଃ ପ୍ରାଣୋ ଭୂତ୍ବା ନାସିକେ ପ୍ରାବିଶଦାଦିତ୍ଯଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭୂତ୍ବାଽକ୍ଷିଣୀ ପ୍ରାବିଶାଦ୍ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଭୂତ୍ବା କର୍ଣୌ ପ୍ରାବିଶନ୍ନୋଷଧିବନସ୍ପତଯୋ ଲୋମାନି ଭୂତ୍ବା ତ୍ବଚଂପ୍ରାବିଶଂଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ମନୋ ଭୂତ୍ବା ହୃଦଯଂ ପ୍ରାବିଶନ୍ମୃତ୍ଯୁରପାନୋ ଭୂତ୍ବା ନାଭିଂ ପ୍ରାବିଶଦାପୋ ରେତୋ ଭୂତ୍ବା ଶିଶ୍ନଂ ପ୍ରାବିଶନ୍ .. ୪..

ତମଶନାଯାପିପାସେ ଅବ୍ରୂତାମାବାଭ୍ଯାମଭିପ୍ରଜାନୀହୀତି ତେ ଅବ୍ରବୀଦେତାସ୍ବେବ ବାଂ ଦେବତାସ୍ବାଭଜାମ୍ଯେତାସୁ ଭାଗିନ୍ନ୍ଯୌ କରୋମୀତି . ତସ୍ମାଦ୍ଯସ୍ଯୈ କସ୍ଯୈ ଚ ଦେବତାଯୈ ହବିଗୃର୍ହ୍ଯତେ ଭାଗିନ୍ଯାବେବାସ୍ଯାମଶନାଯାପିପାସେ
ଭବତଃ .. ୫..

.. ଇତ୍ଯୈତରେଯୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମାଧ୍ଯାଯେ ଦ୍ବିତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ..



.. ଅଥ ଐତରେଯୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମାଧ୍ଯାଯେ ତୃତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ..

ସ ଈକ୍ଷତେମେ ନୁ ଲୋକାଶ୍ଚ ଲୋକପାଲାଶ୍ଚାନ୍ନମେଭ୍ଯଃ ସୃଜା ଇତି .. ୧..

ସୋଽପୋଽଭ୍ଯତପତ୍ତାଭ୍ଯୋଽଭିତପ୍ତାଭ୍ଯୋ ମୂର୍ତିରଜାଯତ . 
ଯା ବୈ ସା ମୂର୍ତିରଜାଯତାନ୍ନଂ ବୈ ତତ୍ .. ୨..

ତଦେନତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ପରାଙ୍ତ୍ଯଜିଘାଂସତ୍ତଦ୍ବାଚାଽଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋଦ୍ବାଚା ଗ୍ରହୀତୁମ୍ .
ସ ଯଦ୍ଧୈନଦ୍ବାଚାଽଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦଭିବ୍ଯାହୃତ୍ଯ ହୈବାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍ .. ୩..

ତତ୍ପ୍ରାଣେନାଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋତ୍ପ୍ରାଣେନ ଗ୍ରହୀତୁଂ ସ ଯଦ୍ଧୈନତ୍ପ୍ରାଣେନାଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦଭିପ୍ରାଣ୍ଯ
ହୈବାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍ .. ୪..

ତଚ୍ଚକ୍ଷୁଷାଽଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋଚ୍ଚକ୍ଷୁଷା ଗ୍ରହୀତୁ/ନ୍ ସ ଯଦ୍ଧୈନଚ୍ଚକ୍ଷୁଷାଽଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ବା ହୈବାନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍ .. ୫..

ତଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରେଣାଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରେଣ ଗ୍ରହୀତୁଂ ସ ଯଦ୍ଧୈନଚ୍ଛ୍ରୋତେଣାଗ୍ରହୈଷ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ବା ହୈବାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍ .. ୬..

ତତ୍ତ୍ବଚାଽଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋତ୍ତ୍ବଚା ଗ୍ରହୀତୁଂ ସ ଯଦ୍ଧୈନତ୍ତ୍ବଚାଽଗ୍ରହୈଷ୍ଯତ୍ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ବା ହୈବାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍ .. ୭..

ତନ୍ମନସାଽଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋନ୍ମନସା ଗ୍ରହୀତୁଂ ସ ଯଦ୍ଧୈନନ୍ମନସାଽଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ବା ହୈବାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍ .. ୮..

ତଚ୍ଛିଶ୍ନେନାଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋଚ୍ଛିଶ୍ନେନ ଗ୍ରହୀତୁଂ ସ ଯଦ୍ଧୈନଚ୍ଛିଶ୍ନେନାଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦ୍ବିତ୍ସୃଜ୍ଯ ହୈବାନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍ .. ୯..

ତଦପାନେନାଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତଦାବଯତ୍ ସୈଷୋଽନ୍ନସ୍ଯ ଗ୍ରହୋ ଯଦ୍ବାଯୁରନାଯୁବାର୍ ଏଷ ଯଦ୍ବାଯୁଃ .. ୧୦..

ସ ଈକ୍ଷତ କଥଂ ନ୍ବିଦଂ ମଦୃତେ ସ୍ଯାଦିତି ସ ଈକ୍ଷତ କତରେଣ ପ୍ରପଦ୍ଯା ଇତି . 
ସ ଈକ୍ଷତ ଯଦି ବାଚାଽଭିବ୍ଯାହୃତଂ ଯଦି ପ୍ରାଣେନାଭିପ୍ରାଣିତଂ ଯଦି ଚକ୍ଷୁଷା ଦୃଷ୍ଟଂ ଯଦି ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ ଶ୍ରୁତଂ
ଯଦି ତ୍ବଚା ସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ଯଦି ମନସା ଧ୍ଯାତଂ ଯଦ୍ଯପାନେନାଭ୍ଯପାନିତଂ ଯଦି ଶିଶ୍ନେନ ବିସୃଷ୍ଟମଥ
କୋଽହମିତି .. ୧୧..

ସ ଏତମେବ ସୀମାନଂ ବିଦର୍ଯୈତଯା ଦ୍ବାରା ପ୍ରାପଦ୍ଯତ . ସୈଷା ବିଦୃତିର୍ନାମ ଦ୍ବାସ୍ତଦେତନ୍ନାଽନ୍ଦନମ୍ .
ତସ୍ଯ ତ୍ରଯ ଆବସଥାସ୍ତ୍ରଯଃ ସ୍ବପ୍ନା ଅଯମାବସଥୋଽଯମାବସଥୋଽଯମାବସଥ ଇତି .. ୧୨..

ସ ଜାତୋ ଭୂତାନ୍ଯଭିବ୍ଯୈଖ୍ଯତ୍ କିମିହାନ୍ଯଂ ବାବଦିଷଦିତି .ସ ଏତମେବ ପୁରୁଷଂ ବ୍ରହ୍ମ ତତମମପଶ୍ଯତ୍ .
ଇଦମଦର୍ଶନମିତୀ ୩ .. ୧୩..

ତସ୍ମାଦିଦନ୍ଦ୍ରୋ ନାମେଦନ୍ଦ୍ରୋ ହ ବୈ ନାମ . ତମିଦନ୍ଦ୍ରଂ ସନ୍ତମିଂଦ୍ର ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ .
ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇବ ହି ଦେବାଃ ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇବ ହି ଦେବାଃ .. ୧୪..

.. ଇତ୍ଯୈତରେଯୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମାଧ୍ଯାଯେ ତୃତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ..



.. ଅଥ ଐତରୋପନିଷଦି ଦ୍ବିତୀଯୋଧ୍ଯାଯଃ ..

୐ ପୁରୁଷେ ହ ବା ଅଯମାଦିତୋ ଗର୍ଭୋ ଭବତି ଯଦେତଦ୍ରେତଃ .ତଦେତତ୍ସର୍ବେଭ୍ଯୋଽଙ୍ଗେଭ୍ଯସ୍ତେଜଃ ସଂଭୂତମାତ୍ମନ୍ଯେବଽଽତ୍ମାନଂ ବିଭର୍ତି ତଦ୍ଯଦା ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ସିଞ୍ଚତ୍ଯଥୈନଜ୍ଜନଯତି ତଦସ୍ଯ ପ୍ରଥମଂ ଜନ୍ମ .. ୧..

ତତ୍ସ୍ତ୍ରିଯା ଆତ୍ମଭୂଯଂ ଗଚ୍ଛତି ଯଥା ସ୍ବମଙ୍ଗଂ ତଥା . ତସ୍ମାଦେନାଂ ନ ହିନସ୍ତି .
ସାଽସ୍ଯୈତମାତ୍ମାନମତ୍ର ଗତଂ ଭାବଯତି .. ୨..

ସା ଭାବଯିତ୍ରୀ ଭାବଯିତବ୍ଯା ଭବତି . ତଂ ସ୍ତ୍ରୀ ଗର୍ଭ ବିଭର୍ତି . ସୋଽଗ୍ର ଏବ କୁମାରଂ ଜନ୍ମନୋଽଗ୍ରେଽଧିଭାବଯତି .
ସ ଯତ୍କୁମାରଂ ଜନ୍ମନୋଽଗ୍ରେଽଧିଭାବଯତ୍ଯାତ୍ମାନମେବ ତଦ୍ଭାବଯତ୍ଯେଷଂ ଲୋକାନାଂ ସନ୍ତତ୍ଯା .
ଏବଂ ସନ୍ତତା ହୀମେ ଲୋକାସ୍ତଦସ୍ଯ ଦ୍ବିତୀଯଂ ଜନ୍ମ .. ୩..

ସୋଽସ୍ଯାଯମାତ୍ମା ପୁଣ୍ଯେଭ୍ଯଃ କର୍ମଭ୍ଯଃ ପ୍ରତିଧୀଯତେ . ଅଥାସ୍ଯାଯାମିତର ଆତ୍ମା କୃତକୃତ୍ଯୋ ବଯୋଗତଃ ପ୍ରୈତି .
ସ ଇତଃ ପ୍ରଯନ୍ନେବ ପୁନର୍ଜାଯତେ ତଦସ୍ଯ ତୃତୀଯଂ ଜନ୍ମ .. ୪..

ତଦୁକ୍ତମୃଷିଣା ଗର୍ଭେ ନୁ ସନ୍ନନ୍ବେଷାମବେଦମହଂ ଦେବାନାଂ ଜନିମାନି ବିଶ୍ବା ଶତଂ ମା ପୁର ଆଯସୀରରକ୍ଷନ୍ନଧଃ ଶ୍ଯେନୋ ଜବସା ନିରଦୀଯମିତି . ଗର୍ଭ ଏବୈତଚ୍ଛଯାନୋ ବାମଦେବ ଏବମୁବାଚ .. ୫..

ସ ଏବଂ ବିଦ୍ବାନସ୍ମାଚ୍ଛରୀରଭେଦାଦୂର୍ଧ୍ବ ଉତ୍କ୍ରମ୍ଯାମୁଷ୍ମିନ୍ ସ୍ବର୍ଗେ ଲୋକେ ସର୍ବାନ୍ କାମାନାପ୍ତ୍ବାଽମୃତଃ ସମଭବତ୍ ସମଭବତ୍ .. ୬..

.. ଇତ୍ଯୈତରୋପନିଷଦି ଦ୍ବିତୀଯୋଧ୍ଯାଯଃ ..



.. ଅଥ ଐତରୋପନିଷଦି ତୃତୀଯୋଧ୍ଯାଯଃ ..

୐ କୋଽଯମାତ୍ମେତି ବଯମୁପାସ୍ମହେ କତରଃ ସ ଆତ୍ମା . ଯେନ ବା ପଶ୍ଯତି ଯେନ ବା ଶୃଣୋତି ଯେନ ବା ଗଂଧାନାଜିଘ୍ରତି ଯେନ ବା ବାଚଂ ବ୍ଯାକରୋତି ଯେନ ବା ସ୍ବାଦୁ ଚାସ୍ବାଦୁ ଚ ବିଜାନାତି .. ୧..

ଯଦେତଦ୍ଧୃଦଯଂ ମନଶ୍ଚୈତତ୍ . ସଂଜ୍ଞାନମାଜ୍ଞାନଂ ବିଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ମେଧା
ଦୃଷ୍ଟିଧୃର୍ତିମତିର୍ମନୀଷା ଜୂତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ସଂକଲ୍ପଃ କ୍ରତୁରସୁଃ କାମୋ ବଶ ଇତି .
ସର୍ବାଣ୍ଯେବୈତାନି ପ୍ରଜ୍ଞାନସ୍ଯ ନାମଧେଯାନି ଭବଂତି .. ୨..

ଏଷ ବ୍ରହ୍ମୈଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଏଷ ପ୍ରଜାପତିରେତେ ସର୍ବେ ଦେବା ଇମାନି ଚ ପଞ୍ଚମହାଭୂତାନି ପୃଥିବୀ ବାଯୁରାକାଶ ଆପୋ 
ଜ୍ଯୋତୀଂଷୀତ୍ଯେତାନୀମାନି ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରମିଶ୍ରାଣୀବ .
ବୀଜାନୀତରାଣି ଚେତରାଣି ଚାଣ୍ଡଜାନି ଚ ଜାରୁଜାନି ଚ ସ୍ବେଦଜାନି ଚୋଦ୍ଭିଜ୍ଜାନି ଚାଶ୍ବା ଗାବଃ ପୁରୁଷା ହସ୍ତିନୋ ଯତ୍କିଞ୍ଚେଦଂ ପ୍ରାଣି ଜଙ୍ଗମଂ ଚ ପତତ୍ରି ଚ ଯଚ୍ଚ ସ୍ଥାବରଂ ସର୍ବଂ ତତ୍ପ୍ରଜ୍ଞାନେତ୍ରଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନେତ୍ରୋ ଲୋକଃ ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ .. ୩..

ସ ଏତେନ ପ୍ରାଜ୍ଞେନାଽଽତ୍ମନାଽସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଦୁତ୍କ୍ରମ୍ଯାମୁଷ୍ମିନ୍ସ୍ବର୍ଗେ ଲୋକେ ସର୍ବାନ୍ କାମାନାପ୍ତ୍ବାଽମୃତଃ ସମଭବତ୍ ସମଭବତ୍ .. ୪..

.. ଇତ୍ଯୈତରୋପନିଷଦି ତୃତୀଯୋଧ୍ଯାଯଃ ..



୐ ବାଙ୍ ମେ ମନସି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ମନୋ ମେ ବାଚି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମାବିରାବୀର୍ମ ଏଧି ବେଦସ୍ଯ ମ ଆଣୀସ୍ଥଃ ଶ୍ରୁତଂ ମେ ମା ପ୍ରହାସୀରନେନାଧୀତେନାହୋରାତ୍ରାନ୍ ସଂଦଧାମ୍ଯୃତଂ ବଦିଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯଂ ବଦିଷ୍ଯାମି ତନ୍ମାମବତୁ 
ତଦ୍ବକ୍ତାରମବତ୍ବବତୁ ମାମବତୁ ବକ୍ତାରମବତୁ ବକ୍ତାରମ୍ ..
                                   
.. ୐ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ..

This page uses Unicode utf-8 encoding for devanagari. Please set the fonts and languages setting in your web browser to display the correct Unicode font. Questions, comments:sanskrit@cheerful.com